87. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır; sadece zor kullanma, tutuklama veya arama gibi kanunla açıkça belirtilen hallerde ve şartlarda bu yetkileri kullanabilirler. Liderlik ve topluluğu yönlendirme bağlamında "sunum yapma", özel güvenlik görevlisinin görev tanımı ve yetki alanı dışındadır; görevleri icra ederken doğrudan emir verme, ikna etme veya zor kullanma gibi yöntemler söz konusu olabilirken, genel bir "sunum" yapma zorunluluğu veya yöntemi mevzuatta yer almamaktadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, kanuni şartlar oluştuğunda zor kullanma yetkisi vardır; C şıkkı, motivasyon için ödül verme bir yönetim tekniğidir; D ve E şıkları ise ikna ve inandırma, görevlilerin sivil halkla iletişim kurarken sıkça başvurduğu meşru yöntemlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, topluluğu yönetirken sadece kanunla verilen yetkiler çerçevesinde ikna, uyarı veya zor kullanma yöntemlerini kullanabilir, yetkileri dışındaki sunum gibi eylemlere başvuramazlar.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile 5188 sayılı Kanun'da belirtilen görevler kapsamında, kanunsuz toplantı ve gösteri yürüyüşlerinde önderlik yapan kişilerin temel özellikleri; etkileyici konuşma yeteneği (A), üstün fizik yapısı (B), cesaretli olması (C) ve katı tutumu (E) gibi liderlik ve baskı unsurlarıdır. Bu kişilerin yaşının kalabalıktan daha büyük olması zorunlu veya genel bir özellik değildir; yaş faktörü önderlik niteliği ile doğrudan ilişkilendirilemez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, önderlik yapan kişilerin tipik ve beklenen özellikleridir. D şıkkı ise kanunsuz eylemlerde önderlik için yasal veya mesleki bir gereklilik değildir.

Bilinmesi gereken kural: Kanunsuz gösteri önderlerinin belirleyici özellikleri fiziksel ve psikolojik liderlik kapasitesidir, yaşları değil.

Doğru cevap C) El koymadır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, kamu gücü kullanılarak bir mal veya eşya üzerindeki zilyetlikten (el koyan) tasarruf yetkisinin kaldırılması işlemi el koyma olarak tanımlanır. Özel güvenlik görevlileri, sadece kanunla yetkili kılındıkları durumlarda ve sadece zorunluluk halinde bu işlemi yapabilirler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Muhafaza altına alma, eşyanın korunmasıdır, tasarruf yetkisini kaldırmaz; B) Zor kullanma, fiziki veya araç gereçle baskı uygulamasını ifade eder; D) Arama, gizli yerleri bulma işlemidir; E) Gözaltına alma ise kişiyi serbest bırakmama eylemidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece kanunla yetkili kılındıkları ve zorunlu hallerde kamu gücü kullanarak el koyma yapabilirler.

Doğru cevap B) Önleme araması'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, havaalanlarında genel kolluğun denetimi altında yapılan aramalar, suç işlenmesinin önlenmesi ve güvenlik sağlanması amacıyla gerçekleştirilen önleme aramasıdır. Bu arama, özel güvenlik görevlilerinin yetkisi dahilinde, kanunla belirlenen usullere uygun olarak yapılır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Adli arama, savcılık veya mahkeme kararıyla yapılır; C) Üst araması, şüpheli kişinin bedeni üzerinde yapılan özel bir arama türüdür; D) İdari arama, idari makamların yetkisindeki ve usulüne uygun olmayan bir tanımlamadır; E) İş yeri araması ise sadece iş yeri sınırlarını kapsar.

Bilinmesi gereken kural: Havaalanlarında özel güvenlik görevlileri, genel kolluğun gözetiminde suçun önlenmesi amacıyla sadece önleme araması yapabilir.

Doğru cevap D) Suçüstü tutanağı'dır. 5188 sayılı Kanun ve CMK hükümlerine göre, suç işlenirken veya hemen ardından yakalama yapıldığında, özel güvenlik görevlisi bu durumu "Suçüstü Tutanağı" ile belgelendirir. Bu tutanak, suçun işlendiği anı ve yakalama anını resmi olarak kayda geçirir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Yakalama tutanağı, suçüstü dışında usulüne uygun yakalama durumunda düzenlenir; B) Olay tespit tutanağı, sadece olayın varlığını ve durumunu anlatır, yakalama işlemi değildir; C) Arama tutanağı, sadece yer veya eşya araması için düzenlenir; E) Teslim tesellüm tutanağı, mal veya eşyanın devir işlemlerinde kullanılır.

Bilinmesi gereken kural: Suç işlenirken veya hemen ardından yakalama yapıldığında, özel güvenlik görevlisi mutlaka "Suçüstü Tutanağı" düzenlemelidir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve CMK hükümlerine göre, özel güvenlik görevlilerinin yetkisi sadece kamu düzenini korumak ve suçun önlenmesini sağlamak amacıyla yapılan adli olmayan aramalardır. Adli arama ise, suç soruşturması kapsamında savcı veya hâkimin yazılı emriyle yapılır; bu yetki özel güvenlik görevlisine ait değildir. Dolayısıyla, hâkim kararıyla ofiste yapılan arama, özel güvenlik görevlisinin görev alanı dışındaki bir adli işlem örneğidir ve sorunun doğru cevabıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, C ve D şıkları, özel güvenlik görevlilerinin 5188 sayılı Kanun uyarınca kamu düzenini korumak amacıyla yapabilecekleri adli olmayan arama türleridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, hâkim veya savcı kararı olmadan asla adli arama yapamazlar; yetkileri sadece kamu düzeni koruma amaçlı adli olmayan aramalarla sınırlıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun'un 23. maddesi, özel güvenlik görevlilerinin görevleriyle bağlantılı olarak işledikleri suçlardan dolayı kamu görevlisi gibi cezalandırılacağını açıkça hükme bağlamıştır. Bu hüküm, görevlilerin yetkilerini kötüye kullanmaları veya görevi sırasında suç işlemeleri durumunda TCK'daki kamu görevlilerine uygulanan ağırlaştırıcı ceza hükümlerinin onlara da uygulanmasını sağlar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, terör suçunun şart koşulması kanunda yer almayan bir kısıtlamadır; B şıkkı, "ağır ceza" ifadesi kanunda belirtilmemiştir; C şıkkı, avukat tutma zorunluluğu kanunda böyle bir hükümle düzenlenmemiştir; E şıkkı ise suçun işlendiği yerin ceza miktarını yarıya düşürdüğü yönünde yanlış bir varsayımdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görevleri sırasında işledikleri suçlarda TCK hükümlerine göre kamu görevlisi statüsünde değerlendirilir ve buna göre cezalandırılırlar.

Doğru cevap E'dir çünkü 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin görevlerini bireysel değil, grup disiplini ve hiyerarşik komuta altında yürütmelerini zorunlu kılar. Grup psikolojisinde bireysel istekler, grubun ortak hedefi ve talimatları karşısında geri planda kalır; aksi durum güvenlik zafiyeti yaratır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, bireysel duyguların bilinçaltına itilmesi grup psikolojisinde normal bir savunma mekanizmasıdır. B şıkkı, grup halindeyken duyguların dışa vurumu ve sorumluluk hissinin azalması (depersonalizasyon) doğru bir gözlemdir. C şıkkı, çoğunluğun gücüne sığınarak sorumluluğun azalması ve istenmeyen davranışların artması grup psikolojisinin temel bir gerçeğidir. D şıkkı, duygusal baskı altında neden-nasıl tartışılmadan hareket etme eğilimi grup davranışlarında sıkça görülür.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, grup içinde bireysel isteklerini değil, kanun ve talimatlarla belirlenen ortak görevi önceliklendirmelidir.

Doğru cevap C) Kama düzenidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, kalabalık bir grubu küçük parçalara ayırmak, dağıtmak ve içindeki liderleri veya suçluları tespit edip yakalamak amacıyla kullanılan taktiksel formasyon "Kama düzeni"dir. Bu düzen, kalabalığın önünü ve yanlarını keserek kontrolü sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Hat düzeni, kalabalığı bir çizgi üzerinde durdurmak veya engellemek içindir; B) Çember düzeni, bir noktayı çevreleyip korumak veya izole etmek içindir; D) Yakın koruma düzeni, belirli bir şahsı doğrudan korumak içindir; E) Bariyer düzeni ise fiziksel engeller oluşturarak geçişi engellemek içindir.

Bilinmesi gereken kural: Kalabalığı dağıtmak ve suçluyu yakalamak için kullanılan özel güvenlik taktiksel formasyonu Kama düzenidir.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin görevi kamu düzenini korumaktır. Yasadışı toplumsal olayları başlatmak suç teşkil eder ve bu eylemler için Mülki Amirliğe (Kaymakam, Vali vb.) bildirim yapmak yasal bir zorunluluktur; bu durum yasadışı bir eylem usulü olamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, yasadışı eylemleri organize etmek ve halkı harekete geçirmek için kullanılan yasa dışı yöntemlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, yasadışı eylemleri başlatmak yerine, bu tür olayların oluşmasını önlemek ve yetkili makamlara derhal bildirmekle yükümlüdür.