101. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 1. bölüm

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yangınla mücadele eğitimi kapsamında tanımladığı "yavaş yanma", oksijenle tepkimeye giren maddelerin yüzeyde yavaşça değişmesi olayıdır. Metallerin paslanması, demirin oksijen ve nemle uzun sürede tepkimeye girerek pas oluşumuna neden olan kimyasal bir yavaş yanma örneğidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, D ve E şıkları yüksek ısı ve alevle gerçekleşen hızlı yanma türleridir; B şıkkı ise odunun alev alarak hızlıca yanmasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Paslanma, ısı ve alev üretmeden gerçekleşen en temel yavaş yanma örneğidir.

Bu soru özel güvenlik meslek bilgisi kapsamında iletişim becerilerini ölçer. Doğru cevap C) Ön kabuller'dir.

Neden Doğru? İletişim sürecinde, karşı tarafın veya durumun başarısız olacağını önceden kesin olarak varsaymak, iletişimi baştan engelleyen ön kabuller (önyargı) yaratır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, görevlilerin mesleki iletişim kurarken objektif olması ve duruma göre davranması gerektiği belirtilir. Kendi kendine "başaramayız" diyerek iletişimi baştan reddetmek, görevin gerektirdiği profesyonel yaklaşımın dışına çıkar ve iletişimi imkansız kılar.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? A) Duyarsızlık, duygusal tepki vermemeyi ifade eder, burada ise kesin yargı vardır. B) Kararsızlık, karar verememeyi ifade eder, burada ise kararlı bir başarısızlık varsayımı vardır. D) Alınganlık, dış etkilere karşı hassas olmayı ifade eder, burada içsel bir yargı söz konusudur. E) Ben merkezcilik, sadece kendi çıkarını düşünmeyi ifade eder, burada ise genel bir başarısızlık öngörüsü vardır.

Bilinmesi gereken kural: İletişimde başarıyı baştan reddeden kesin varsayımlar, iletişimin en büyük engeli olan ön kabullerdir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik izni verilen yerlerde ek önlemler almaya Mülki İdare Amirleri (Vali, Kaymakam, Belediye Başkanı) yetkilidir. İlgili yönetmelik hükümlerine göre, bu ilave tedbirlerin alınmaması durumunda idari para cezası uygulanır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı yetkili makamı yanlış belirtir; C ve E şıkları işverenin ceza yetkisini karıştırır; D şıkkı ise yetkili makam ve ceza türünü hatalı gösterir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik izni verilen yerlerde ek önlem alma yetkisi ve ceza verme yetkisi sadece mülki idare amirlerindedir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve 5271 sayılı CMK'ya göre, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. Şüpheliyi sorgulamak, sadece yetkili kolluk kuvvetlerinin (Polis, Jandarma, Savcılık) görevidir. Özel güvenlik görevlisi, şüpheliyi yakalayabilir, silahını alıp muhafaza altına alabilir, olay yerini koruma altına alabilir ve derhal genel kolluğa bilgi verebilir; ancak suçluyu sorgulama, ifade alma veya ceza verme yetkisine sahip değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, özel güvenlik görevlisinin kanunen tanımlanmış yetkileri ve görevleri arasında yer almaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, şüpheliyi yakalayıp kolluğa teslim edebilir ancak asla sorgulama yetkisine sahip değildir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve Anayasa'nın 40. maddesi gereği, özel güvenlik görevlileri yangın, deprem, sel gibi can güvenliği tehlikesi yaratan acil hallerde (A, C, D, E şıkları) konut dokunulmazlığına girebilir. Ancak, sadece bir şikayet olması, konut dokunulmazlığını ihlal etmek için yeterli ve meşru bir neden değildir. Şikayet durumunda görevli, yetkili mercilerden (polis veya savcılık) yazılı izin almadan veya acil durum şartı oluşmadan içeri giremez.

Diğer şıkların yanlışlığı: Yangın, sel, toprak kayması ve deprem gibi doğal afetler veya acil durumlar, 5188 sayılı Kanun uyarınca konut dokunulmazlığı istisnaları arasında yer alır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sadece can güvenliği tehlikesi yaratan acil durumlarda veya yetkili makamların yazılı izni olmadan şikayet nedeniyle konut dokunulmazlığı ilkesini ihlal edemez.

Doğru cevap A şıkkıdır. 6698 sayılı KVKK'nın 2. maddesi sadece kişisel verilerin tanımlarını içerir; özel güvenlik görevlilerine zor kullanma yetkisi vermez. Bu yetki, 5188 sayılı Kanun ile Türk Ceza Kanunu'ndaki (TCK) meşru müdafaa (Madde 24) ve zorunluluk hali (Madde 25) hükümlerine dayanır. Ayrıca Medeni Kanun ve Borçlar Kanunu'nun ilgili maddeleri de özel güvenlik görevlilerinin görevlerini yerine getirirken karşılaşabilecekleri hukuki durumları düzenler. B, C, D ve E şıkları, görevlilerin hukuki statüsünü veya meşru müdafaa/zorunluluk hallerini düzenleyen kanun maddeleridir; dolayısıyla "yetki vermeyen" tek madde KVKK'dır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin zor kullanma yetkisi, Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'ndan değil, TCK'daki meşru müdafaa ve zorunluluk halleri ile 5188 sayılı Kanun'dan kaynaklanır.

Doğru cevap B'dir. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 42. maddesi uyarınca, gece çalışması yaptırılabilmesi için işçinin yazılı rızası şarttır. Özel Güvenlik Görevlisi de bir işçi statüsünde olduğundan, 7,5 saati aşan gece çalışması için kanunen zorunlu olan tek unsur görevlinin kendi yazılı onaydır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) İşveren tek taraflı onayı ile işçiyi zorla gece çalıştırabilir. C) Yöneticinin onayı işçinin rızası yerine geçmez. D) Şube Müdürlüğü, işçi-işveren arasındaki özel anlaşmaya müdahale etmez. E) İçişleri Bakanlığı, bireysel çalışma saatlerinin onay mercii değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisine 7,5 saatten fazla gece çalışması yaptırabilmek için mutlaka görevlinin kendi yazılı onayı alınmalıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik görevlilerinin kamu hürriyetlerini sınırlandırma yetkisi yoktur; bu yetki sadece Yetkili Genel Kolluk (Polis, Jandarma) tarafından kullanılabilir. Ancak, kamuya açık yerlerdeki güvenlik hizmetlerinin denetimi, izin verilmesi ve bu hizmetler kapsamında ortaya çıkan hürriyet kısıtlamalarının meşruiyetini belirleyen kararları İl Özel Güvenlik Komisyonu alır. Komisyon, özel güvenlik hizmetlerinin kanuna uygunluğunu denetleyerek gerekli sınırlandırıcı kararları onaylar.

Diğer şıklar neden yanlış? B, D ve E şıkları (Yönetici, Müracaat Eden Kişi ve Sorumlu), yasal olarak hürriyet kısıtlaması kararı alma yetkisine sahip değildir. C şıkkı (Yetkili Genel Kolluk) ise doğrudan kolluk gücünü kullanan makamdır; ancak özel güvenlik izni ve hizmetin sınırlarını belirleyen idari karar merci İl Özel Güvenlik Komisyonu'dur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri hürriyet kısıtlaması yapamaz; bu yetki sadece kollukta olup, özel güvenlik hizmetlerinin sınırlarını belirleyen kararları İl Özel Güvenlik Komisyonu alır.

5188 sayılı Kanun gereği, özel güvenlik görevlileri sendika kurma ve grev yapma hakkına sahip değildir; bu nedenle grev yasağına uymazlarsa kanunen cezalandırılırlar. Diğer şıklar yanlış çünkü; A, B, C ve E şıklarında yer alan yönetici, kurucu ve temsilciler, sendika kurma ve grev yapma hakkına sahip olan gerçek veya tüzel kişilerdir, dolayısıyla grev yasağına uymama cezası onlara uygulanmaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, 5188 sayılı Kanun uyarınca sendika kuramaz ve grev yapamaz; grev yasağını ihlal eden görevliye idari para cezası uygulanır.

Doğru cevap C şıkkıdır. Adli ve Önleme Aramaları Yönetmeliği, hakimden önleme araması kararı alınmadan arama yapılabilmesi için 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu, 2935 sayılı Olağanüstü Hal Kanunu, 1402 sayılı Sıkıyönetim Kanunu ve 298 sayılı Seçimler Kanunu gibi özel kanunları saymıştır. 6098 sayılı Borçlar Kanunu ise borçlar ve sözleşmeler hukukunu düzenler; arama yetkisi veya usulü ile hiçbir ilgisi yoktur. A, B, D ve E şıkları ise yönetmelikte belirtilen, özel güvenlik görevlilerinin belirli durumlarda mahkeme kararı olmadan arama yapabilmesini sağlayan kanunlardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece kanunlarda açıkça belirtilen özel hallerde ve yönetmelik usullerine uygun olarak, hakim kararı olmadan önleme araması yapabilirler.