121. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 2. bölüm

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 10. maddesi uyarınca, özel güvenlik görevlisinin görev yeri değiştiğinde veya yeni bir işe başladığında, bu durum en geç 15 gün içinde görev yapılan yerin Valiliğine bildirilmesi zorunludur. Bu bildirim, görevlinin sicil kaydının güncel kalması ve denetimlerin sağlıklı yürütülmesi için kanuni bir yükümlülüktür.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı, yetkili makamın İl Özel Güvenlik Şube Müdürlüğü değil, doğrudan Valilik olması ve sürenin 5 gün değil 15 gün olması hatası içerir. B şıkkı, Sosyal Güvenlik Kurumu'na bildirim yapılması iş sözleşmesi ve sigorta işlemlerine aittir, özel güvenlik görevlisi kaydı değildir. C şıkkı, Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı'na doğrudan bildirim yapılmaz ve süre de yanlıştır. D şıkkı ise, bildirim makamı İçişleri Bakanlığı değil, yerel yönetim olan Valiliktir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi işe başladığında veya görev yeri değiştiğinde, bu durum 15 gün içinde mutlaka Valiliğe bildirilmelidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun uyarınca, banka şubelerine özel güvenlik hizmeti verilmesi için İl Özel Güvenlik Komisyonu onayı şarttır; bu hizmet acil ve geçici hallerde Vali onayıyla yürütülemez. Diğer şıklar ise Kanun'un 2. fıkrasında sayılan, acil ve geçici hallerde Vali onayıyla verilebilen istisnai hallerdir: Para nakli (A), inşaat sahası (B), konserler (D) ve seçimler (E) bu kapsamdadır.

Bilinmesi gereken kural: Banka şubeleri, acil ve geçici hallerde Vali onayıyla değil, mutlaka İl Özel Güvenlik Komisyonu kararıyla özel güvenlik hizmeti alabilir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri gereği, özel güvenlik görevlilerinin silahlı çalıştırılması için yetkili makamlardan izin alınması gerekir. Ancak eğitim kurumları (okullar, üniversiteler vb.) bu izne tabi tutulmaz; buradaki güvenlik görevlileri sadece silahtan yoksun olarak görev yapabilirler. Bu kural, eğitim ortamındaki huzuru ve çocukların güvenliğini korumak amacıyla getirilmiştir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, C ve E şıkları, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde silahlı görevlendirilebilecek yerler arasında açıkça sayılmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, eğitim kurumlarında silahlı olarak görev yapamazlar; sadece silahtan yoksun olarak çalıştırılabilirler.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. Kimlik tespiti yetkisi, sadece kolluk kuvvetlerine (Polis, Jandarma, Sahil Güvenlik) tanınmış bir yetkidir. Özel güvenlik görevlisi, kimlik sormak veya kimlik kontrolü yapmak yetkisine sahip değildir; bu yetkiyi kullanamaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, suçüstü halinde yakalama yetkisi kanunla tanınmıştır. C şıkkı, olay yerini ve delilleri koruma görevlilerin temel sorumluluklarındandır. D şıkkı, yangın veya deprem gibi acil durumlarda yetkili makamların izniyle veya zorunluluk halinde giriş yapabilirler. E şıkkı, kanunla belirlenen şartlar altında zor kullanma yetkisi vardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri kimlik tespiti yetkisine sahip değildir; bu yetki sadece kolluk kuvvetlerine aittir.

Doğru cevap D) Mevzuat'tır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, Anayasa ve yasalarla yetkili kılınan organların çıkardığı, düzenleyici nitelik taşıyan ve yürürlükte bulunan tüm kuralların bütününe hukuk literatüründe ve özel güvenlik mevzuatında "Mevzuat" adı verilir. Bu tanım, özel güvenlik görevlilerinin uyması gereken tüm yasal düzenlemeleri kapsar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Tebliğ, B) Genelge, C) Yönerge ve E) Emir; mevzuatın bir parçası olabilecek tekil idari işlemler veya talimatlar olup, tüm kurallar bütününi ifade etmez.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görevlerini yaparken sadece kanunları değil, yürürlükteki tüm mevzuatı bütüncül olarak dikkate almak zorundadır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlileri, görev verdikleri yerin güvenliğini sağlamak amacıyla güvenlik sistem ve cihazlarını kullanarak kontrol yapma yetkisine sahiptirler. Bu yetki, görevlilerin mesleki fonksiyonlarının temelini oluşturur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı, ifade alma yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir; B şıkkı, kimlik tespiti sadece suçüstü hâlinde veya şüpheli yakalandığında yapılabilir, genel bir yetki değildir; D şıkkı, soruşturma yürütme yetkisi savcılık ve kolluğa aittir; E şıkkı ise adli arama kararı verme yetkisi mahkeme veya savcılığa aittir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece güvenlik amaçlı kontrol yapabilir; kolluk kuvvetlerinin sahip olduğu arama, gözaltı, ifade alma ve soruşturma yetkileri onlara tanınmamıştır.

5188 sayılı Kanun'un 10. maddesine göre, silahlı özel güvenlik görevlisi olabilmek için 18 yaşını doldurmuş olmak şartı aranmaz; bu şart sadece silahsız görevliler için geçerlidir. Silahlı görevlilerde yaş şartı 21'i doldurmuş olmak şeklinde düzenlenmiştir. Bu nedenle A şıkkı, kanundaki yaş sınırını yanlış vererek "aranacak şartlardan biri değildir" sorusunun doğru cevabıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, silahlı görevlilerde en az lise mezuniyeti şartını doğru belirtir; C şıkkı, silahsız görevlilerde en az 8 yıllık ilköğretim şartını doğru ifade eder; D şıkkı, vücut ve akıl sağlığı şartını doğru tanımlar; E şıkkı ise güvenlik soruşturması olumlu olma şartını doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Silahlı özel güvenlik görevlisi olmak için 21 yaşını doldurmak, silahsız olmak için ise 18 yaşını doldurmak zorunludur.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, kişi koruma izni verilen özel güvenlik görevlisinin görev alanı, koruduğu kişiyle birlikteyken ülke sınırlarıdır. Bu durum, korunan kişinin hareket özgürlüğü ve güvenlik ihtiyacı gereği, görevin izni verilen ille sınırlı kalmamasını öngörür.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, görev alanının her zaman sadece izin verilen ille sınırlı olduğunu iddia ederek kanundaki istisnayı görmezden gelir. C şıkkı, korunan kişiyle birlikte olmayan durumlarda da görev alanının ülke genelinde olduğunu varsayarak gerçeği çarpıtır. D şıkkı, görev alanının korunan kişiyle birlikteyken bile sadece il sınırlarıyla sınırlı olduğunu yanlış belirtir. E şıkkı ise görev alanının her olayda komisyonca yeniden belirlenmesi gerektiğini iddia ederek yasal prosedüre aykırıdır.

Bilinmesi gereken kural: Kişi koruma görevlisinin görev alanı, korunan kişiyle birlikteyken ülke genelinde geçerlidir.

5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik görevlilerinin mesleki yeterliliklerini korumak amacıyla yılda en az 60 ders saati yenileme eğitimi almaları zorunludur. Bu süre, görevlilerin güncel mevzuat, silah kullanımı ve fiziki becerilerini tazelemesi için kanunen belirlenen asgari sınırdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B ve C şıkları belirtilen 60 saatlik yasal asgari sürenin altında kaldığı için geçersizdir; E şığı ise yasal zorunluluktan çok daha yüksek bir süreyi ifade ederek gereksiz bir yük getirmektedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görevlerini sürdürmek için yılda en az 60 ders saati yenileme eğitimi almak zorundadır.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, para ve değerli eşya nakli sırasında özel güvenlik görevlisinin yetkili olduğu görev alanı, sadece aracın içinde değil, taşıma işleminin başladığı yerden bitişine kadar geçen tüm güzergâh olarak kabul edilir. Bu süre zarfında görevli, güvenliğin sağlanması için gerekli önlemleri bu yol üzerinde alma yetkisine sahiptir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Yetki kullanılamaz, çünkü görev alanı sabittir: Nakil sırasında görev alanı sabit değil, hareketli güzergâh boyunca geçerlidir. B) Yalnızca nakil aracının içi görev alanı sayılır: Araç dışındaki güzergâh da güvenlik kapsamı içerisindedir. D) İl sınırlarının tamamı görev alanı sayılır: İl sınırları çok geniş olup, sadece belirlenen rota görev alanıdır. E) Ülke geneli görev alanı sayılır: Ülke geneli yetki alanı değil, sadece o anki taşıma güzergâhıdır.

Bilinmesi gereken kural: Para ve değerli eşya nakli sırasında özel güvenlik görevlisinin yetkili olduğu görev alanı, taşıma işleminin başladığı yerden bitişine kadar geçen tüm güzergâhı kapsar.