101. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 7. bölüm

Doğru cevap A (Asit)'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, yanma kimyasal bir tepkime sonucu ısı, alev, duman ve zehirli gazlar açığa çıkarır. Asit ise yanma sürecinin doğal bir ürünü değil; genellikle kimyasal reaksiyonun sonucu olarak oluşan veya yangın sırasında madde bozulmasıyla ortaya çıkabilen özel bir durumdur ve yangının temel çıktısı olarak tanımlanmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları yangının temel ve kaçınılmaz fiziksel/kimyasal çıktılarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın sırasında açığa çıkan temel ürünler ısı, alev, duman ve zehirli gazlardır; asit bunların doğrudan bir sonucu değildir.

Doğru cevap D şıkkıdır çünkü 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre D sınıfı yangınlar (yanan metaller) su ile söndürülmemelidir; su, bu metallerle reaksiyona girerek patlama riski yaratır. Bu tür yangınlar özel kuru kimyevi toz veya kum ile söndürülür. A şıkkı yanlıştır çünkü A sınıfı yangınlar için su en etkili ve temel söndürme maddesidir. B şıkkı yanlıştır çünkü B sınıfı yangınlar (sıvı) için köpük etkili bir söndürme maddesidir. C şıkkı yanlıştır çünkü C sınıfı yangınlar (gaz) için kuru kimyevi toz kullanılır. E şıkkı yanlıştır çünkü F sınıfı yangınlar (yağlı mutfak) için özel köpükler kullanılır.

Bilinmesi gereken kural: D sınıfı yangınlar (yanan metaller) su ile söndürülmemeli, aksi takdirde patlama riski oluşur.

Doğru cevap B) Morfin'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin uyuşturucu ve uyarıcı maddeler konusunda bilgi sahibi olması ve bu maddelerin kaynağını tanıması zorunludur. Afyon opiumundan elde edilen opiumun kimyasal olarak işlenmesiyle morfin elde edilir; bu madde, TCK ve 6219 sayılı Kanun kapsamında "uyuşturucu ve uyarıcı maddeler" arasında sayılır ve özel güvenlik görevlilerinin görevi gereği tanıması gereken temel bir maddedir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Esrar, kenevir bitkisinden elde edilir, afyonla ilgisi yoktur. C) Kokain, koka ağacı yapraklarından elde edilir. D) Captagon, sentetik bir uyuşturucu olup afyondan üretilmez. E) LSD, ergot mantarından sentezlenen bir halüsinojendir.

Bilinmesi gereken kural: Afyon opiumundan elde edilen ve TCK ile 6219 sayılı Kanun'da suç teşkil eden ana madde morfindir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili mevzuat gereği, uyuşturucu maddeler suç oranlarını artırır, bu nedenle "suçlarda azalma" ifadesi yanlıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı terör örgütlerinin finansman kaynağı olduğunu, B şıkkı bulaşıcı hastalıkların arttığını, C şıkkı suçların çoğaldığını ve E şıkkı kara para aklama yoluyla ekonomiyi bozduğunu doğru ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Uyuşturucu kullanımı ve ticareti, toplumda suç oranlarını artırır, sağlık sorunları yaratır ve ekonomik istikrarsızlık sağlar.

Doğru cevap A) Empati'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin görevlerini yerine getirirken karşıdaki kişinin duygularını ve durumunu zihinsel olarak kavrayıp anlamasını gerektirir. Empati, kişinin kendini karşıdaki kişinin yerine koyarak onun duygusal ve düşünsel dünyasını anlamasıdır; bu, iletişim ve çatışma yönetimi için temel bir meslek bilgisidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: Sempati, karşıdaki kişiye duyulan sevgi veya ilgiyi ifade eder; Antipati, karşıt duygu olan sevgisizlik veya nefret halidir; Telepati, bilimsel olmayan bir zihin okuma iddiasıdır; Sallapati ise uydurma bir kelimedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görevini yaparken karşıdaki kişinin duygularını ve durumunu zihinsel olarak anlayarak empati kurmalıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin iletişim kurarken "sen dili" yerine "ben dili" kullanmasını ve çatışmayı önlemeyi öngörür. "Sen dili" karşımızdaki kişiyi suçlayıp yargılayarak (A şıkkı), öfke ve nefret gibi olumsuz duygular uyandırır (C şıkkı) ve iletişimi zedeler (E şıkkı). Bu dil tarzı, suçlayıcı (B şıkkı) yapısıyla insanları savunmaya iter ve atılgan, cesaretli bireyler yaratmaz; aksine iletişimi koparır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı kişiliğe yönelmesi, B şıkkı suçlayıcı olması, C şıkkı olumsuz duygular uyandırması ve E şıkkı iletişimi zedelemesi "sen dili"nin doğru özellikleridir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görevlerini yürütürken "sen dili" yerine "ben dili" kullanarak iletişimi güçlendirmeli ve çatışmayı önlemelidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. Kitle iletişim araçları, kültürün nesilden nesile aktarılmasında en önemli araçlardan biridir; bu nedenle "katkıda bulunmama" ifadesi yanlıştır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde özel güvenlik görevlilerinin görev tanımı net olarak belirtilmiş olsa da, bu soru temel meslek bilgisi ve iletişim fonksiyonlarını ölçer.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları kitle iletişim araçlarının etkileme, dış dünyayı görme, eğitme/eğlendirme ve bilgilendirme gibi temel ve doğru fonksiyonlarını ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Kitle iletişim araçları kültürü aktarır ve nesiller arası köprü kurar, bu yüzden "katkıda bulunmama" ifadesi kesinlikle yanlıştır.

Doğru cevap D şıkkıdır. Özel Güvenlik Meslek Bilgisi kapsamında eleştirel dinleme, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen görevlerin etkin yürütülmesi için gerekli bir iletişim becerisidir. Eleştirel dinleme, anlatılanları olduğu gibi kabul etmek değil, aksine sorgulamak, doğruluğunu kontrol etmek ve güvenlik risklerini tespit etmektir. Bu nedenle "anlatılanları sorgulamamak" eleştirel dinlemenin bir unsuru değil, tam tersi bir tutumdur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A ve C şıkları, konuşanın psikolojik ve kişisel özelliklerini analiz etmeyi eleştirel dinlemenin bir parçası olarak tanımlar; B şıkkı anlatılanların gerçeklik farkını anlamayı içerir; E şıkkı ise hemen inanmama davranışını doğru bir eleştirel tutum olarak belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Eleştirel dinleme, anlatılanları sorgulayıp doğruluğunu kontrol etmeyi gerektirir, sorgulamamak eleştirel dinleme değildir.

Doğru cevap D şıkkıdır. İyi iletişim için alıcıda bulunması gereken özellikler arasında A, B, C ve E yer alır; bunlar 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'nde belirtilen iletişim becerileri ile uyumludur. Ancak D şıkkı ("Konuyu açık, sade anlatma") iletişim sürecinde göndericiye ait bir sorumluluktur, alıcıda aranmaz. Özel güvenlik görevlisi olarak siz anlatıcı konumunda olduğunuzda bu kurala uymalısınız, ancak soru alıcıyı sormaktadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları alıcının aktif katılımı ve nötr duruşu gerektirdiği için doğrudur; E şıkkı ise alıcının geri bildirim vermesini ifade ettiği için de doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: İletişimde "anlatma" sorumluluğu göndericiye, "dinleme ve geri bildirim" sorumluluğu ise alıcıya aittir.

Doğru cevap A) Kendini tanımayı'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, özel güvenlik görevlilerinin mesleki yeterliliği için iletişim becerileri ve kişisel gelişim vurgulanmıştır. Soruda belirtilen "kendini fark etmek", "keşfetmek" ve "olumsuz yönleri olumluya çevirmek" süreçleri, bireyin kendi iç dünyasını, duygularını ve davranışlarını analiz etmesini gerektirir. Bu analiz, kendini tanıma becerisinin tam karşılığıdır ve özel güvenlik görevlilerinin stres yönetimi ile iletişim kurma kabiliyetinin temelini oluşturur.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı, başkalarına duygularını açmayı ifade eder; C şıkkı, düşünceleri net bir dille aktarmayı; D şıkkı empatiyi; E şıkkı ise karşı tarafı anlamayı kapsar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, etkili iletişim kurabilmek için önce kendi duygularını ve davranışlarını tanımalı, sonra başkalarını anlamaya çalışmalıdır.