SMMM Yeterlilik Hukuk: Kurumlar ve Kavramlar Soruları ve Çözümleri — 5. bölüm

İptal davası, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davadır.

Önemli sınır: İdari yargı yetkisi yerindelik denetimi yapmaya elverişli değildir; yargı yerleri idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremez, idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez.

Doğru şık Şekil'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 2577 s. İYUK md. 2

Borcu sona erdiren sebepler: ifa, ibra (borçtan kurtarma sözleşmesi), yenileme, takas, alacaklı ve borçlu sıfatlarının birleşmesi, kusursuz imkânsızlık ve — bir def'i olarak ileri sürüldüğünde — zamanaşımı.

Şıklardaki kavramlar borcu sona erdirmez: temerrüt borcun ifasındaki gecikmedir (borç sürer), alacağın temliki ve borcun nakli borcun tarafını değiştirir ama borcu ortadan kaldırmaz.

Şıklardaki Müteselsil borçluluk bu kümeye girmez; diğer dört şık kümenin gerçek üyesidir.

Dayanak: 6098 s. TBK md. 131 vd.

İş Kanunu md. 25 fesih sebeplerini üç grupta düzenler: I. Sağlık sebepleri, II. Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller, III. Zorlayıcı sebepler.

Ayrım önemlidir: Yalnızca II. bent (ahlak ve iyi niyet) hallerinde işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz ve altı iş günlük hak düşürücü süre uygulanır. Sağlık ve zorlayıcı sebeplerle yapılan fesihte işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Performans yetersizliği ve işletme gereklerinden kaynaklanan sebepler ise haklı neden değil, geçerli neden oluşturur (md. 18) — sonuçları tümüyle farklıdır.

Doğru şık İşçinin işverene yaş, doğum yeri gibi konularda gerçeğe uygun olmayan bilgi vermesi'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 4857 s. İş K. md. 25/II

İrade bozukluğu halleri yanılma, aldatma ve korkutmadır. Bu hallerde sözleşme iptal edilebilir niteliktedir: irade bozukluğuna uğrayan taraf, durumu öğrendiği tarihten itibaren bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirmezse sözleşmeyi onamış sayılır.

Aşırı yararlanma (gabin) ayrı bir kurumdur (md. 28): burada zarar gören, sözleşmeyle bağlı olmadığını bildirebileceği gibi edimler arasındaki oransızlığın giderilmesini de isteyebilir. Ehliyetsizlik ve şekle aykırılık ise sözleşmeyi kesin hükümsüz (butlan) kılar — sonuçları farklıdır.

Doğru şık Korkutma (ikrah)'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 6098 s. TBK md. 30-39

İş Kanunu md. 25 fesih sebeplerini üç grupta düzenler: I. Sağlık sebepleri, II. Ahlak ve iyi niyet kurallarına uymayan haller, III. Zorlayıcı sebepler.

Ayrım önemlidir: Yalnızca II. bent (ahlak ve iyi niyet) hallerinde işçi kıdem tazminatına hak kazanamaz ve altı iş günlük hak düşürücü süre uygulanır. Sağlık ve zorlayıcı sebeplerle yapılan fesihte işçi kıdem tazminatına hak kazanır. Performans yetersizliği ve işletme gereklerinden kaynaklanan sebepler ise haklı neden değil, geçerli neden oluşturur (md. 18) — sonuçları tümüyle farklıdır.

Doğru şık İşçinin izinsiz veya haklı bir sebebe dayanmaksızın ardı ardına iki iş günü işe gelmemesi'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 4857 s. İş K. md. 25/II

Ticaret şirketleri; kollektif, komandit, anonim, limited ve kooperatif şirketlerden ibarettir. Bunlardan kollektif ile komandit şirket şahıs, anonim, limited ve kooperatif şirketler sermaye şirketi sayılır.

Adi şirket (adi ortaklık) bir ticaret şirketi DEĞİLDİR; Türk Borçlar Kanunu'nda düzenlenir, tüzel kişiliği yoktur ve ticaret siciline tescil edilmez. Bu, sınavın klasik sorusudur.

Şıklardaki Adi şirket bu kümeye girmez; diğer dört şık kümenin gerçek üyesidir.

Dayanak: 6102 s. TTK md. 124

İptal davası, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davadır.

Önemli sınır: İdari yargı yetkisi yerindelik denetimi yapmaya elverişli değildir; yargı yerleri idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremez, idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez.

Doğru şık Maksat (amaç)'dır; diğer seçenekler bu kümenin dışında kalır.

Dayanak: 2577 s. İYUK md. 2

İptal davası, idari işlemler hakkında yetki, şekil, sebep, konu ve maksat yönlerinden biri ile hukuka aykırı olduklarından dolayı iptalleri için menfaatleri ihlal edilenler tarafından açılan davadır.

Önemli sınır: İdari yargı yetkisi yerindelik denetimi yapmaya elverişli değildir; yargı yerleri idarenin takdir yetkisini kaldıracak biçimde yargı kararı veremez, idari eylem ve işlem niteliğinde karar veremez.

Şıklardaki İdarenin bütçe imkânları bu kümeye girmez; diğer dört şık kümenin gerçek üyesidir.

Dayanak: 2577 s. İYUK md. 2