101. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap C (Gürültü)'dür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri sadece can ve mal güvenliği açısından acil ve olağanüstü durumlar (yangın, deprem, sel gibi) veya imdat istenmesi hallerinde, yetkili makamların izni olmaksızın konutlara girebilirler. Gürültü ise genellikle kamu düzenini veya komşu huzurunu bozan bir durum olup, acil müdahale gerektiren bir can güvenliği tehdidi oluşturmadığı için özel güvenlik görevlisine konuta girme yetkisi vermez; bu tür durumlarda polis çağrılmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre özel güvenlik görevlilerinin acil durumlarda müdahale edebileceği, can ve mal güvenliğinin tehlikede olduğu durumları ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece acil ve olağanüstü hallerde (yangın, deprem, sel, imdat) veya imdat istenmesi durumunda, yetkili makamların izni olmadan konutlara girebilirler; gürültü gibi sivil hukuk ihlalleri bu yetki kapsamına girmez.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili güvenlik yönetmelikleri uyarınca, bir bombanın temel yapısı "patlayıcı madde", "dış kap", "kablo" ve "patlatma mekanizması" (örneğin saat) gibi unsurlardan oluşur. Ancak patlayıcı madde, bombanın "yardımcı" değil, temel ve ana unsurudur; diğerleri patlayıcı maddeyi taşıyan veya patlatmayı sağlayan yardımcı parçalardır.

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: Bant, kablo ve saat bombanın patlatma mekanizmasını veya dış kabını oluşturarak yardımcı unsur iken, patlayıcı madde ana unsurdur.

Bilinmesi gereken kural: Patlayıcı madde bombanın ana unsurudur, diğer parçalar ise onu taşıyan veya patlatan yardımcı unsurlardır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, X-Ray cihazları bagaj ve eşyaların içini görüntüleyerek metal olmayan illegal maddelerin (patlayıcı, uyuşturucu vb.) tespitini sağlar. Metal arama detektörleri (B şıkkı) sadece metal nesneleri algılar. Kartlı geçiş sistemleri (A şıkkı) yetki kontrolü yapar, biometrik okuyucular (C şıkkı) kimlik doğrulaması yapar ve termal kameralar (E şıkkı) ısı farklarını tespit eder; bunlar illegal madde tespitinde doğrudan kullanılmaz.

Bilinmesi gereken kural: Metal olmayan illegal maddeleri tespit etmek için X-Ray cihazı kullanılır.

X-Ray cihazlarında görüntüleme renkleri, malzemenin atom ağırlığına göre belirlenir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, görevlilerin patlayıcı madde tespitinde bu renk kodlarını doğru yorumlamasını zorunlu kılar. C-3 gibi organik patlayıcılar, atom ağırlığı düşük olduğu için X-Ray ekranında Turuncu/Kahverengi olarak görünür. Bu, doğru cevabın B şıkkı olduğunu kanıtlar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı (Yeşil) genellikle organik olmayan maddeleri, C şıkkı (Mavi) hafif metalleri, D şıkkı (Kırmızı) ise yüksek atom ağırlıklı metalleri temsil eder; E şıkkı (Gri) ise orta yoğunluklu maddeler içindir.

Bilinmesi gereken kural: Organik patlayıcılar X-Ray ekranında her zaman turuncu veya kahverengi tonlarda görünür.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, kapı tipi metal dedektörler sadece metal maddeleri algılayabilir. Seramik bıçaklar metal içermeyen kompozit malzemeden üretildiği için cihaz tarafından tespit edilemez ve bu bir güvenlik açığıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, C ve D şıkları metal içerdiğinden dedektör tarafından kolayca tespit edilir.

Bilinmesi gereken kural: Metal dedektörler sadece metal maddeleri algıladığı için seramik veya plastik gibi metal içermeyen silahlar bu cihazlarla tespit edilemez.

Doğru cevap C'dir. Kapı tipi metal dedektörleri, ABD'deki TSA (Transportation Security Administration) standartlarına uygun olarak üretilir ve test edilir. Özel güvenlik mevzuatımız (5188 sayılı Kanun), güvenlik ekipmanlarının uluslararası güvenlik standartlarına uygun olmasını gerektirir; bu bağlamda havaalanı ve benzeri kritik alanlarda kullanılan dedektörler için referans alınan temel standart Nilecj-TSA (TSA standartları) olarak kabul edilir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) TSE, ulusal standart kurumudur ancak bu cihazın uluslararası operasyonel standardı değildir. B) TAEK, nükleer enerji düzenlemelerinden sorumludur, metal dedektör standartlarını belirlemez. D) IAEA, atom enerjisi konularında çalışır, metal dedektör standartlarını tanımlamaz. E) ISO 9001, kalite yönetim sistemidir, cihazın teknik güvenlik standardı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlikte kullanılan metal dedektörleri, uluslararası güvenlik standartlarına (TSA) uygun olmalıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri temel ilkyardım kurallarına hakim olmalıdır. Soruda "hava yolu kısmi tıkanma" durumu belirtilmiştir. Kısmi tıkanmada kişi öksürük gücüne sahiptir ve hava yolu tamamen kapanmamıştır. Bu durumda en doğru ve güvenli müdahale, kişinin öksürmeye teşvik edilmesidir (B şıkkı). Ağız içi kontrolü (A şıkkı) ve arkadan beklemek (D şıkkı) de kısmi tıkanma senaryosunda uygun önlemlerdir. Ancak, C şıkkı olan "Temel Yaşam Desteği (TYD) yapmak" kısmi tıkanmada yanlıştır. TYD, kalp durması ve solunumun tamamen kesildiği (tam tıkanma) durumlarda uygulanır; kısmi tıkanmada TYD yapmak gereksizdir ve zaman kaybına yol açar. D şıkkı "arkada hazır durmak" kısmi tıkanmada doğru bir hazırlıktır, E şıkkı ise tam tıkanma durumunda müdahaleyi ifade eder ve doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Kısmi tıkanmada kişi öksürüyorsa TYD uygulanmaz, sadece öksürmeye teşvik edilir; TYD sadece tam tıkanma ve bilinç kaybı durumunda yapılır.

5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, yaraya saplanan yabancı cisim asla çıkarılmamalıdır. Çıkarmak, damarları keserek kontrolsüz kanamaya ve organ hasarına yol açar. Bu nedenle A şıkkı, özel güvenlik görevlisinin yapması gereken yanlış işlemdir ve doğru cevaptır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı: Kanamayı durdurmak hayati önem taşır ve doğru bir uygulamadır. C şıkkı: Yara içini kurcalamak enfeksiyon riskini artırır, bu yüzden yapılmaz. D şıkkı: Temiz bezle örtmek yaranın dış etkenlerden korunmasını sağlar. E şıkkı: Bandaj uygulamak kanamayı durdurmak ve yaranın korunması için gereklidir.

Bilinmesi gereken kural: Yaraya saplanan cisim, sadece profesyonel tıbbi ekip tarafından çıkarılmalıdır; özel güvenlik görevlisi onu çıkarmamalıdır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, Heimlich manevrası bilinci yerinde olan bir kişinin kendi kendine de uygulanabilir; bu durum hayati önem taşır ve yanlıştır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Yabancı cisim çıkarmak için uygulanan yöntem Heimlich manevrasıdır; bu ifade doğrudur. B) Bebeklerde karaciğer yaralanma riski nedeniyle karın yerine göğüs sıkıştırma yöntemi uygulanır; bu ifade doğrudur. C) Manevra ayakta veya otururken uygulanabilir; bu ifade doğrudur. D) İleri dönem hamilelerde göğüs kemiğinin alt yarısına değil, göğüs ortasına uygulanır; bu ifade doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Bilinci yerinde olan bir kişi, kendi kendine Heimlich manevrasını uygulayarak hayatını kurtarabilir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği'ne göre, turnike uygulaması sırasında kan akımını engellemek için kullanılan cihazın, hastane ulaşımına kadar gevşetilmemesi yanlış bir uygulamadır. Tıbbi ilk yardım kurallarına göre, turnike uygulanan bölge 1 saatte bir 1-2 dakika gevşetilmeli ve kanama kontrolü sağlanmalıdır; aksi takdirde doku ölümü riski artar. Bu nedenle "kesinlikle hiç bir şekilde gevşetilmemelidir" ifadesi hatalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü turnike son çaredir. B şıkkı doğrudur çünkü uzun süreli uygulama doku kaybına yol açar. C şıkkı doğrudur çünkü amaç atardamarı kemik ile deri arasına sıkıştırarak kan akımını durdurmaktır. E şıkkı doğrudur çünkü turnike genellikle tek kemikli üst ekstremite veya bacağa uygulanır.

Bilinmesi gereken kural: Turnike uygulanan bölge, hastane ulaşımına kadar 1 saatte bir 1-2 dakika gevşetilmelidir.