Soru 1 · 2026/1 · Finansal Muhasebe
Bereket Tarım A.Ş.'nin senetsiz 50.000 TL'lik ticari alacağı için müşteriye karşı icra takibine başlanmış ve alacak şüpheli hale gelmiştir. Alacağın niteliğindeki değişimi gösteren kayıt istenmektedir. Bu işleme ilişkin yapılması gereken yevmiye kaydı aşağıdakilerden hangisidir?
- A)654 KARŞILIK GİDERLERİ 50.000 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI 50.000
- B)128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR 50.000 121 ALACAK SENETLERİ 50.000
- C)689 DİĞER OLAĞANDIŞI GİDER VE ZARARLAR 50.000 120 ALICILAR 50.000
- D)128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR 50.000 120 ALICILAR 50.000
- E)120 ALICILAR 50.000 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR 50.000
Çözümü göster — doğru cevap D
Şüpheli hale gelen alacakta iki ayrı kayıt yapılır; soruda istenen birincisidir.
1) Alacağın niteliğinin değişmesi (bu soru):
- 128 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR borçlanır (50.000 TL) — alacak artık normal
alacak değil, tahsili şüpheli bir alacaktır.
- 120 ALICILAR alacaklanır (50.000 TL) — normal alacak hesabından çıkar.
Bu kayıt bir sınıflandırma kaydıdır; hiçbir gider doğmaz, bilanço toplamı değişmez.
2) Karşılık ayrılması (ayrı kayıt):
- 654 KARŞILIK GİDERLERİ borçlanır
- 129 ŞÜPHELİ TİCARİ ALACAKLAR KARŞILIĞI alacaklanır
Gider bu ikinci kayıtla doğar. 129 aktifi düzenleyici (−) bir hesaptır.
Vergi boyutu: VUK 323'e göre karşılık ayırabilmek için alacağın dava veya icra safhasında olması (ya da küçük alacaklarda protesto/yazılı istem) gerekir; teminatlı alacaklar için karşılık ayrılamaz. Muhasebe standartlarında ise ölçüt beklenen kredi zararıdır — bu iki ölçüt her zaman örtüşmez.