93. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 1. bölüm

Doğru cevap A'dır. Atmosferimizdeki oksijen oranı yaklaşık %21'dir. Bu bilgi, Özel Güvenlik Meslek Bilgisi dersinde yangın güvenliği ve acil durum müdahaleleri konularında temel bir fiziksel gerçek olarak kabul edilir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde yangın söndürme yöntemleri ve ortam güvenliği belirtilirken, hava bileşimi hakkında doğrudan bir madde bulunmasa da, yangın oluşumu için gerekli olan oksijenin bu oranı taşıdığı genel kabul gören bilimsel bir gerçektir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı (%5) ve C şıkkı (%25) atmosferik gerçeklerle uyuşmadığı için hatalıdır. D şıkkı (%78) aslında azotun oranını ifade eder, oksijenin değil. E şıkkı (%35) ise atmosferik koşullarda bulunmayan yüksek bir orandır.

Bilinmesi gereken kural: Atmosferin yaklaşık %21'i oksijenden oluşur ve yangın oluşumu için bu oran kritiktir.

Doğru cevap E (A) sınıfıdır. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliğine göre, A sınıfı yangınlar katı maddelerin yanmasıyla oluşur ve su, bu maddelerin soğumasını sağlayarak en etkili söndürme yöntemidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı (F) yağ yangınları için su kullanımı tehlikeli patlamaya neden olur; B şıkkı (B) sıvı yangınlarında su genellikle etkisizdir veya yayılma riski yaratır; C şıkkı (C) elektrik yangınlarında su iletken olduğu için elektrik çarpması riski taşır; D şıkkı (D) ise metal yangınlarında suyun kimyasal tepkime vererek patlama riski oluşturur.

Bilinmesi gereken kural: Katı maddelerin yanmasıyla oluşan yangınlar (A sınıfı) için en ideal ve güvenli söndürme maddesi sudur.

Doğru cevap D şıkkıdır çünkü 5188 sayılı Kanun, özel güvenlik görevlilerinin greve katılamayacağını açıkça hükme bağlamıştır. Bu istisna, kamu düzenini ve güvenliğini sağlamak amacıyla getirilmiştir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu:

• A: Kanun, görevlilerin sadece belirtilen koruma hizmetlerinde çalışmasını zorunlu kılar.
• B: Kanun, lokavt nedeniyle işten uzaklaşmalarını yasaklamıştır.
• C: Görevle bağlantılı suçlarda özel güvenlik görevlileri kamu görevlisi gibi cezalandırılır.
• E: Görevlilere karşı suç işleyenler, kamu görevlisine karşı suç işlemiş gibi cezalandırılır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, 5188 sayılı Kanun gereği greve katılma hakkına sahip değildirler.

Doğru cevap A) Kişilik'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkisi sadece "görüntü ve ses kaydı" ile "soruşturma" ile sınırlıdır; elle arama yapma yetkisi yoktur. Kişinin vücut bütünlüğü ve onurunu koruyan Kişilik Hakları (Anayasa md. 10 ve 19), hukuka aykırı bir elle arama ile ihlal edilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı seyahat özgürlüğü (giriş/çıkış hakkı), C şıkkı ifade özgürlüğü (konuşma), D şıkkı konut dokunulmazlığı (ev içi) ve E şıkkı ise yargı yoluna başvurma hakkı ile ilgilidir; bunlar bu somut olayda doğrudan ihlal edilen haklar değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin hiçbir hukuki yetkisi yoktur ve elle arama yapmak kesinlikle yasaktır.

Doğru cevap B) Türk Ceza Kanunu'dur. 5188 sayılı Kanun'un 7. maddesi, özel güvenlik görevlisinin arama yetkisini sadece kanunla belirlenen sınırlar içinde kullanabileceğini belirtir. Bu sınırları aşarak yapılan arama, TCK'nın 149. maddesinde düzenlenen "Haksız Arama" suçunu oluşturur ve ceza yaptırımı bu kanunda yer alır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) İş Kanunu işçi-işveren ilişkilerini düzenler, ceza suçlarını değil. C) İl İdaresi Kanunu yerel yönetimleri kapsar, özel suçları tanımlamaz. D) Anayasa temel hakları korur ancak somut suç ve ceza hükümlerini içermez. E) Yönetmelikler kanunların uygulama detaylarını belirler, suç tanımlamaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi arama yaparken 5188 sayılı Kanun'daki sınırları aşarsa, ceza sorumluluğu Türk Ceza Kanunu'na göre doğar.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve CMK hükümlerine göre özel güvenlik görevlilerinin yetkisi, suçüstü yakalananı derhal Genel Kolluğa teslim etmek ile sınırlıdır. Şüpheliden ifade almaları yasaktır; bu yetki sadece savcı, hakim veya kolluk görevlilerine aittir.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Genel kolluğa bilgi verme, kanunen zorunlu ve doğru bir işlemdir. B) Olay yerini muhafaza, delillerin korunması için gerekli bir görevdir. D) Sorumluluk alanındaki diğer tehlikeleri önlemek, görev tanımı gereğidir. E) Delillerin korunması, özel güvenlik görevlisinin temel sorumluluklarındandır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi suçüstü yakalama yetkisine sahip olsa da, şüpheliden asla ifade alamaz ve derhal Genel Kolluğa teslim etmek zorundadır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlisi görevini yürütürken kimlik kartını bulundurmak zorundadır. Kimlik kartı olmadan görev yapılamaz ve yetki kullanılamaz; bu durum görevin yasal dayanağını ortadan kaldırır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, kanunun açık yasak hükmüne aykırıdır. B ve C şıklarında, amir veya işyeri sahibinin izni kanuni bir istisna oluşturamaz. D şıkkı, kimliksiz yakalama yetkisi hariç tüm yetkilerin kullanılamayacağı gerçeğini göz ardı eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, kimlik kartını fiziksel olarak yanında bulundurmadığı sürece hiçbir yetkisini kullanamaz ve görev yapamaz.

Doğru cevap E'dir. Bu yasağı, 5188 sayılı **Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun açıkça düzenlemiştir. Kanun, eğitim kurumları, sağlık tesisleri, kumarhaneler ve içkili mekânlar gibi özel alanlarda silahlı özel güvenlik görevlisi istihdamını yasaklayarak kamu düzenini ve bu alanlardaki huzuru korumayı hedefler.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A) PVSK, sadece polislerin görev ve yetkilerini düzenler. B) İl İdaresi Kanunu, valilik ve ilçe yönetimi konularını kapsar. C) TCK, suçlar ve cezalarla ilgilenir, özel güvenlik istihdam yasağı içermez. D) TTK, ticari işlemleri düzenler, silahlı güvenlik konusuna girmez.

Bilinmesi gereken kural: 5188 sayılı Kanun, belirli hassas alanlarda silahlı özel güvenlik görevlisi çalıştırılmasını kesin olarak yasaklamıştır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 4857 sayılı İş Kanunu Madde 25/II-c maddesi, işçinin on gün süreyle tutuklanması halinde iş sözleşmesinin derhal feshedilebileceğini belirtir. Ancak kanun, sadece "gözaltına alınma"yı haklı fesih sebebi olarak saymamıştır; gözaltı süresi 10 günü geçse bile, tutuklama kararı yoksa işveren derhal fesih hakkına sahip değildir. Bu nedenle "on gün gözaltına alınma" ifadesi yasal fesih sebeplerinden biri değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı işin niteliğinden doğan tehlikeyi, B şıkkı güveni kötüye kullanmayı, D şıkkı hapis cezasını ve E şıkkı görevi yapmamayı kanunen geçerli fesih sebepleri olarak sayar.

Bilinmesi gereken kural: İş Kanunu'na göre iş sözleşmesini derhal feshetmek için işçinin en az 10 gün süreyle tutuklanması gerekir; sadece gözaltına alınma bu hakkı doğurmaz.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik şirketleri ile müşteriler arasında imzalanan yazılı hizmet sözleşmesi, hizmetin başladığı günün mesai bitimine kadar ilgili Valiliğe bildirilmek zorundadır. Bu bildirim, denetim ve kayıt altına alma amacıyla zorunlu kılınmıştır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı, sözleşmelerin gizli kalacağı ve bildirilmeyeceği iddiası kanuna aykırıdır. C şıkkı, sözleşme yapma zorunluluğu olmadığını söyleyerek yasal yükümlülüğü reddetmektedir. D ve E şıklarında belirtilen 15 veya 30 gün gibi süreler, yönetmelikte öngörülen "hemen" bildirim süresine uymamaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Hizmet sözleşmesi, hizmetin başladığı günün mesai bitimine kadar Valiliğe mutlaka bildirilmelidir.