102. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, yaralı taşınırken ayakların gidiş yönünde olması yanlıştır; çünkü bu pozisyon, yaralının omurga ve iç organlarına zarar verebilir. Doğru yöntem, yaralının başının gidiş yönünde olmasıdır; böylece taşıma sırasında oluşabilecek sarsıntılar ve kan akışı bozuklukları önlenir.

Diğer şıkların yanlışlığı:

• A: İlk yardımcının kendi güvenliğini riske atması yasaktır ve hayati bir kuraldır.
• B: Şüpheli boyun yaralanmalarında boyunluk kullanımı zorunludur.
• C: Yaralının gereksiz hareket ettirilmesi durumunu kötüleştirir.
• E: Bilinç kontrolü, müdahale ve taşıma öncesi yapılması gereken ilk adımdır.

Bilinmesi gereken kural: Omurga yaralanması şüphesi olan veya bilinç kaybı yaşayan yaralılar taşınırken baş gidiş yönünde olmalıdır.

Doğru cevap B) Kasık'tır. 5188 sayılı Kanun ve özel güvenlik eğitim müfredatına göre, diz kapağı üzerindeki kanamalarda bacak kan dolaşımını sağlayan ana damar olan femoral arter, baskı uygulanarak durdurulmalıdır. Bu damar kasık bölgesinde yer alır; bu bölgeye baskı yapmak kanamanın kontrol altına alınmasını sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Şah damarı boyun bölgesindedir, C) Göbek bölgesi karın içi kanamaları için değil, D) Diz arkası diz altı kanamaları için, E) Baldır ise bacak altı kanamaları için baskı noktası değildir.

Bilinmesi gereken kural: Diz kapağı üzerindeki kanamalarda baskı, kanı taşıyan ana damarın geçtiği kasık bölgesine uygulanmalıdır.

Doğru cevap B) Kurtarma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, yaralı veya hayati tehlikesi bulunan, kendi başına kurtulamayan birinin bulunduğu yerden güvenli bir yere alınması işlemi "kurtarma" olarak tanımlanır. Bu işlem, afetzedenin hayati tehlikesini ortadan kaldırmayı hedefler.

Diğer şıklar neden yanlıştır: Tahliye (A), tehlikeli bölgeden güvenli alana tüm kişilerin veya grupların çıkarılmasıdır; Kaçış (C) ve Koruma (D) bu tanıma uymayan genel terimlerdir; Tahsis (E) ise bir mal veya hizmetin belirli bir amaç için ayrılmasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Kendi başına kurtulamayan yaralının güvenli yere alınması işlemi yasal olarak "kurtarma" olarak adlandırılır.

Doğru cevap A) Su'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin yangın söndürme ekipmanlarını kullanırken en temel ve etkili madde olarak suyu tercih etmesini öngörür. Su, yangının soğutma etkisiyle yanma zincirini en hızlı şekilde keser ve yangın alanını ıslatarak tekrar tutuşmayı engeller.

Diğer şıklar neden yanlıştır: Köpük, halokarbon, karbondioksit ve kuru kimyevi toz, sadece belirli yangın türleri (örneğin sıvı veya elektrik yangınları) için kullanılan özel maddelerdir ve genel orman yangınlarında su kadar etkili veya pratik değildir.

Bilinmesi gereken kural: Orman yangınlarında yangının yayılmasını engellemek ve söndürmek için en temel, en etkili ve yaygın kullanılan madde sudur.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmelikleri gereği, yangın oluşumunda önce yanıcı maddelerin ısıtılmasıyla koku oluşur, ardından yanma gazlarının yoğunlaşmasıyla duman görülür ve en son sıcaklık eşiği aşıldığında alev belirir. Bu fiziksel süreç, yangının algılanma sırasını belirler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı koku oluşumunu göz ardı eder; C ve E şıkları alevin en son oluştuğunu unutup sıralamayı bozar; D şıkkı ise yangının en başında alev çıkacağını yanlış varsayar.

Bilinmesi gereken kural: Yangın algılanmasında öncelikli uyarı koku, ardından duman ve en son alevdir.

Doğru cevap D şıkkı olan "Yangın"dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde yangın, kontrol dışına çıkan ve tehlike oluşturan yanma olayı olarak tanımlanır. Yangın, kimyasal reaksiyonun kontrol edilemez hale gelmesiyle oluşur ve özel güvenlik görevlilerinin temel müdahale konusudur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Benzin sadece bir yanıcı madde türüdür, olayın kendisi değildir. B) Yanma, yangının oluşum mekanizmasıdır ancak kontrol dışına çıkmasıyla oluşan tehlikeli duruma "yangın" denir. C) Duman, yanmanın bir ürünüdür, olayın adı değildir. E) Yanıcı madde, yangının yakıtıdır, süreç değil.

Bilinmesi gereken kural: Kontrol dışına çıkan yanma olayı ve yarattığı tehlike hukuki ve mesleki literatürde "Yangın" olarak adlandırılır.

Doğru cevap B) Kurtarma ekibidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, acil durum sonrası arama ve kurtarma faaliyetlerini yürüten birim olarak tanımlanmıştır. Bu ekip, 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kapsamında işyeri acil durum planlarında belirtilen görevleri yerine getirir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Koruma ekibi güvenlik ve kontrol görevi üstlenir, kurtarma yapmaz; C) Söndürme ekibi yangınla mücadele eder, arama yapmaz; D) İlkyardım ekibi sadece tıbbi müdahale sağlar; E) Teknik destek ekibi ise altyapı ve sistem onarımı ile ilgilenir.

Bilinmesi gereken kural: Acil durum planlarında arama ve kurtarma işlerini yürüten birim, kanunen "Kurtarma Ekibi" olarak adlandırılır ve bu görev özel güvenlik görevlilerinden oluşan ekiplerce yerine getirilir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, doğalgaz yangınlarında öncelik gaz akışını kesmektir. Akış kesildikten sonra yangını söndürmek için en etkili ve güvenli yöntem Kuru Kimyevi Toz (KKT) kullanmaktır. KKT, yangının soğutma etkisinden ziyade kimyasal tepkimeyi bozarak söndürür ve gaz yangınlarında en yaygın kullanılan maddedir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Kum sadece küçük çaplı sıvı yangınlarında veya elektrik yangınlarında sınırlı kullanılır. B) Su, gaz yangınlarında patlama riskini artırabilir ve iletkenlik sorunu yaratır. C) Karbondioksit, kapalı alanlarda etkili olsa da dışarıda rüzgâr etkisiyle dağılabilir ve gaz sızıntısını durdurmaz. D) Köpük, sıvı yangınları için tasarlanmıştır ve gaz yangınlarında verimsizdir.

Bilinmesi gereken kural: Doğalgaz yangınlarında gaz akışı kesildikten sonra yangını söndürmek için mutlaka Kuru Kimyevi Toz kullanılmalıdır.

Bu soru, Özel Güvenlik Meslek Bilgisi müfredatında yer alan "Doğal Afetler ve Güvenlik Önlemleri" konusundaki temel bilgiyi ölçmektedir. Doğru cevap B) Deprem'dir.

Neden Doğru? 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında özel güvenlik görevlilerinin, afet anında halkı koruma ve tahliye etme görevi vardır. Deprem, yer kabuğundaki kırılmalar sonucu oluşan titreşim dalgalarının yayılmasıdır; özel güvenlik görevlileri bu durumda ilk müdahaleyi yaparak güvenli alanlara yönlendirme yapmalıdır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış? A) Tsunami, deprem sonucu oluşan okyanus dalgasıdır, titreşim dalgası değil. C) Erozyon, toprağın su ve rüzgarla aşınmasıdır, yer sarsıntısı değildir. D) Sel, suyun taşmasıdır, yer kabuğu kırılmasıyla ilgili değildir. E) Toprak kayması, eğimli arazide toprağın kaymasıdır, titreşim dalgası yayılımı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, deprem anında sarsıntı dalgalarının yayılımını tanıyarak halkı güvenli alanlara tahliye etme sorumluluğunu bilmelidir.

Doğru cevap C) Kenevir'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında, uyuşturucu ve uyarıcı maddelerin kaynağı olan bitkilerden esrar, Kenevir (Cannabis sativa) bitkisinin çiçek ve yapraklarından elde edilir. Bu bitki, 5275 sayılı Kanun ve TCK'nın 191. maddesi uyarınca yasaklı maddeler listesindedir. Özel güvenlik görevlileri, bu bitkiyi ve türevlerini tanıyarak suç unsuruyla mücadelede yetkili makamlara bildirim yapma yükümlülüğü altındadır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Afyon ve Haşhaş, uyuşturucu olan haşhaş özü ve afyonun kaynağıdır; Kendir, kenevirin bir türü olsa da tıbbi ve endüstriyel kullanım için farklı tanımlanır; Koka ise kokainin kaynağıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, esrarın Kenevir bitkisinden elde edildiğini bilmeli ve bu bitkiyle ilgili şüpheli durumları derhal yetkili makamlara bildirmelidir.