102. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 13. bölüm

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca yangın çıkış sebepleri; yangın çıkışını tetikleyen olumsuz durumlar veya eylemlerdir. Yangınlardan korunma önlemleri ise yangını önlemek veya söndürmek için alınan tedbirlerdir; bu bir "sebebi" değil, "çözümüdür". Dolayısıyla bu şık, yangın çıkış sebeplerinden biri olamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları yangın çıkışının temel sebepleri olan bilgisizlik, ihmal ve kazaları ifade ederken, E şık tabiat olaylarının yangın çıkarması olasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın çıkış sebepleri yangını tetikleyen faktörlerdir; korunma önlemleri ise yangını önleyen tedbirlerdir.

Doğru cevap A) Yoksunluk halidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile TCK kapsamında, bağımlılık yapan maddelerin alınamaması veya dozunun azaltılması sonucu ortaya çıkan, kişinin dayanılmaz acı çekmesine neden olan fiziksel ve psikolojik hastalık tablosuna "yoksunluk hali" denir. Bu durum, madde bağımlılığının en belirgin ve tehlikeli evrelerinden biridir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, maddenin etkisini hissetmek için giderek daha yüksek doz alınmasını ifade eder; C şıkkı, maddenin ruh hali üzerindeki etkisini anlatır; D şıkkı, bağımlılığın toplumsal çevreye etkisini tanımlar; E şıkkı ise madde kullanımını kolaylaştıran kişisel özellikleri ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Maddeden tamamen uzak kalma veya doz azaltma durumunda ortaya çıkan dayanılmaz acı ve hastalık tablosuna "yoksunluk hali" denir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) görevi sırasında kamu düzenini sağlamak, suçları önlemek ve olayları kontrol etmek zorundadır. Bu görevin gereği olarak iletişim kurma amacı, kişisel duygular değil, etkilemek ve yönlendirmek olmalıdır. Örneğin, bir kavgayı durdurmak veya bir alanı tahliye etmek için kullandığı talimatlar, 5188 sayılı Kanun'un "görev ve yetkileri" başlıklı maddelerine dayanarak, karşı tarafı doğru davranışa yönlendirmeyi hedefler.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Umursanmak kişisel bir ihtiyaçtır ve görevin amacı değildir. C) Kabul görmek, görevin yerine getirilmesinden bağımsız bir sosyal durumdur. D) Haberleşmek, sadece bilgi aktarımıdır ve görevin temel amacı olan kontrolü kapsamaz. E) Sevilmek ve mutlu olmak, görevin sonucunda elde edilebilecek bir duygu değil, görevin kendisi değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görevi sırasında iletişim kurarken kişisel duygularını değil, kanunla verilen yetkiler çerçevesinde durumu kontrol altına almayı ve doğru davranışa yönlendirmeyi esas almalıdır.

Doğru cevap C'dir. Kişi içi iletişim, bireyin kendi kendine düşünmesi, hissetmesi ve iç sesle konuşmasıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve meslek etiği kuralları gereği, bir görevlinin olay anında doğru karar vermesi, stres yönetimi ve öz-farkındalık (kişi içi iletişim) yeteneğine bağlıdır. Bu iletişim türü, dış dünyadan bağımsız olarak her an, hatta uyurken bile sürebilen tek iletişim biçimidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı iki veya daha fazla kişi arasında gerçekleştiği için "her zaman" kuralına uymaz; B şıkkı sadece medya aracılığıyla yayılan ve zamanı kısıtlıdır; D şıkkı birden fazla kişinin katılımını gerektirir; E şıkkı ise sadece aile üyeleri arasında sınırlıdır.

Bilinmesi gereken kural: Kişi içi iletişim, bireyin kendi zihinsel dünyasında gerçekleşen ve her an, her yerde sürebilen tek iletişim türüdür.

Doğru cevap B) Motivasyon'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisinin ekip yönetimi ve görev ifası sırasında personeli olumlu yönlendiren, harekete geçiren ve işbirliğini artıran sözlü davranışlar "motivasyon" olarak tanımlanır. Bu kavram, görevin etkinliğini artırmak için psikolojik hazırlık ve teşvik mekanizmasıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Ön kabul, adayın işe alınma sürecindeki ilk değerlendirme aşamasını ifade eder. C) Ben merkezcilik, kişinin sadece kendi çıkarlarını düşünmesiyle oluşan olumsuz bir tutumdur. D) Kendini gerçekleştiren kehanet, bir beklentinin gerçekleşmesiyle o beklentiyi doğrulayan psikolojik bir durumdur. E) Empati ve sempati, başkalarının duygularını anlama ve hoşgörü gösterme yeteneğidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, ekibini motive ederek görevi başarıyla yerine getirmelidir.

Doğru cevap E) Jest'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin görevlerini yerine getirirken kullandığı sözsüz iletişim biçimi jesttir; el, kol, baş ve ayak gibi uzuvların hareketlerle mesaj vermesi bu kavramın tanımıdır. Diğer şıklar yanlış çünkü: A) Sözlü iletişim sesli konuşmayı, B) Mimik sadece yüz ifadelerini, C) Diksiyon ve D) Artikülasyon ise konuşma sanatı ve sesin doğru telaffuzunu ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sözsüz iletişim kurarken jest ve mimik ayrımını yaparak, uzuv hareketleriyle (jest) net ve anlaşılır bir mesaj iletmelidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, çatışmayı önleme yöntemleri arasında iletişim kurmak, anlaşmak ve uzlaşmak esastır. "İletişimin azaltılması" çatışmayı körükler ve önleme yöntemleri arasında yer almadığı için doğru cevaptır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Kaçınma, B) Uyma, D) Hakeme başvurma ve E) Problem çözme, çatışmayı yönetmek veya çözmek için kullanılan geçerli yöntemlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, çatışmayı önlemek için iletişimi azaltmak yerine aktif iletişim kurmalı, uzlaşma sağlamalı ve yetkileri çerçevesinde hukuki yollara başvurmalıdır.

5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetleri Yönetmeliği uyarınca cop, sadece fiziksel güç uygulaması için değil, şiddeti durdurmak veya kişiyi uzaklaştırmak için kullanılan bir araçtır. İtme tekniği, copun ucunu kullanarak şüpheliyi geriye doğru iterek mesafe açmayı ve saldırıyı durdurmayı sağlayan temel müdahale yöntemidir. Bu teknik, copun fiziksel kullanımına dair eğitim müfredatında yer alır ve orantılı güç ilkesine uygun olarak uygulanır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: Savunma duruşu ve caydırma duruşu copun tutuş şekilleridir, vuruş tekniği değildir. Copun çapraz tutuşu da bir tutuş biçimi olup fiziksel müdahale tekniği değildir. Mülakat duruşu ise cop kullanımıyla ilgili bir kavram değildir.

Bilinmesi gereken kural: Cop ile yapılan müdahalelerde amaç şiddet uygulamak değil, tehlikeyi ortadan kaldırarak güvenli mesafeyi sağlamaktır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin kullanabileceği gazlar; yanma, patlama, aerosol (buhar) veya sisleme yöntemleriyle yayılan türlerdir. Damlama yöntemi, gazların yayılma mekanizması olarak mevzuatta tanınmamaktadır ve bu yöntemle çalışan cihazlar özel güvenlikte kullanılmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: Yanma, patlama, aerosol ve sisleme yöntemleri, gazların yayılmasını sağlayan yasal ve teknik yöntemlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece kanunla izin verilen yayılma yöntemlerine (yanma, patlama, buhar, sis) sahip göz yaşartıcı gazları kullanabilir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, göz yaşartıcı gazların temel işlevi gözü tahriş ederek yaşartmak ve görme yetisini geçici olarak engellemektir. C şıkkı, gazın "gözü yaşartmaz" ve "göz bebeklerine etki yapmaz" şeklinde yanlış bir tanım yapması nedeniyle doğrudan çelişir; bu ifade fiziksel etki mekanizmasıyla bağdaşmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı sinüsleri etkileyip salgıyı artırması doğru bir fizyolojik tepkidir. B şıkkı gözlerin ışığa karşı aşırı hassaslaşması (fotofobi) yaygın bir etkisidir. D şıkkı öksürük ve mide bulantısı solunum ve sindirim sistemini etkileyen bilinen yan etkilerdir. E şıkkı ise baş dönmesi ve koordinasyon bozukluğu gibi merkezi sinir sistemi etkilerini doğru ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Göz yaşartıcı gazların temel ve birincil etkisi gözü tahriş edip yaşartmak ve görme yetisini geçici olarak felç etmektir.