119. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Silah Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap D) Gözaltına alma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlilerinin yetkileri; kontrol, yakalama, emanete alma ve zor kullanma ile sınırlıdır. Ancak gözaltına alma yetkisi, sadece kolluk kuvvetlerine (Polis ve Jandarma) tanınan bir yetkidir. Özel güvenlik görevlisi, şüpheliyi yakaladıktan sonra derhal kolluk kuvvetlerine teslim etmek ve durumu bildirmekle yükümlüdür; kendisi yargı mercii önüne çıkarma veya resmi gözaltı işlemlerini yürütme yetkisine sahip değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Kontrol, B) Yakalama, C) Emanete alma ve E) Zor kullanma yetkileri kanunla açıkça tanınmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri şüpheliyi yakalayabilir ve zor kullanabilir ancak resmi gözaltı işlemi yapamaz, sadece kolluğa teslim eder.

Doğru cevap A) Genel kolluğa'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin görev alanı içindeki suçları soruşturma ve kovuşturma yetkisi yoktur; bu yetki sadece Genel Kolluk (Polis, Jandarma, Sahil Güvenlik) tarafından kullanılır. Özel güvenlik görevlileri sadece olay yerini koruyup durumu derhal yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, fabrika sahibinin suç soruşturma yetkisine sahip olmadığını gösterir; C şıkkı, özel kolluğun sadece koruma görevi yaptığını, soruşturma yapmadığını belirtir; D şıkkı, müdürün de yargılama yetkisinin olmadığını ifade eder; E şıkkı ise özel güvenlik görevlisinin sadece gözlem ve bildirim yetkisine sahip olduğunu vurgular.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri suç işlendiğinde sadece olayı koruyup derhal Genel Kolluğa haber vermekle yükümlüdür, soruşturma yapamaz.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin görevi, suç işlenmesini önlemek, olay yerini korumak ve şüphelileri yetkili makamlara teslim etmektir. Ancak, 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'na göre kovuşturma yetkisi (suçluyu yargılayıp cezalandırma) sadece savcı ve mahkemelerine aittir; özel güvenlik görevlilerinin bu yetkisi kesinlikle yoktur.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, el detektörü ile üst arama yetkisi, görevin bir parçası olarak yönetmeliklerle düzenlenmiştir. C şıkkı, silahlı özel güvenlik görevlileri için kanunen tanınmış bir yetkidir. D şıkkı, yakalama yetkisi, suçüstü halinde veya 5188 sayılı Kanun gereği kullanılabilir. E şıkkı ise, zor kullanma yetkisi, görevin gereği olarak ve orantılılık ilkesine uygun olarak kullanılabilir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri suç işleyenleri yakalayıp kolluk kuvvetlerine teslim edebilirler ancak onları yargılama veya kovuşturma yetkisine sahip değillerdir.

Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) sınavında "Silah Bilgisi" bölümü yerine bu soru, Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun (5188 sayılı Kanun) ve Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı yetkileri kapsamında değerlendirilir. Doğru cevap D) UYUMA'dır.

Neden Doğru? 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı, ÖZGE (Özel Güvenlik Görevlisi Bilgi Sistemi), KAAN (Kamu Güvenlik Arama Sistemi), PATBİS (Patentli Silah Bilgi Sistemi) ve ASİP (Araç Sürücü İzin ve Puanlama Sistemi) gibi sistemleri yürütmekle yükümlüdür. UYUMA ise İçişleri Bakanlığı'nın "Ulusal Yabancı Uyruklu Mahkumlar ve Tutuklular Bilgi Sistemi" projesidir; bu sistem özel güvenlik hizmetleri ile doğrudan ilgili olmadığı için Başkanlığın projeleri arasında yer almaz.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• A) ÖZGE: Özel güvenlik görevlilerinin kimlik ve sicil bilgilerini tutan resmi sistemdir.
• B) KAAN: Kamu güvenliği kapsamında görevlilerin yetki ve izinlerini kontrol eden sistemdir.
• C) PATBİS: Özel güvenlik firmalarının silah envanterini takip eden sistemdir.
• E) ASİP: Özel güvenlik araçlarının ve sürücülerinin denetimini sağlayan sistemdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı'nın yürüttüğü sistemler sadece özel güvenlik personeli, silah ve araçlarını kapsar; yabancı mahkumlar sistemi (UYUMA) bu kapsam dışındadır.

Doğru cevap D) ÖGNET'tir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı tarafından yürütülen "Genel Kolluk-Özel Güvenlik İşbirliği ve Entegrasyonu Uygulaması"nın resmi kısa ismi ÖGNET'tir ve bu sistem İçişleri Bakanlığı bünyesinde çalışır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) ÖZGE, Cumhurbaşkanlığı ile ilgili bir sistem adı değildir ve mevzuatta böyle bir kısaltma bulunmaz. B) KAAN, Sayıştay ile ilişkilendirilen bir özel güvenlik uygulaması değildir. C) GKÖG, Dışişleri Bakanlığı'nın yetki alanına girmeyen bir iç güvenlik uygulamasıdır. E) ÖGİP, mevzuatta tanımlanmamış ve denetim yetkisini yanlış bağlayan bir terimdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik denetimleri ve işbirliği sistemleri (ÖGNET) İçişleri Bakanlığı ve Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı tarafından yürütülür.

Doğru cevap E) Hatve'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili teknik yönetmelikler uyarınca, namlu içindeki yivlerin oluşturduğu spiral dönüşün, fişek çekirdeği bir tam tur dönerken kat ettiği mesafeye "hatve" denir. Bu kavram, mermiye istikamet veren temel namlu özelliğidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Rayyür, mermi namludan çıktıktan sonra izlediği yoldur; B) Çap, namlu veya mermi çapıdır; C) Yiv, namlu içindeki spiral kanallardır; D) Rampa ise mermi başının namluya oturduğu kısımdır.

Bilinmesi gereken kural: Hatve, mermi namluda bir tam tur dönerken aldığı mesafedir ve mermiye istikamet verir.

Doğru cevap C) Kabza'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, tabancanın el ile kavranıp tutulmasını sağlayan ve ateşleme kontrolünü sağlayan ana parça kabza olarak tanımlanır. Bu bölüm, silahın güvenli bir şekilde taşınması ve hedefe nişan alınması için temel tutuş noktasıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Tetik korkuluğu, tetiğin yanlışlıkla sıkılmasını önleyen koruyucu çemberdir; B) Şarjör yuvası, mermi taşıyan şarjörün yerleştirildiği bölümdür; D) Horoz, tetik mekanizmasını tetikleyerek kapağı açan ve çekiği indiren parçadır; E) Tetik manivelası ise tetiğin hareketini sağlayan mekanik parçadır.

Bilinmesi gereken kural: Tabancanın el ile kavranıp tutulmasını sağlayan ana parça kabza olup, ateşleme kontrolü bu bölüm üzerinden yapılır.

Doğru cevap B) Valilik'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik görevlilerine ateşli silah bulundurma ve kullanma izni verme yetkisi Vali'ye aittir. Vali, bu yetkisini Valilik makamı üzerinden kullanarak gerekli görülen durumlarda izni verir.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Kaymakam, sadece kendi görev alanındaki özel güvenlik izni verme yetkisine sahip değildir; bu yetki Vali'dedir. C) Belediyelerin, özel güvenlik personeline silah izni verme konusunda hiçbir yetkisi bulunmamaktadır. D) Polis Merkezi Amirleri, sadece kolluk görevlilerine değil, özel güvenliklere de silah izni verme yetkisine sahip değildir. E) İl Özel İdaresi, özel güvenlik silah izni verme yetkisine sahip olmayan bir idari birimdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerine ateşli silah bulundurma ve kullanma izni verme yetkisi kanunen sadece Vali'ye aittir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve 6136 sayılı Ateşli Silahlar ve Bıçaklar ile Diğer Aletler Hakkında Kanun'a göre, ateşli silah bulundurmak veya satın almak için kişinin 21 yaşını doldurmuş olması zorunludur. Bu yaş sınırı, TCK ve ilgili yönetmeliklerde de teyit edilerek, ergenlik sonrası tam ehliyetin tanındığı an olarak belirlenmiştir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları kanunen belirlenen 21 yaş sınırının dışındadır; E şıkkı ise gereksiz yere yüksek bir yaş sınırı öne sürerek mevzuata aykırıdır.

Bilinmesi gereken kural: Ateşli silah satın alabilmek için Türk vatandaşı olmak ve 21 yaşını tamamlamış olmak zorunludur.

Doğru cevap D) İcra yayı'dır. 5188 sayılı Kanun ve silahların teknik işleyişine göre, sürgü geriye giden barut gazı basıncıyla boşaldıktan sonra, sürgüyü tekrar ileri iterek mermiyi namluya sokan ve kilitlenmesini sağlayan mekanizma icra yayıdır. Bu yay, sürgünün geri tepmesini engeller ve tekrar ateşleme döngüsünü başlatır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Namlu, mermiyi dışarı atan boru kısmıdır; B) Horoz, kapağı çarparak kapağı ateşleyen mekanizmadır; C) Şarjör yayı, mermileri şarjöre iten yaydır; E) Tetik ise ateşleme mekanizmasını tetikleyen koldur.

Bilinmesi gereken kural: Silahın tekrar ateşlenebilmesi için sürgüyü geriye giden konumdan ileriye iterek kilitlenmesini sağlayan mekanizma icra yayıdır.