87. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 9. bölüm

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve 2559 sayılı PVSK'ya göre özel güvenlik görevlilerinin en temel yetkisi, suçla mücadelede polislerin yerini tutmak değil, sadece olay yerini korumak ve şüpheliyi polis gelene kadar bekletmektir. Kanun, özel güvenlik görevlisine "ikametten ayrılmamayı isteme" yetkisini vermemiştir; bu yetki sadece polislerin ve kolluk görevlilerinin inisiyatifindedir. Özel güvenlik görevlisi, şüpheliyi zorla veya ikameye zorlayamaz, sadece polis gelinceye kadar orada durmasını rica edebilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, suçla mücadelede el koyma yetkisi sınırlı da olsa kanunla tanınmıştır. B şıkkı, delillerin korunması görevlilerin temel sorumluluğudur. D şıkkı, zor kullanma yetkisi belirli şartlarda kullanılabilir. E şıkkı, yakalama yetkisi ise polis gelene kadar şüpheliyi tutmak için sınırlı olarak tanınmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, şüpheliyi zorla ikamete zorlayamaz; sadece polis gelene kadar orada beklemesini rica edebilir.

Doğru cevap A şıkkıdır. İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi, Birleşmiş Milletler Genel Kurulu tarafından kabul edilen ve tüm insanlara uygulanması gereken tavsiye niteliğinde bir belgedir; dolayısıyla doğrudan bağlayıcı hukuki bir yükümlülük oluşturmaz. Buna karşılık B, C, D ve E şıkları; Türk Ceza Kanunu, Anayasa ve Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi ile ek protokolleri, Türkiye Cumhuriyeti'nde ve uluslararası alanda bağlayıcı hukuki hükümler içeren yasal kaynaklardır. Özel güvenlik görevlileri, görevlerini yaparken bu bağlayıcı kanunlara uymak zorundadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, Türkiye'de ve uluslararası hukukta doğrudan bağlayıcılığı olan yasal düzenlemelerdir.

Bilinmesi gereken kural: Evrensel Beyannamesi tavsiye niteliğindeyken, Anayasa ve diğer sözleşmeler bağlayıcı hukuk kaynağıdır.

Doğru cevap C) Biyolojik delildir. 5188 sayılı Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu kapsamında, canlıların vücudundan kopan, düşen veya akan maddeler (kan, tükürük, saç, tırnak vb.) biyolojik delil olarak tanımlanır. Bu deliller, şüphelinin veya mağdurla ilgili DNA analizi yapılabilen fiziksel kanıtlardır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı sadece madde yapısını, B şıkkı ise şekil ve boyut gibi genel fiziksel özellikleri ifade eder; D şıkkı izlenmiş bir hareketi, E şıkkı ise sadece parmak uçlarına özgü bir iz türünü belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Canlı vücuttan gelen her türlü madde, suç mahallinde biyolojik delil olarak değerlendirilir ve DNA analizi için korunmalıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, alarm merkezi kurma ve izleme izni "İlgili Komisyon" tarafından verilir. Bu komisyon, İçişleri Bakanlığı'nın belirlediği usul ve esaslara göre kurulmuş ve yetkili mercidir.

Diğer şıklar neden yanlış? B) Valilik, sadece özel güvenlik şirketlerinin kuruluş ve faaliyet iznini verir, alarm merkezi izni yetkisi yoktur. C) İl Emniyet Müdürlüğü, güvenlik denetim ve denetleme görevlerini yürütür ancak izin verme yetkisi komisyonun üzerindedir. D) İl Jandarma Komutanlığı, sadece jandarma sınırlarında güvenlik görevi yapar ve izin verme yetkisi yoktur. E) İçişleri Bakanlığı, komisyonu kurar ve genel politikaları belirler ancak doğrudan izin verme işlemi yapmaz.

Bilinmesi gereken kural: Alarm merkezi kurma ve izleme izni, 5188 sayılı Kanun'a göre doğrudan "İlgili Komisyon" tarafından verilir.

Doğru cevap B) Yakalama'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve 5271 sayılı CMK hükümlerine göre, özel güvenlik görevlileri de genel kolluk gibi, suçüstü halinde veya yakalama emri bulunmadığı durumlarda, şüphelinin kaçmasını önlemek ve delillerin karartılmasını engellemek amacıyla hâkim kararı olmadan kişiyi geçici olarak özgürlüğünden yoksun bırakabilirler. Bu işlem, CMK'nın 91. maddesinde düzenlenen "yakalama" usulüne tabidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Arama (A) maddi delil veya suç unsuru aramayı ifade eder; Hüküm giydirme (C) yargı yetkisine girer; İfade alma (D) sorgu işlemidir; Tutuklama (E) ise sadece hâkim kararıyla yapılan kalıcı özgürlük kısıtlamasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece suçüstü veya kaçma tehlikesi durumunda, hâkim kararı beklemeden geçici yakalama yetkisine sahiptir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlilerinin yetkisi, suçun önlenmesi ve yakalanan kişinin yetkili makamlara teslim edilmesidir. Yakalanan kişiyi doğrudan mahkemeye çıkarma yetkisi sadece savcı ve hakimlere aittir; görevli sadece durumu derhal kolluk kuvvetlerine bildirmekle yükümlüdür.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Tehlike oluşturan eşyayı denetim altına almak, görevlinin temel görev ve yetkilerindendir. B) Kanunen belirlenen şartlar oluştuğunda zor kullanma yetkisi tanınmıştır. C) Yakalanan kişinin kaçma ihtimali varsa, yönetmelik gereği kelepçe takma yetkisi vardır. D) Kişileri elektronik aletlerle kontrol etmek, görevin bir parçası olarak izin verilen bir işlemdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri yakaladığı kişiyi mahkemeye çıkaramaz, derhal kolluk kuvvetlerine teslim etmek ve durumu bildirmekle yükümlüdür.

Doğru cevap A) Özel Güvenlik Komisyonu'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin taşıyabileceği ateşli silahların miktarı, cinsi ve özellikleri, ilgili bakanlıkça oluşturulan Özel Güvenlik Komisyonu tarafından belirlenir. Bu komisyon, görevlilerin eğitim durumuna ve görev alanına göre silah taşıma izni verir ve bu yetkiyi sadece kendi belirlediği kriterlere göre kullanır.

Diğer şıklar neden yanlış? B) İl İdare Kurulu, sadece özel güvenlik şirketlerinin kurulmasına ve faaliyetine izin verir, silah detaylarını belirlemez. C) Hakim, ceza davalarında karar verir ancak özel güvenlik silah envanterini düzenlemez. D) Kolluk Amiri, silahların kullanımını denetler ancak hangi silahın ne kadar taşıyacağını belirleme yetkisine sahip değildir. E) Belediye Meclisi, yerel yönetim kararları alır ancak özel güvenlik silah politikalarını yönetmez.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin silah taşıma miktarı ve özellikleri, 5188 sayılı Kanun gereği Özel Güvenlik Komisyonu tarafından belirlenir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, şüpheli paket ihbarı mutlaka ciddiye alınmalı ve derhal yetkili makamlara (155/156) bildirilmelidir. İhbarı görmezden gelmek, can ve mal güvenliği açısından büyük risk oluşturur ve görev ihmalidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, olay yerinde emniyet hattı oluşturmak doğru bir güvenlik önlemidir. C şıkkı, bölgeyi tahliye etmek doğru bir koruma tedbiridir. D şıkkı, ilk görenin ifadesini almak için olay yerinde tutulması soruşturma süreci için gereklidir. E şıkkı ise bomba imha uzmanı talimatlarına uymak hayati bir zorunluluktur.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli paket ihbarı asla görmezden gelinmemeli, derhal yetkili makamlara bildirilerek güvenlik önlemleri alınmalıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlisinin yetkisi sadece suçun önlenmesi ve delillerin korunmasıdır; tutuklama veya soruşturma yetkisi yoktur. Bu nedenle silahı ve şahsı polise teslim edene kadar muhafaza altına alması ve gecikmeksizin polise haber vermesi zorunludur.

Diğer şıklar neden yanlış: A şıkkı, özel güvenlik görevlisinin doğrudan savcılığa suç duyurusu yapma yetkisinin bulunmadığını ve polise bildirmesi gerektiğini göz ardı eder. C şıkkı, şüpheliyi göndererek kaçmasını veya delillerin yok olmasını sağlar ki bu görevin temel amacıdır. D şıkkı, ruhsatsız silah taşıyan şüpheliyi serbest bırakarak kamu güvenliğini tehlikeye atar. E şıkkı ise suç işleyen şahsı uyararak yasal sorumluluğu yerine getirmemiştir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, ruhsatsız silah bulduğunda yetkisini aşmadan polise haber verip şahsı ve silahı polise teslim edene kadar muhafaza altına almak zorundadır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. Doğru cevap E şıkkıdır; çünkü kanun, özel güvenlik görevlilerine şüpheli şahısların kimlik tespitini yapma yetkisi vermemiştir. Bu yetki yalnızca genel kolluk kuvvetlerine aittir. Özel güvenlik görevlileri kimlik sormak veya kontrol etmek yerine, şüpheli durumları derhal kolluğa bildirmekle yükümlüdür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, terk edilmiş eşyayı emanete alma yetkisini kanun açıkça tanımlar; B şıkkı, acil durumlarda işyerine girme izni verir; C şıkkı, şüpheli paket durumunda çevre emniyetini sağlama ve kolluğa haber verme yükümlülüğüdür; D şıkkı ise, yakalama emri veya mahkûmiyet kararı bulunan kişileri yakalama yetkisini 5188 sayılı Kanun gereği özel güvenlik görevlilerine tanır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri kimlik tespiti yapamaz, sadece şüpheli durumları kolluğa bildirmelidir.