101. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, akrep sokması durumunda sokulan bölgenin sıklıkla hareket ettirilmesi yasaktır. Hareket, zehrin kan dolaşımına daha hızlı karışmasına ve vücuda yayılmasına neden olur. Bu nedenle ilk yardım kuralı olarak bölge hareketsiz tutulmalı ve hasta sakinleştirilmelidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü hasta yatar pozisyonda tutulur; B şıkkı doğrudur, soğuk uygulama şişmeyi azaltır; C şıkkı doğrudur, bandaj kan akışını engellememeli; D şıkkı doğrudur, yara üzerine kesinlikle müdahale edilmez.

Bilinmesi gereken kural: Akrep sokması durumunda sokulan bölgeyi hareket ettirmek zehrin vücuda yayılmasını hızlandıracağı için kesinlikle yapılmamalıdır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, görevliler ilk yardım konusunda temel bilgiye sahip olmalıdır. Hava yolu tıkanması olan ve öksüren kişi, öksürme refleksiyle yabancı cismi atmaya çalışmaktadır. Bu durumda en doğru ve güvenli müdahale, kişinin öksürmesine izin vererek onu teşvik etmektir. Öksürme, hava yolunu açmanın en etkili doğal yoludur.

Diğer şıklar neden yanlıştır? Heimlich manevrası, kişinin öksüremediği ve tamamen tıkalı olduğu durumlarda uygulanır; öksüren kişiye yapılmaz. Rentek manevrası, yaralıyı tehlikeli ortamdan çıkarmak için kullanılan bir taşıma tekniğidir. Şok pozisyonu, kan basıncının düşmesi ve bayılma riski olan durumlarda uygulanır. Sıvı vermek, hava yolu tıkanması olan kişiye asla verilmemelidir çünkü boğulma riskini artırır.

Bilinmesi gereken kural: Öksüren ve nefes alabilen tıkalı kişiye Heimlich manevrası yapılmaz, sadece öksürmesine izin verilir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, kimyasal madde gözle temas ettiğinde en öncelikli ve hayati işlem, maddeyi derhal seyreltmek ve uzaklaştırmaktır. Bu nedenle, göz ve yüz bölgeyi en az 20 dakika boyunca bol soğuk suyla yıkamak zorunludur; bu işlem kimyasalın dokuyla temas süresini kısaltarak kalıcı hasarı önler.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Gözü kapatmak kimyasalın dışarı çıkmasını engeller ve durumu kötüleştirir. C) 1-2 dakikalık yıkama, kimyasalın tamamen uzaklaştırılması için yetersizdir. D) Limonlu su eklemek, kimyasal reaksiyonu tetikleyerek tahrişi artırabilir. E) Limon ve sirke gibi asidik maddeler, bazik kimyasallarla tepkimeye girerek yanmayı şiddetlendirir.

Bilinmesi gereken kural: Kimyasal madde göz temasında ilk ve en önemli müdahale, maddeyi seyreltmek için göz ve yüzü en az 20 dakika bol soğuk suyla yıkamaktır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilk yardım yaparken mesleki bilgi ve beceri sahibi olmasını şart koşar. Hasta/yaralı taşınmasında uzak mesafede çalışmak kesinlikle bir kural değildir; aksine, ilk yardımcının yaralıya yakın mesafeden, güvenli ve kontrollü bir şekilde müdahale etmesi gerekir. Uzak mesafe, yaralının durumunun değerlendirilmesini engeller ve taşınma sırasında yaralanma riskini artırır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü ilk yardımcının kendi güvenliği önceliklidir. C şıkkı doğrudur, diz ve kalça bükülmesi omurga yükünü azaltır. D şıkkı doğrudur, gereksiz hareket yaralanmayı derinleştirir. E şıkkı doğrudur, baş-boyun-gövde ekseni ve çoklu destek noktası stabilite sağlar.

Bilinmesi gereken kural: İlk yardım ve taşıma işlemlerinde yaralıya yakın mesafeden, güvenli ve kontrollü bir şekilde müdahale edilmelidir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, zehirli madde alımında hasta zorla kusturulmamalıdır. Bu işlem, asit veya baz gibi yakıcı maddeler içeren zehirlenmelerde yemek borusunu ve boğazı daha fazla tahriş edebilir, ayrıca kusma sırasında solunum yoluna kaçma riskiyle boğulmaya neden olabilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı yaşam bulgularını değerlendirmeyi gerektirir, bu doğru bir uygulamadır; C şıkkı bilinç kaybı olanlarda hava yolunu açık tutmak için koma pozisyonu uygulamasını doğru belirtir; D şıkkı olay yerindeki bilgilerin toplanması ve kaydedilmesi prosedürüne uygundur; E şıkkı ise 112'yi aramak acil tıbbi yardım için doğru adımdır.

Bilinmesi gereken kural: Zehirlenme vakalarında hasta asla zorla kusturulmamalı, solunum yolu korunmalı ve derhal 112 aranmalıdır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi tıbbi müdahalede bulunamaz; sadece ilk yardım kurallarına uygun olarak beklemeli ve 112'yi aramalıdır. Şokta olan hastaya su içirmek, bilinç kaybı riski nedeniyle boğulma tehlikesi yaratır ve kesinlikle yasaktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı şok pozisyonunun temel bir uygulamasıdır; B şıkkı kan dolaşımını artırmak için doğru bir yöntemdir; C şıkkı vücut ısısını korumak için gereklidir; D şıkkı ise görevliden beklenen en temel sorumluluktur.

Bilinmesi gereken kural: Şokta olan hastaya asla su veya yiyecek verilmemeli, sadece 112'yi arayarak profesyonel yardım gelene kadar hastanın yanında kalınmalıdır.

Doğru cevap A) Sabotaj'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yangınla mücadele ve önleme görevleri arasında yangının çıkış nedenlerini belirlemek ve önlemek yer alır. Sabotaj, yangının bilinçli olarak başlatılması anlamına gelerek yangın çıkış nedenlerinin en önemli ve kasıtlı olanıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: B) Oksijen, yangının yanma üçgeninin bir parçasıdır ancak tek başına yangın çıkış nedeni değildir; C) Su, Köpük ve CO² yangın söndürme maddeleridir; D) İhbar vermemek yangın sonrası sorumluluk ihlalidir, çıkış nedeni değildir; E) Acil durum planları ise yangınla mücadele için hazırlanan önleyici belgelerdir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın çıkış nedenleri; kasıtlı eylemler (sabotaj), ihmal ve teknik arızalar olarak üç ana başlıkta incelenir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre, köpüklü söndürücüler elektrik akımı taşıyan cihazlarda (bilgi işlem merkezleri gibi) kullanılmaz. Köpük iletken olduğu için elektrik çarpması riski yaratır ve cihazda kısa devre yaparak yangını büyütebilir. Bu tür yangınlarda sadece CO2 veya kuru kimyevi tozlu söndürücüler kullanılmalıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B, C, D ve E şıkları sırasıyla benzin, motorin, atık yağ ve boya yangınlarını ifade eder; bunlar A sınıfı (katı) veya B sınıfı (sıvı) yangınlardır ve köpük bu sınıflarda etkili ve güvenli bir söndürme yöntemi olarak kullanılır.

Bilinmesi gereken kural: Elektrik akımı taşıyan cihaz yangınlarında iletkenlik gösteren köpük asla kullanılmamalı, sadece iletken olmayan CO2 veya kuru kimyevi tozlu söndürücüler tercih edilmelidir.

Doğru cevap C) Kuru kimyevi toz'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve yangınla mücadele yönetmelikleri gereği, gaz yangınlarında en kritik kural "gaza müdahale etmeden önce akışın kesilmesidir". Kuru kimyevi toz, gaz alevini soğutarak ve kimyasal tepkimeyi bozarak söndürür; bu, yangın söndürme tüplerinin standart ve en etkili yöntemidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Kum sadece katı madde yangınlarında veya sızıntı kontrolünde kullanılır, gazı söndürmez; Su, gaz yangınlarında ısıyı dağıtarak tehlikeyi artırabilir ve iletkenlik riski yaratır; Karbondioksit, kapalı alanlarda etkili olsa da açık alanda gaz yangınlarında rüzgâr etkisiyle dağılabilir ve akış kesilmezse yangın tekrar başlar; Köpük ise sıvı yangınlarında kullanılır, gaz yangınlarında etkisizdir.

Bilinmesi gereken kural: Gaz yangınlarında öncelik akışın kesilmesidir, söndürme maddesi olarak ise kuru kimyevi toz en güvenli ve etkili seçenektir.

Yanıcı katı maddeler (odun, kağıt, kumaş vb.) yangınları, 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre A sınıfı olarak tanımlanır. Bu sınıflandırma, yangın söndürme cihazlarının doğru seçimi ve kullanımı için temel mevzuat gereğidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı sıvı yangınlarını, F şıkkı yağ ve yağlı maddeler yangınlarını, D şıkkı yanıcı metaller yangınlarını ve C şıkkı ise gaz yangınlarını ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Yanıcı katı maddeler yangınları "A" sınıfıdır ve söndürülürken soğutma yöntemiyle su veya köpük kullanılır.

Doğru cevap: E