Soru 1 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Birim satış fiyatı 120 TL, birim değişken maliyeti 60 TL ve toplam sabit maliyeti 180.000 TL olan işletme dönemde 4.500 birim satmıştır. İşletmenin güvenlik payı oranı yüzde kaçtır?
- A)%30
- B)%66,66
- C)%66,67
- D)%50,00
- E)%33,33
Çözümü göster — doğru cevap E
Güvenlik payı (emniyet marjı), satışların başabaş noktasının ne kadar üzerinde olduğunu — yani zarara geçmeden önce ne kadar daralma taşınabileceğini — gösterir.
Başabaş miktarı = 180.000 ÷ (120 − 60) = 180.000 ÷ 60 = 3.000 birim
Güvenlik payı (miktar) = 4.500 − 3.000 = 1.500 birim Güvenlik payı (tutar) = 1.500 × 120 = 180.000 TL Güvenlik payı oranı = 1.500 ÷ 4.500 = %33,33
Yorum: Satışlar %33,33 oranında düşerse işletme başabaş noktasına iner; bunun ötesindeki daralma zarar doğurur.
Soru 2 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir işletme 20.000 birim ürünü birim 50 TL'den satmaktadır. Birim değişken maliyet 20 TL, dönemin sabit maliyeti 300.000 TL'dir. İşletmenin faaliyet kaldıracı derecesi kaçtır?
- A)2,00
- B)3,33
- C)1,00
- D)4
- E)0,50
Çözümü göster — doğru cevap A
Faaliyet Kaldıracı Derecesi (DFK) = Katkı Payı Toplamı ÷ Faaliyet Kârı
Katkı payı toplamı = 20.000 × (50 − 20) = 600.000 TL Faaliyet kârı = 600.000 − 300.000 = 300.000 TL DFK = 600.000 ÷ 300.000 = 2,00
Yorumu: Satışlarda %25 artış, faaliyet kârında 2,00 × %25 = %50,00 artış yaratır. Kontrol: yeni kâr = (600.000 × 1,25) − 300.000 = 450.000 TL; artış oranı = %50,00 ✔
Sabit maliyeti yüksek işletmelerde DFK büyür: kâr, satış dalgalanmasına daha duyarlıdır.
Soru 3 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Karadeniz Metal Ltd. Şti. tek çeşit ürün üretmektedir. Ürünün birim satış fiyatı 50 TL, birim değişken maliyeti 30 TL, döneme ilişkin toplam sabit maliyet 300.000 TL'dir. Buna göre başabaş noktası satış miktarı kaç birimdir?
- A)10.000 birim
- B)16.500 birim
- C)15.000 birim
- D)6.000 birim
- E)750.000 birim
Çözümü göster — doğru cevap C
Adım 1 — Birim katkı payı: Satış fiyatı − Birim değişken maliyet = 50 − 30 = 20 TL
Adım 2 — Katkı payı oranı: 20 ÷ 50 = %40,00
Adım 3 — Başabaş noktası: Miktar = Sabit maliyet ÷ Birim katkı payı = 300.000 ÷ 20 = 15.000 birim Tutar = Sabit maliyet ÷ Katkı payı oranı = 300.000 ÷ 0,4000 = 750.000 TL (Aynı sonuç: 15.000 birim × 50 = 750.000 TL)
Kontrol: Bu miktarda satışta katkı payı toplamı = 15.000 × 20 = 300.000 TL; sabit maliyeti tam karşıladığı için kâr sıfırdır. ✔
Uyarı: Sabit maliyeti satış fiyatına bölmek (değişken maliyeti yok saymak) en sık yapılan hatadır; başabaş hesabında bölen daima katkı payıdır.
Soru 4 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Birim satış fiyatı 80 TL, birim değişken maliyeti 48 TL olan bir işletmede dönemin toplam sabit maliyeti 300.000 TL'dir. İşletme dönem sonunda 250.000 TL faaliyet kârı hedeflemektedir. Bu hedefe ulaşmak için kaç birim satması gerekir?
- A)9.375 birim
- B)7.812 birim
- C)11.458 birim
- D)17.188 birim
- E)6.875 birim
Çözümü göster — doğru cevap D
Hedef kâr, sabit maliyet gibi "karşılanması gereken" bir tutar olarak paya eklenir:
Gerekli miktar = (Sabit maliyet + Hedef kâr) ÷ Birim katkı payı
Birim katkı payı = 80 − 48 = 32 TL Gerekli miktar = (300.000 + 250.000) ÷ 32 = 550.000 ÷ 32 = 17.188 birim
Kontrol: Katkı payı toplamı = 17.188 × 32 = 550.000 TL. Sabit maliyet düşülünce 250.000 TL kâr kalır. ✔
Karşılaştırma: Başabaş noktası 9.375 birimdir; hedef kâr için 7.812 birim daha satılmalıdır (= 250.000 ÷ 32).
Soru 5 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Birim satış fiyatı 120 TL, birim değişken maliyeti 78 TL ve toplam sabit maliyeti 320.000 TL olan işletme dönemde 11.429 birim satmıştır. İşletmenin güvenlik payı oranı yüzde kaçtır?
- A)%50,01
- B)%66,66
- C)%35,00
- D)%66,67
- E)%33,34
Çözümü göster — doğru cevap E
Güvenlik payı (emniyet marjı), satışların başabaş noktasının ne kadar üzerinde olduğunu — yani zarara geçmeden önce ne kadar daralma taşınabileceğini — gösterir.
Başabaş miktarı = 320.000 ÷ (120 − 78) = 320.000 ÷ 42 = 7.619 birim
Güvenlik payı (miktar) = 11.429 − 7.619 = 3.810 birim Güvenlik payı (tutar) = 3.810 × 120 = 457.194,29 TL Güvenlik payı oranı = 3.810 ÷ 11.429 = %33,34
Yorum: Satışlar %33,34 oranında düşerse işletme başabaş noktasına iner; bunun ötesindeki daralma zarar doğurur.
Soru 6 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Bir işletme 10.000 birim ürünü birim 60 TL'den satmaktadır. Birim değişken maliyet 36 TL, dönemin sabit maliyeti 168.000 TL'dir. İşletmenin faaliyet kaldıracı derecesi kaçtır?
- A)0,30
- B)8,33
- C)3,33
- D)2,33
- E)1,43
Çözümü göster — doğru cevap C
Faaliyet Kaldıracı Derecesi (DFK) = Katkı Payı Toplamı ÷ Faaliyet Kârı
Katkı payı toplamı = 10.000 × (60 − 36) = 240.000 TL Faaliyet kârı = 240.000 − 168.000 = 72.000 TL DFK = 240.000 ÷ 72.000 = 3,33
Yorumu: Satışlarda %25 artış, faaliyet kârında 3,33 × %25 = %83,33 artış yaratır. Kontrol: yeni kâr = (240.000 × 1,25) − 168.000 = 132.000 TL; artış oranı = %83,33 ✔
Sabit maliyeti yüksek işletmelerde DFK büyür: kâr, satış dalgalanmasına daha duyarlıdır.
Soru 7 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Ege Üretim A.Ş. tek çeşit ürün üretmektedir. Ürünün birim satış fiyatı 80 TL, birim değişken maliyeti 32 TL, döneme ilişkin toplam sabit maliyet 360.000 TL'dir. Buna göre başabaş noktası satış tutarı kaç TL'dir?
- A)7.500 TL
- B)720.000 TL
- C)900.000 TL
- D)240.000 TL
- E)600.000 TL
Çözümü göster — doğru cevap E
Adım 1 — Birim katkı payı: Satış fiyatı − Birim değişken maliyet = 80 − 32 = 48 TL
Adım 2 — Katkı payı oranı: 48 ÷ 80 = %60,00
Adım 3 — Başabaş noktası: Miktar = Sabit maliyet ÷ Birim katkı payı = 360.000 ÷ 48 = 7.500 birim Tutar = Sabit maliyet ÷ Katkı payı oranı = 360.000 ÷ 0,6000 = 600.000 TL (Aynı sonuç: 7.500 birim × 80 = 600.000 TL)
Kontrol: Bu miktarda satışta katkı payı toplamı = 7.500 × 48 = 360.000 TL; sabit maliyeti tam karşıladığı için kâr sıfırdır. ✔
Uyarı: Sabit maliyeti satış fiyatına bölmek (değişken maliyeti yok saymak) en sık yapılan hatadır; başabaş hesabında bölen daima katkı payıdır.
Soru 8 · 2026/1 · Maliyet Muhasebesi
Birim satış fiyatı 80 TL, birim değişken maliyeti 32 TL olan bir işletmede dönemin toplam sabit maliyeti 300.000 TL'dir. İşletme dönem sonunda 200.000 TL faaliyet kârı hedeflemektedir. Bu hedefe ulaşmak için kaç birim satması gerekir?
- A)15.625 birim
- B)10.417 birim
- C)6.771 birim
- D)6.250 birim
- E)4.167 birim
Çözümü göster — doğru cevap B
Hedef kâr, sabit maliyet gibi "karşılanması gereken" bir tutar olarak paya eklenir:
Gerekli miktar = (Sabit maliyet + Hedef kâr) ÷ Birim katkı payı
Birim katkı payı = 80 − 32 = 48 TL Gerekli miktar = (300.000 + 200.000) ÷ 48 = 500.000 ÷ 48 = 10.417 birim
Kontrol: Katkı payı toplamı = 10.417 × 48 = 500.000 TL. Sabit maliyet düşülünce 200.000 TL kâr kalır. ✔
Karşılaştırma: Başabaş noktası 6.250 birimdir; hedef kâr için 4.167 birim daha satılmalıdır (= 200.000 ÷ 48).