Soru 1 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Üniversitede görevli ÖGG Vedat, yasadışı toplanan grubun dağıtılabilmesi için göz yaşartıcı gaz kullanmak zorunda kalmıştır. Vedat gaz kullanırken kalabalığın kaçış yönünü hesaplamadığından, kaçış yolunun kapalı olduğunu gören eylemciler bilinçsizce sağa sola koşuşturmaya başlarlar. Kalabalıkta oluşan bu durum aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Sevinç
- B)Özenti
- C)Saldırganlık
- D)Gösteriş
- E)Panik
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E) Panik'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi kalabalık yönetimi sırasında halk sağlığını ve can güvenliğini korumakla yükümlüdür. Vedat'ın kaçış yönünü hesaplamaması ve kapalı çıkışa neden olması, eylemcilerde ani korku ve kontrolsüz hareket etme hali yaratarak panik oluşmasına yol açmıştır. Bu durum, özel güvenlik mevzuatında "kamu düzenini bozan" ve "can güvenliği tehlikeye atan" bir durum olarak değerlendirilir.
Diğer şıklar neden yanlıştır: A) Sevinç, korku ve kaos içermeyen olumlu bir duygudur. B) Özenti, başkalarını taklit etme eğilimidir. C) Saldırganlık, bilinçli saldırı niyetidir. D) Gösteriş, dikkat çekme amacını taşır.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, kalabalık yönetimi sırasında kaçış yollarını önceden belirlemeli ve panik oluşumunu önleyecek tedbirleri almalıdır.
Soru 2 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Özel güvenlik görevlilerince kalabalığa karşı göz yaşartıcı sprey gaz kullanma mecburiyetinde kalınmıştır. Gaza maruz kalan kişilerde genel olarak aşağıda sayılan etkilerden hangisi görülmez?
- A)Öksürük ve mide bulantısı yapabilir
- B)Baş dönmesi, sersemleme ve geçici koordinasyon bozukluğuna sebep olabilir
- C)Göz, burun, boğaz ve ciltte yanma ve batma etkisi oluşturabilir
- D)Teneffüs edilmişse diyaframda kasılmaya sebep olabilir
- E)Kalıcı işitme kaybına neden olabilir
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin kullandığı göz yaşartıcı spreylerin (OC gazı vb.) insan vücudunda geçici fizyolojik tepkiler (yanma, öksürük, sersemlik, koordinasyon bozukluğu) oluşturduğunu belirtir. Bu maddeler, kalıcı organ hasarı veya kalıcı işitme kaybı yaratmak üzere tasarlanmamıştır; amaç kalabalığı dağıtmak ve geçici bir baskı kurmaktır.
Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, göz yaşartıcı gazların tıbbi literatürde ve mevzuatta kabul gören doğal ve geçici etkileridir.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri tarafından kullanılan gazlar sadece geçici rahatsızlık vererek kalabalığı dağıtmayı hedefler; kalıcı işitme kaybı gibi kalıcı hasarlar oluşturmaz.
Soru 3 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Göz yaşartıcı gazların fizyolojik etkileri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangileri doğrudur? I. Göz, burun, boğaz ve cilt üzerinde yanma ve batma etkisi oluşturur II. Gazın etkisi 2 ila 3 saat arası sürer III. Astım hastalarına herhangi bir zarar vermez IV. Öksürük ve mide bulantısı yapabilir
- A)II, IV
- B)I, IV
- C)II, III, IV
- D)I, II, IV
- E)I, II, III
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, göz yaşartıcı gazlar (I. madde) göz, burun, boğaz ve cilt üzerinde şiddetli yanma ve batma yaratarak geçici işlev bozukluğu oluşturur. Ayrıca gazın solunum ve sindirim sistemini uyararak öksürük ve mide bulantısı (IV. madde) gibi fizyolojik tepkiler tetikler.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: II. madde yanlıştır çünkü gaz etkisi genellikle 15-30 dakika içinde geçer, 2-3 saat sürmez; III. madde yanlıştır çünkü astım hastaları gazdan en çok etkilenen grup olup, solunum krizine girebilirler.
Bilinmesi gereken kural: Göz yaşartıcı gazlar geçici ve geri dönüşümlü bir baskı sağlar, ancak astım gibi kronik solunum hastalığı olanlarda hayati risk oluşturabilir.
Soru 4 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
“Özellikle ülkemizdeki toplumsal yaşamda insan davranışlarını ve insanlar arasındaki ilişkileri düzenleyen farklı nitelikte birçok toplumsal davranış kuralı mevcuttur.” Aşağıdakilerden hangisi bu toplumsal davranış kurallarından birisi değildir?
- A)Hukuk kuralları
- B)Disiplin kuralları
- C)Din kuralları
- D)Ahlak kuralları
- E)Örf ve adet kuralları
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin görevini yaparken uyması gereken kuralların hukuk kuralları (TCK, CMK, PVSK) olduğunu belirtir. Soruda sorulan "toplumsal yaşamı düzenleyen" kurallar arasında disiplin kuralları, sadece belirli bir kurum veya örgüt içindeki üyelerin uyması gereken özel kurallardır; tüm toplumu değil, sadece o grubu düzenler. Bu nedenle disiplin kuralları, toplumun genelini kapsayan temel davranış kuralları arasında sayılmaz.
Diğer şıkların yanlışlığı: A) Hukuk kuralları, C) Din kuralları, D) Ahlak kuralları ve E) Örf ve adet kuralları, toplumun tamamını veya büyük çoğunluğunu düzenleyen temel toplumsal kurallardır.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, toplumun genelini düzenleyen hukuk, ahlak ve örf kurallarına uymakla yükümlüdür; disiplin kuralları ise sadece çalıştığı kurumun içine özgüdür.
Soru 5 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
“Yasadışı topluluklar, hedeflerini gerçekleştirmek için giriştikleri eylemlerde mutlaka güvenlik güçlerinin engellemesiyle karşılaşırlar, ancak yasadışı topluluklar bu engellemeyi aşabilmek için de bazı taktikler uygularlar.” Aşağıdakilerden hangisi bu taktiklerden birisi olamaz?
- A)Kutsal simgeleri kullanma
- B)Topluluğun güvenlik güçlerini kuşatması
- C)Olay yaratarak dikkatleri başka yöne çekme
- D)Güvenlik kuvvetlerini ikna ederek alandan ayrılmalarını sağlama
- E)Topluluğun çevresine yaşlı, kadın ve çocukların dizilmesi
Çözümü göster — doğru cevap D
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır ve yasadışı toplulukları ikna edip dağıtmak veya alandan ayrılmalarını sağlamak görevleri arasında yer almaz. Bu eylem, sadece yetkili kolluk kuvvetlerinin (Polis/Jandarma) yetki alanına girer ve özel güvenlik görevlisinin bu tür bir taktik uygulaması yasal değildir. Bu nedenle D şıkkı, yasadışı toplulukların güvenlik güçlerini ikna etme yönteminin özel güvenlik görevlisinin yetkisi dışı olması nedeniyle "olamaz" olarak doğru cevaptır.
Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, yasadışı toplulukların güvenlik güçlerini etkisiz hale getirmek veya dikkatini dağıtmak için kullandığı bilinen ve yaygın taktiklerdir.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri yasadışı toplulukları ikna edip dağıtamaz; sadece olay yerini koruyup kolluk kuvvetlerine haber verirler.
Soru 6 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
“Üniversitede yemek ücretlerinin zamlanmasını protesto etmek amacı ile bir araya gelen öğrenciler eylem sırasında rektörlük binasına saldırırlar. Bu arada konu ile ilgisi olmamasına rağmen yoldan geçen belediye otobüsünün camlarını da kırarak zarar verirler ve otobüsü kullanılamaz hale getirirler.” Bu olayda toplumsal olayların hazırlık aşamalarından hangisi meydana gelmiştir?
- A)Kabarma ve horozlanma evresi
- B)Topluluğun büyümesi
- C)Fikri hazırlık
- D)Kontrolden çıkış ve zorbalık hareketlerinin yayılması
- E)Çabuklaştırıcı olay
Çözümü göster — doğru cevap D
Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, toplumsal olaylarda eylemlerin şiddet kazanıp, hedef dışı nesnelere (otobüs camları) zarar verilerek kontrolün tamamen kaybedilmesi "kontrolden çıkış ve zorbalık hareketlerinin yayılması" evresidir. Bu aşamada eylemciler, başlangıçtaki amaçlarını (yemek zammı) unutarak rastgele şiddet uygularlar.
Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı henüz eylem başlamadan önceki gerginlik halidir; B şıkkı kalabalığın sayıca artmasıdır; C şıkkı eylem öncesi planlama aşamasıdır; E şıkkı ise olayı tetikleyen anlık bir gelişmedir.
Bilinmesi gereken kural: Eylemciler hedef dışı nesnelere rastgele zarar verdiğinde ve şiddet kontrolsüz yayıldığında, olay "kontrolden çıkış ve zorbalık hareketlerinin yayılması" evresine girmiş sayılır.
Soru 7 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Aşağıdakilerden hangisi suikastların temel nedenlerinden değildir?
- A)Ekonomik nedenler
- B)Siyasi ve ideolojik nedenler
- C)Duygusal nedenler
- D)Dini ve sosyal inançlar
- E)Psikolojik nedenler
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. Suikastlar, 5188 sayılı Kanun ve ilgili güvenlik literatüründe genellikle ekonomik çıkarlar, siyasi/ideolojik hedefler, dini inançlar veya psikolojik bozukluklar gibi objektif ve planlı nedenlerle gerçekleşir. Duygusal nedenler ise genellikle ani öfke veya intikam gibi "cinayet" suçlarının temelini oluşturur; suikastın önceden planlanmış, organize ve profesyonel bir eylem olması gerekliliği göz önüne alındığında, "duygu" tek başına temel neden olarak kabul edilmez.
Diğer şıkların yanlışlığı: Ekonomik, siyasi, dini ve psikolojik nedenler, suikast literatüründe ve suç istatistiklerinde temel motivasyon kaynakları olarak kabul edilir.
Bilinmesi gereken kural: Suikast, duygusal bir tepki değil; ekonomik, siyasi, dini veya psikolojik motivasyonla planlanmış organize bir cinayet türüdür.
Soru 8 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Hangisi suikast amaçlı saldırıların safhaları arasında yer almaz?
- A)Hedef seçimi
- B)Bilgi toplama (Hedef istihbaratı)
- C)Hedef ile iletişime geçme
- D)Saldırının gerçekleştirilmesi
- E)Kaçış
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. Özel güvenlik mevzuatı ve suikast planlama teorisi gereği, suikast safhaları hedef seçimi, istihbarat toplama, saldırı planlaması, gerçekleştirme ve kaçış aşamalarından oluşur. Hedefle doğrudan iletişime geçmek, suikastın gizliliğini bozduğu ve operasyonel riski artırdığı için bu eylemler zincirinde yer almaz.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı, suikastın ilk ve zorunlu adımı olan hedef belirleme aşamasını ifade eder; B şıkkı, hedefin hareketlerini ve güvenlik önlemlerini öğrenmek için yapılan kritik istihbarat çalışmasıdır; D şıkkı, planlanan eylemin fiilen uygulanmasıdır; E şıkkı ise saldırı sonrası failin kaçışını sağlayan son aşamadır.
Bilinmesi gereken kural: Suikast planlarında hedefle doğrudan iletişim kurulmaz, çünkü bu durum gizliliği bozar ve operasyonel riski artırır.
Soru 9 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Özel güvenlik görevlilerinin koruma ve güvenliğini sağladıkları alanlara girmek isteyenleri duyarlı kapıdan geçirme işlemi kolluğun hangi yetkisini ifade eder?
- A)Yakalama
- B)El koyma
- C)Arama
- D)Göz altına alma
- E)Muhafaza altına alma
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C) Arama'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri görev yaptıkları alanlara giriş izni verirken, şüpheli durum tespit edilmese dahi, güvenlik amacıyla kişileri ve eşyalarını duyarlı kapıdan geçirme yoluyla arama yetkisini kullanabilirler. Bu işlem, suç unsuru bulunmadığı takdirde de güvenlik önlemi olarak uygulanabilen bir denetimdir.
Diğer şıklar neden yanlıştır: A) Yakalama, sadece suçüstü halinde veya yakalama yetkisi tanınan durumlarda uygulanır; B) El koyma, suç unsuru veya delil niteliğindeki eşyaların alınmasıdır; D) Göz altına alma, sadece kolluk kuvvetlerinin (polis, jandarma) yetkisindedir; E) Muhafaza altına alma, ise şüpheliyi serbest bırakmamak için yapılan bir tutma işlemidir ve özel güvenlik görevlisine tanınmamıştır.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, suç unsuru olmasa dahi güvenlik amacıyla duyarlı kapıdan geçirme yoluyla arama yapabilirler.
Soru 10 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Aşağıdakilerden hangisi korunan kişi aracının özelliklerinden değildir?
- A)Araçların üstü kapalı olmalıdır.
- B)Araçların motorları güçlü olmalıdır.
- C)Araçlar zırhlı olmalıdır.
- D)Araçlarda ABS gibi güvenlik sistemleri olmalıdır.
- E)Araçlar açık renkli olmalıdır.
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler ile Özel Güvenlik Hizmetleri Yönetmeliği'ne göre, korunan kişi araçları güvenlik ve gizlilik ilkelerine uygun olmalıdır. Araçların açık renkli olması, saldırganlar tarafından kolayca tespit edilmesini sağlayacağı için güvenlik açısından sakıncalıdır; bu nedenle koruma araçları genellikle koyu renkli ve zırhlı olmalıdır.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, dış etkenlere karşı koruma için üstün kapalı olması zorunludur. B şıkkı, acil durumlarda hızlı manevra ve kaçış için güçlü motor gereklidir. C şıkkı, fiziksel saldırılara karşı zırhlı yapı temel güvenlik şartıdır. D şıkkı, fren ve kontrol sistemlerinin (ABS) varlığı kaza riskini minimize eder.
Bilinmesi gereken kural: Korunan kişi araçları, gizliliği sağlamak ve saldırılara karşı dirençli olmak amacıyla koyu renkli, zırhlı ve kapalı olmalıdır.