Soru 1 · 2026/1 · Muhasebe Denetimi
Aşağıdakilerden hangisi genel düzeyde “yapısal riskin” değerlendirilmesinde denetçinin dikkate alacağı faktörlerden biri değildir?
- A)İşletmenin bağlı bulunduğu sektörün özellikleri
- B)Müşteri işletmenin yapısı
- C)İç kontrolün güçlü yanları
- D)Olağandışı işlemler
- E)İlişkili taraflar
Çözümü göster — doğru cevap C
Bu soruyu bir SMMM stajı öğrencisi gibi düşünerek, sanki bir hoca karşında oturmuşsun gibi adım adım açıklayalım. Sorunun doğru cevabı C şıkkıdır.
Neden C Şıkkı Doğru? (Doğru Cevap Analizi)
Soruda bizi "yapısal risk" değerlendirmesi soruyor. Yapısal risk, işletmenin genel yapısı, sektörü ve işleyiş biçiminden kaynaklanan risklerdir. Denetçi, "Bu şirketin genel yapısı ne kadar riskli?" diye sorar.
- A, B, D ve E şıkları (Sektör özellikleri, işletme yapısı, olağantışı işlemler, ilişkili taraflar) doğrudan işletmenin yapısını ve çevresini tanımlar. Örneğin, bir inşaat firmasının sektörü çok riskli olabilir (A), ya da şirketin yapısı çok karmaşık olabilir (B). Bu faktörler denetçinin "Yapısal Risk" haritasını çizerken dikkate alacağı temel unsurlardır.
- C şıkkı ise "İç kontrolün güçlü yanları" ifadesidir. Buradaki kilit nokta şudur: Yapısal riski değerlendirirken denetçi, işletmenin zayıf yönlerine ve riskli noktalarına odaklanır. İç kontrolün güçlü yanlarını bilmek, riski azaltan bir durumdur; yani denetçi riski "değerlendirmek" için risk yaratan faktörlere bakar, riski yok eden (güçlü) faktörlere değil. Güçlü yanlar, riskin sonucunu etkiler ama riskin yapısını oluşturan faktörler değildir. Dolayısıyla, yapısal riski belirlerken dikkate alınacak bir "risk faktörü" olarak güçlü yanlar listeye girmez.
Diğer Şıklar Neden Yanlış?
- A) İşletmenin bağlı bulunduğu sektörün özellikleri: Yanlış çünkü sektörün kendisi (örneğin teknoloji sektörü vs. inşaat sektörü) işletmenin risk yapısını doğrudan belirler. Bu bir yapısal risk faktörüdür.
- B) Müşteri işletmenin yapısı: Yanlış çünkü şirketin organizasyon şeması, büyüklüğü ve karmaşıklığı doğrudan yapısal riski oluşturur.
- D) Olağantışı işlemler: Yanlış çünkü normal iş akışının dışına çıkan işlemler, işletmenin yapısında beklenmedik riskler yaratır ve denetçinin dikkatini çeker.
- E) İlişkili taraflar: Yanlış çünkü ilişkili taraflar arasındaki işlemler, genellikle normal piyasa koşullarından farklıdır ve yapısal riski artırır.
Hangi Konuyu Bilmek Gerekir?
Bu soruyu çözmek için Denetim Standartları içindeki "Riskin Değerlendirilmesi" konusunu bilmelisin.
Özellikle şunu akılda tutmalısın: Denetçi, riski değerlendirirken işletmenin zayıf noktalarına, olağan dışı durumlarına ve karmaşık yapısına odaklanır. İç kontrolün güçlü olduğu yerler, riskin kaynağı değil, riskin yönetildiği yerdir. Soru, "risk kaynağı olmayan" faktörü bulmanı istiyor.
Özetle: Yapısal riski incelerken "Bu şirketin en güçlü yanı ne?" diye sormazsın; "Bu şirketin en riskli yapısı ne?" diye sorarsın. Güçlü yanlar risk kaynağı olmadığı için doğru cevap C'dir.