101. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 13. bölüm

Doğru cevap B) Tetenoz Aşısı'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri yaralanma durumunda tetanoz riskine karşı önlem almalıdır. TCK ve CMK'da belirtilen görev ifa ederken oluşabilecek yaralanmalarda, derin ve kirli yaralar tetanoz bakterisine yol açabileceğinden, koruyucu aşı (tetanoz) yapılması zorunludur.

Diğer şıklar neden yanlıştır: Kuduz aşısı sadece hayvan ısırıklarında, çiçek ve çocukluk aşısı ise bulaşıcı hastalıklara karşı çocukluk döneminde uygulanır; kızamık aşısı ise bulaşıcı viral enfeksiyonlara yöneliktir ve acil yaralanma durumunda ilk tercih değildir.

Bilinmesi gereken kural: Derin ve kirli yaralanmalarda tetanoz riskine karşı derhal tetanoz aşısı yapılmalıdır.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Görevlilerinin ilk yardım eğitim müfredatına göre, arı sokması durumunda sokma ağzı varsa (genellikle arı sokması iğne şeklinde kalır) hemen çıkarılmalı, ancak ağızdan sokma durumunda (örneğin yılan sokması değil, arı sokması için özel durum) soğuk uygulama ve buz emme ile şişlik azaltılır. Ancak soru bağlamında "ağızdan sokmuşsa" ifadesi muhtemelen "sokulan bölgeye" veya "ağız içi" bir durum için soğuk uygulama (buz emme) önerisini kastetmektedir; resmi cevap anahtarı buna göre B'yi işaretlemiştir.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Sıcak uygulama şişliği ve zehri artırır, soğuk uygulanmalıdır. C) Bölge kalp seviyesinin altında tutulmalıdır, yukarıda tutmak kan akışını zorlaştırır. D) Alerji hikâyesi olanlara rastgele ağrı kesici vermek tehlikeli olabilir, öncelikle tıbbi yardım istenmelidir. E) Turnike uygulama sadece kanama durumunda yapılır, sokmalarda zehri yaymak için turnike kesinlikle yapılmaz.

Bilinmesi gereken kural: Arı sokmasında iğne varsa çıkarılmalı, şişlik için soğuk uygulanmalı ve turnike gibi kan akışını durduran yöntemler kesinlikle kullanılmamalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili tıbbi prosedürler gereği, kenarları muntazam (düzenli) ve temiz cerrahi kesikler, enfeksiyon riski düşük kabul edilir; çünkü bakterilerin girmesi için uygun bir alan ve derinlik oluşmamıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı 6 saatten fazla geçen yaralar bakterilerin çoğalması için yeterli süre bulduğu için risklidir; B şıkkı derin ve kirli yaralar dış ortamdan çok fazla bakteri taşır; D şıkkı ateşli silah yaraları yüksek basınçla doku hasarı ve yabancı cisim bırakır; E şıkkı ise ağız florası ve tırnaklar nedeniyle yüksek enfeksiyon riski taşır.

Bilinmesi gereken kural: Kenarları düzgün ve temiz cerrahi kesikler, bakterilerin kolayca yerleşememesi nedeniyle enfeksiyon riski en düşük yaralardır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlisi ilkyardım konusunda yetkili değildir; ancak zehirli madde yutulduğunda kusturma işlemi, özellikle asidik veya alkali maddelerde yemek borusunu daha fazla yakarak hayati tehlike oluşturabilir. Bu nedenle kusturma kesinlikle yasaktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, madde yutulduysa ağzı suyla çalkalamak doğru bir ilk müdahaledir. B şıkkı, yaşam bulgularını değerlendirmek hayati önem taşır. C şıkkı, acil ekibe doğru bilgi vermek tedaviyi hızlandırır. D şıkkı, derhal tıbbi yardım istemek en doğru adımdır.

Bilinmesi gereken kural: Zehirli madde yutulduğunda asla kusturulmamalı, derhal 112 aranmalı ve uzman müdahalesi beklenmelidir.

Doğru cevap B) Köpük'tür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, akaryakıt gibi yanıcı sıvı yangınlarında (B Sınıfı yangınlar) su kullanımı tehlikelidir; sıvıyı yayarak yangını büyütebilir. Köpük ise yanıcı sıvının yüzeyini kapatarak oksijenle temasını keser ve soğutma etkisiyle yangını en etkili şekilde söndürür.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Su, yanıcı sıvı yangınlarında sıvıyı yayarak yangını büyütebilir. C) D tozu, genellikle elektrik ve metal yangınları için tercih edilir. D) Karbondioksit, sıvı yangınlarında soğutma etkisi zayıf olduğu için köpük kadar etkili değildir. E) Kuru kimyevi toz, yangını söndürse de temizliği zor ve kalıcı koruma sağlamaz.

Bilinmesi gereken kural: Yanıcı sıvı yangınlarında yüzeyi kapatarak oksijeni kesen köpük, suya göre en güvenli ve etkili söndürme maddesidir.

Doğru cevap C) İtfaiye'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, binalarda yangın söndürme tüplerinin cinsi, miktarı ve yerleşimi gibi teknik güvenlik önlemleri, yangınla mücadele ve söndürme konusundaki yetkili ve uzman olan İtfaiye Daire Başkanlığı'nın görüşü alınarak belirlenir. İtfaiye, yangın risklerini en iyi değerlendiren ve teknik standartları belirleyen kurumdur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Bakanlık genel politikaları belirler ancak teknik detayları onaylamaz; B) Belediye yangın güvenliği konusunda teknik uzmanlık yerine idari yetkiye sahiptir; D) Kaymakamlık ve E) Valilik ise idari makam olup yangın söndürme ekipmanı teknik standartlarını belirlemez.

Bilinmesi gereken kural: Yangın tüplerinin teknik özellikleri ve yerleşimi konusunda mutlak yetkili ve görüş alması gereken kurum İtfaiye Daire Başkanlığıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, yangın anında yangını söndürmek veya genişlemesini engellemek doğrudan Söndürme Ekibi'nin temel görevidir. Bu ekip, yangın söndürme cihazlarını kullanarak yangının kontrol altına alınmasını sağlar. Diğer şıklar ise farklı fonksiyonlara sahiptir: Kurtarma ekibi yaralıları kurtarmak, İlkyardım ekibi tıbbi müdahale, Koruma ekibi çevre güvenliğini ve Tahliye ekibi ise binadan güvenli çıkışı sağlar.

Bilinmesi gereken kural: Yangın anında yangını söndürmek veya yayılmasını önlemek, kanunen Söndürme Ekibi'nin birincil sorumluluğudur.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve yangınla mücadele yönetmelikleri uyarınca yangınlar, yanıcı maddenin fiziksel hali temelinde sınıflandırılır. LPG ve doğalgaz, oda koşullarında gaz hâlde bulunan ve yanıcı özellik gösteren maddelerdir; bu nedenle yangın sınıflandırması standartlarına göre Gaz Yangınları (B Sınıfı) kategorisinde değerlendirilirler.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı sıvı maddeleri (benzin, yağ), C şıkkı katı maddeleri (odun, kağıt), D şıkkı hafif metalleri (magnezyum, alüminyum) ve E şıkkı ise pişirme yağlarını ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: LPG ve doğalgaz gibi yanıcı gazların oluşturduğu yangınlar, fiziksel halleri gereği "Gaz Yangınları" sınıfına dahildir.

Doğru cevap B seçeneğidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin görevlerini etkili ve verimli yerine getirebilmesi için iletişim becerisine sahip olması ve bunu iletişim tekniklerini kullanarak davranışa dönüştürmesi zorunludur. İletişim, görevin temelidir ve kanunla desteklenir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Empati, iletişim kurmanın bir parçası olsa da görevin temelini oluşturan resmi terim değildir. C) Sempati, duygusal yakınlık ifade eder ve resmi görev tanımı dışındadır. D) Dinleme, iletişim sürecinin sadece bir aşamasıdır, tek başına yeterli değildir. E) Mesaj, iletişim sonucu elde edilen bilgidir, süreç veya beceri tanımı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görevini yürütürken 5188 sayılı Kanun uyarınca öncelikle iletişim becerilerini ve tekniklerini kullanmak zorundadır.

Doğru cevap E) Geri Bildirim'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği, görevlilerin iletişim becerilerini vurgularken, iletişimin tek yönlü değil karşılıklı bir süreç olduğunu belirtir. Soruda tanımlanan "alıcının mesajı değerlendirip cevaben yeni bir mesaj kodlayarak tepki vermesi" işlemi, iletişim teorilerinde ve özel güvenlik eğitimlerinde Geri Bildirim olarak adlandırılır. Bu mekanizma, vericinin mesajın anlaşıldığını kontrol etmesini sağlar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Alıcı sadece mesajı alan taraftır, tepki verme sürecini tek başına tanımlamaz. B) Mesaj, iletilmek istenen içerik olup tepki değil, gönderilen veridir. C) Kaynak, mesajı oluşturan ve gönderen kişidir, alıcının tepkisi değildir. D) Kanal, mesajın taşındığı fiziksel veya sanal yoldur, tepki mekanizması değildir.

Bilinmesi gereken kural: İletişim, mesajın gönderilip geri dönüş alınarak anlaşılıp anlaşılmadığının kontrol edildiği karşılıklı bir döngüdür.