86. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. Özel Güvenlik Görevlisi, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, bir olay yerinde ilk yardımcının temel görevlerini yerine getirmekle yükümlüdür. Bu görevler arasında yaralının psikolojik durumunu yönetmek (A), vücut ısısını korumak (B), kanamayı durdurmak (C) ve hayati fonksiyonları desteklemek için uygun pozisyon vermek (D) yer alır. Dolayısıyla tüm seçenekler ilk yardımcının sorumluluk alanına girer.

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: A, B, C ve D şıkları tek tek doğru olsa da, soru "hangisi görevlerindendir" diye sorduğu için tek bir şık seçildiğinde diğerleri dışlanmış olur; bu nedenle "Hepsi" en kapsayıcı ve doğru cevaptır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, olay yerinde ilk yardımın tüm aşamalarını (psikolojik destek, ısınma, kanama kontrolü ve pozisyonlandırma) bütüncül olarak yerine getirmelidir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi ilk yardım yaparken öncelikle kaza yerinin güvenliğini sağlamalı ve ikincil tehlikelere karşı önlem almalıdır. Polise haber vermek görevin bir parçasıdır ancak "hemen polis çağırmak" ilk adım olarak yanlıştır; çünkü ilk yardımın temel kuralı "kendi ve kaza yerinin güvenliğini sağlama"dır. Güvenlik sağlanmadan ve kazazedelerle iletişim kurulmadan (C şıkkı) sadece polis çağırmak, kazazedelerin durumunu gözden kaçırmaya ve gereksiz gecikmeye yol açar. A, C, D ve E şıkları ise ilk yardımın temel prensiplerine (güvenlik, iletişim, ikincil tehlike önleme, kendi güvenliği) tam olarak uygundur.

Bilinmesi gereken kural: İlk yardımda en önemli kural, müdahale etmeden önce kaza yerinin güvenliğini sağlamak ve kendi can güvenliğini korumaktır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, suni solunum uygulanırken hava yolunun açık kalması hayati önem taşır. Kazazede baş çene pozisyonu (baş geriye itilip çene yukarı kaldırılır) ile hava yolu açılır ve solunumun etkili olması sağlanır. Bu pozisyon, TCK ve CMK hükümleri gereği hayat kurtarma müdahalesinin temel şartıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı şok pozisyonu kan dolaşımını düzenler, solunum için uygun değildir; C şıkkı koma pozisyonu solunum yolunu korur ancak suni solunum sırasında uygulanmaz; D şıkkı oturur pozisyon solunum yolunu kapatıp müdahaleyi engeller; E şıkkı ise pozisyonun hayati önemini reddeder.

Bilinmesi gereken kural: Suni solunumda hava yolunu açmak için kazazede mutlaka baş çene pozisyonunda olmalıdır.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, baskı noktalarına basmak kanayan damarı sıkıştırarak kan akışını durdurmaya ve kanama kontrolü sağlamaya yönelik acil bir müdahaledir. Bu işlem, TCK ve CMK'da belirtilen hayat kurtarma yükümlülüğü kapsamında hayati önem taşır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı nabız ölçümü için yapılmaz, C şıkkı ağrıyı dindirmek için değil kanı kesmek için yapılır, D şıkkı kazazedenin pozisyonunu düzeltmek için, E şıkkı ise düşmeyi önlemek için değil kanı durdurmak için uygulanır.

Bilinmesi gereken kural: Baskı noktalarına basmak, kanayan damarı geçici olarak sıkıştırarak kan kaybını durduran ve hayati riski azaltan temel bir kanama kontrol yöntemidir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım kurallarına göre, cerrahi olarak temiz bir ortamda dikilmiş yaralar, kenarları düzgün birleştirildiği ve yara boşluğu kapatıldığı için dış ortamla teması en aza indirir; bu da enfeksiyon riskini diğerlerine göre belirgin şekilde düşürür.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Delici yaralar derinlikleri nedeniyle iç organlara bulaşma riski taşır. B) Parçalı yaralar doku hasarı ve dış etkenlerle teması artırır. C) İnsan ısırıkları ağız florası nedeniyle yüksek enfeksiyon riski taşır. E) Düşme yaraları ise genellikle kirlilik ve dış etkenlerle temas içerir.

Bilinmesi gereken kural: Yara kenarları cerrahi olarak temiz ve dikilmişse, dış ortamla teması en aza indiği için enfeksiyon riski düşüktür.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilkyardım yetkisini sınırlar; zehirlenme durumunda hastayı kusturmak, özel güvenlik görevlisinin yetkisi dışındadır ve TCK ile CMK hükümlerine aykırı olarak "görevi kötüye kullanma" veya "ihmal" suçlarını oluşturabilir. Kusturma işlemi, zehirin türüne göre (asit, alkali vb.) iç organlara daha fazla zarar verebilir ve özel güvenlik görevlisinin bu tıbbi müdahaleyi yapma yetkisi bulunmamaktadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve E şıkları, ilkyardımın temel ilkeleri olan bilinç ve yaşam bulgularının kontrolü ile koma pozisyonu uygulaması doğru ve gerekli adımlardır. D şıkkı ise, zehirlenme gibi acil durumlarda derhal tıbbi yardım çağırılması zorunluluğunu ifade ettiği için doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, zehirlenme vakalarında asla hasta kusturmamalı, sadece hayati fonksiyonları kontrol edip derhal 112'yi aramalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre yangın kaynaklı tehlikeler; yüksek sıcaklık, zehirli gazlar, duman, patlama ve çökme gibi doğrudan yangının fiziksel etkileridir. "Mimari ve yapısal özellikler" ise yangın oluşmadan önce var olan sabit bir durumdur; yangın sırasında ortaya çıkan bir tehlike değil, yangının yayılma hızını etkileyen bir faktördür.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve E şıkları yangının doğrudan fiziksel etkileri olduğu için doğrudan yangın tehlikesidir; C şıkkı ise yangının gelişim evrelerindeki riskleri kapsadığı için yangın tehlikesi kapsamındadır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın tehlikeleri yangının doğrudan oluşturduğu fiziksel ve kimyasal etkilere (sıcaklık, gaz, patlama, çökme) bağlıdır; yapısal özellikler ise yangının kaynağı değil, etkilenen unsurdur.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve yangın sınıflandırma kurallarına göre, gaz kaynaklı yangınlar C Sınıfı olarak tanımlanır. LPG ve doğalgaz gaz halindeki yanıcı maddelerdir; bu nedenle yangınları C sınıfı yangın grubuna girer.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı katı maddeler, D şıkkı metaller, F şıkkı ise mutfak yağları için geçerlidir. E şıkkı ise mevzuatta standart bir sınıflandırma olarak yer almaz.

Bilinmesi gereken kural: Gaz halindeki yanıcı maddelerden kaynaklanan yangınlar her zaman C sınıfı yangın olarak kabul edilir.

Paratoner sistemleri, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yangın güvenlik yönetmelikleri gereği, binaları ve tesisleri yıldırım düşmesi (A şıkkı) sonucu oluşabilecek yüksek gerilim ve sıcaklık etkilerinden korumayı amaçlar. Yıldırımın doğrudan veya dolaylı etkisiyle yangın çıkmasını önlemek için paratoner, akımı toprağa güvenli bir şekilde iletir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı yangınla doğrudan ilişkili bir fiziksel mekanizma değildir; C şıkkı teknik bir koruma yöntemi değil bir eksikliktir; D şıkkı paratonerin işleviyle ilgili değildir; E şıkkı ise gaz kaçaklarını önleyen sistemlerle ilgilidir.

Bilinmesi gereken kural: Paratonerler, binaları yıldırımın yol açtığı yangın ve patlama risklerine karşı koruyan temel bir yangın önleme sistemidir.

Doğru cevap D) Karbon Dioksit'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, elektronik cihazların bulunduğu sistem odalarında yangın söndürürken cihazlara zarar vermemek ve iletkenlik yaratmamak esastır. Karbon dioksit gazı, elektrik iletmez ve cihazlarda iz bırakmadığı için "en temiz" maddelerden biri olarak kabul edilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Kuru kimyevi toz cihazlarda kalıntı bırakarak arızaya neden olur; B) Köpük iletkenlik yapabilir ve cihazları bozar; C) Kum ve taş elektrik devrelerinde kısa devre riski oluşturur; E) Halon gazı ise ozon tabakasına zarar verdiği için yasaklanmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Elektronik sistem odalarında yangın söndürürken cihazlara zarar vermeyen, iletkenliği olmayan ve iz bırakmayan gazlar tercih edilmelidir.