Soru 1 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Efes Mobilya Ltd. Şti. tek çeşit ürün üretmektedir. Ürünün birim satış fiyatı 100 TL, birim değişken maliyeti 65 TL, döneme ilişkin toplam sabit maliyet 300.000 TL'dir. Buna göre başabaş noktası satış miktarı kaç birimdir?
- A)857.143 birim
- B)8.571 birim
- C)9.428 birim
- D)3.000 birim
- E)4.615 birim
Çözümü göster — doğru cevap B
Adım 1 — Birim katkı payı: Satış fiyatı − Birim değişken maliyet = 100 − 65 = 35 TL
Adım 2 — Katkı payı oranı: 35 ÷ 100 = %35,00
Adım 3 — Başabaş noktası: Miktar = Sabit maliyet ÷ Birim katkı payı = 300.000 ÷ 35 = 8.571 birim Tutar = Sabit maliyet ÷ Katkı payı oranı = 300.000 ÷ 0,3500 = 857.142,86 TL (Aynı sonuç: 8.571 birim × 100 = 857.142,86 TL)
Kontrol: Bu miktarda satışta katkı payı toplamı = 8.571 × 35 = 300.000 TL; sabit maliyeti tam karşıladığı için kâr sıfırdır. ✔
Uyarı: Sabit maliyeti satış fiyatına bölmek (değişken maliyeti yok saymak) en sık yapılan hatadır; başabaş hesabında bölen daima katkı payıdır.
Soru 2 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Birim satış fiyatı 50 TL, birim değişken maliyeti 25 TL olan bir işletmede dönemin toplam sabit maliyeti 300.000 TL'dir. İşletme dönem sonunda 100.000 TL faaliyet kârı hedeflemektedir. Bu hedefe ulaşmak için kaç birim satması gerekir?
- A)12.000 birim
- B)4.000 birim
- C)16.000 birim
- D)8.000 birim
- E)32.000 birim
Çözümü göster — doğru cevap C
Hedef kâr, sabit maliyet gibi "karşılanması gereken" bir tutar olarak paya eklenir:
Gerekli miktar = (Sabit maliyet + Hedef kâr) ÷ Birim katkı payı
Birim katkı payı = 50 − 25 = 25 TL Gerekli miktar = (300.000 + 100.000) ÷ 25 = 400.000 ÷ 25 = 16.000 birim
Kontrol: Katkı payı toplamı = 16.000 × 25 = 400.000 TL. Sabit maliyet düşülünce 100.000 TL kâr kalır. ✔
Karşılaştırma: Başabaş noktası 12.000 birimdir; hedef kâr için 4.000 birim daha satılmalıdır (= 100.000 ÷ 25).
Soru 3 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Birim satış fiyatı 120 TL, birim değişken maliyeti 78 TL ve toplam sabit maliyeti 400.000 TL olan işletme dönemde 13.333 birim satmıştır. İşletmenin güvenlik payı oranı yüzde kaçtır?
- A)%71,43
- B)%40,00
- C)%35,00
- D)%28,57
- E)%57,14
Çözümü göster — doğru cevap D
Güvenlik payı (emniyet marjı), satışların başabaş noktasının ne kadar üzerinde olduğunu — yani zarara geçmeden önce ne kadar daralma taşınabileceğini — gösterir.
Başabaş miktarı = 400.000 ÷ (120 − 78) = 400.000 ÷ 42 = 9.524 birim
Güvenlik payı (miktar) = 13.333 − 9.524 = 3.809 birim Güvenlik payı (tutar) = 3.809 × 120 = 457.102,86 TL Güvenlik payı oranı = 3.809 ÷ 13.333 = %28,57
Yorum: Satışlar %28,57 oranında düşerse işletme başabaş noktasına iner; bunun ötesindeki daralma zarar doğurur.
Soru 4 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir işletme 20.000 birim ürünü birim 60 TL'den satmaktadır. Birim değişken maliyet 36 TL, dönemin sabit maliyeti 336.000 TL'dir. İşletmenin faaliyet kaldıracı derecesi kaçtır?
- A)0,30
- B)1,43
- C)3,33
- D)8,33
- E)2,33
Çözümü göster — doğru cevap C
Faaliyet Kaldıracı Derecesi (DFK) = Katkı Payı Toplamı ÷ Faaliyet Kârı
Katkı payı toplamı = 20.000 × (60 − 36) = 480.000 TL Faaliyet kârı = 480.000 − 336.000 = 144.000 TL DFK = 480.000 ÷ 144.000 = 3,33
Yorumu: Satışlarda %25 artış, faaliyet kârında 3,33 × %25 = %83,33 artış yaratır. Kontrol: yeni kâr = (480.000 × 1,25) − 336.000 = 264.000 TL; artış oranı = %83,33 ✔
Sabit maliyeti yüksek işletmelerde DFK büyür: kâr, satış dalgalanmasına daha duyarlıdır.
Soru 5 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Kervan Lojistik A.Ş. tek çeşit ürün üretmektedir. Ürünün birim satış fiyatı 120 TL, birim değişken maliyeti 48 TL, döneme ilişkin toplam sabit maliyet 240.000 TL'dir. Buna göre başabaş noktası satış miktarı kaç birimdir?
- A)2.166 birim
- B)2.000 birim
- C)5.000 birim
- D)3.333 birim
- E)400.000 birim
Çözümü göster — doğru cevap D
Adım 1 — Birim katkı payı: Satış fiyatı − Birim değişken maliyet = 120 − 48 = 72 TL
Adım 2 — Katkı payı oranı: 72 ÷ 120 = %60,00
Adım 3 — Başabaş noktası: Miktar = Sabit maliyet ÷ Birim katkı payı = 240.000 ÷ 72 = 3.333 birim Tutar = Sabit maliyet ÷ Katkı payı oranı = 240.000 ÷ 0,6000 = 400.000 TL (Aynı sonuç: 3.333 birim × 120 = 400.000 TL)
Kontrol: Bu miktarda satışta katkı payı toplamı = 3.333 × 72 = 240.000 TL; sabit maliyeti tam karşıladığı için kâr sıfırdır. ✔
Uyarı: Sabit maliyeti satış fiyatına bölmek (değişken maliyeti yok saymak) en sık yapılan hatadır; başabaş hesabında bölen daima katkı payıdır.
Soru 6 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Birim satış fiyatı 150 TL, birim değişken maliyeti 60 TL olan bir işletmede dönemin toplam sabit maliyeti 300.000 TL'dir. İşletme dönem sonunda 150.000 TL faaliyet kârı hedeflemektedir. Bu hedefe ulaşmak için kaç birim satması gerekir?
- A)7.500 birim
- B)5.000 birim
- C)1.667 birim
- D)3.000 birim
- E)3.333 birim
Çözümü göster — doğru cevap B
Hedef kâr, sabit maliyet gibi "karşılanması gereken" bir tutar olarak paya eklenir:
Gerekli miktar = (Sabit maliyet + Hedef kâr) ÷ Birim katkı payı
Birim katkı payı = 150 − 60 = 90 TL Gerekli miktar = (300.000 + 150.000) ÷ 90 = 450.000 ÷ 90 = 5.000 birim
Kontrol: Katkı payı toplamı = 5.000 × 90 = 450.000 TL. Sabit maliyet düşülünce 150.000 TL kâr kalır. ✔
Karşılaştırma: Başabaş noktası 3.333 birimdir; hedef kâr için 1.667 birim daha satılmalıdır (= 150.000 ÷ 90).
Soru 7 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Birim satış fiyatı 80 TL, birim değişken maliyeti 40 TL ve toplam sabit maliyeti 240.000 TL olan işletme dönemde 7.200 birim satmıştır. İşletmenin güvenlik payı oranı yüzde kaçtır?
- A)%83,33
- B)%20,00
- C)%16,67
- D)%50,00
- E)%33,33
Çözümü göster — doğru cevap C
Güvenlik payı (emniyet marjı), satışların başabaş noktasının ne kadar üzerinde olduğunu — yani zarara geçmeden önce ne kadar daralma taşınabileceğini — gösterir.
Başabaş miktarı = 240.000 ÷ (80 − 40) = 240.000 ÷ 40 = 6.000 birim
Güvenlik payı (miktar) = 7.200 − 6.000 = 1.200 birim Güvenlik payı (tutar) = 1.200 × 80 = 96.000 TL Güvenlik payı oranı = 1.200 ÷ 7.200 = %16,67
Yorum: Satışlar %16,67 oranında düşerse işletme başabaş noktasına iner; bunun ötesindeki daralma zarar doğurur.
Soru 8 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir işletme 25.000 birim ürünü birim 100 TL'den satmaktadır. Birim değişken maliyet 50 TL, dönemin sabit maliyeti 750.000 TL'dir. İşletmenin faaliyet kaldıracı derecesi kaçtır?
- A)0,40
- B)1,67
- C)2,50
- D)5,00
- E)1,50
Çözümü göster — doğru cevap C
Faaliyet Kaldıracı Derecesi (DFK) = Katkı Payı Toplamı ÷ Faaliyet Kârı
Katkı payı toplamı = 25.000 × (100 − 50) = 1.250.000 TL Faaliyet kârı = 1.250.000 − 750.000 = 500.000 TL DFK = 1.250.000 ÷ 500.000 = 2,50
Yorumu: Satışlarda %25 artış, faaliyet kârında 2,50 × %25 = %62,50 artış yaratır. Kontrol: yeni kâr = (1.250.000 × 1,25) − 750.000 = 812.500 TL; artış oranı = %62,50 ✔
Sabit maliyeti yüksek işletmelerde DFK büyür: kâr, satış dalgalanmasına daha duyarlıdır.