103. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 1. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. Soru, deprem sırasında "yapılmaması gereken" davranışı sormaktadır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri acil durumlarda halkı korumalı ve doğru yönlendirmelidir. Deprem çantası hazırlamak, deprem öncesi yapılması gereken hazırlık çalışmasıdır; deprem sırasında çanta aramak veya hazırlamak hayati tehlike yaratır ve zaman kaybıdır. Bu nedenle "sırasında yapılmaması gereken" eylem olarak sorulduğunda, diğerleri doğru acil durum davranışı iken, E şıkkı zamanlaması hatalı olduğu için doğru cevap olarak işaretlenmiştir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları deprem sırasında hayatta kalmayı sağlayan doğru acil durum davranışlarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Deprem çantası hazırlama işi deprem öncesi yapılmalıdır, deprem sırasında değil.

5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik gereği, özel güvenlik hizmeti verilen yerlere tahsis edilen silahlar için Özel Güvenlik Silah Taşıma/Bulundurma Belgesi düzenlenir. Bu belge, silahın sadece o görevliye ve o iş yerine ait olduğunu kanıtlar; genel silah taşıma ruhsatı (A) veya satın alma belgesi (D) geçerli değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Genel vatandaşlar için geçerli ruhsat türüdür. C) Sadece kimlik ve yetkiyi gösterir, silah izni değildir. D) Silah alımı için geçerli olup, görevliye tahsis için değil. E) Sadece nakil işlemlerini kapsar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerine tahsis edilen silahlar için özel bir taşıma ve bulundurma belgesi düzenlenir, genel ruhsat kullanılmaz.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'un 7. maddesi, özel güvenlik görevlisinin yetkilerini kullanabilmesi için geçerli bir kimlik kartı taşımasını şart koşar. Kimlik kartı olmayan görevli, kanunla tanınan kolluk yetkilerini (el koyma, tutma, arama vb.) hiçbir şekilde kullanamaz. Bu nedenle A şıkkı doğrudur.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı: Kimlik kartı yokluğu görev alanı dışına çıkma yasağını doğurmaz. C şıkkı: Taşıt kullanma izni kimlik kartından bağımsızdır. D şıkkı: Kimlik kartı olmayan görevli de genel kolluğa bilgi verebilir. E şıkkı: Denetimlere katılımı kimlik kartı olmamasından dolayı yasaklanmamıştır.

Bilinmesi gereken kural: Geçerli özel güvenlik kimlik kartı taşımayan görevli, 5188 sayılı Kanun'un 7. maddesinde belirtilen kolluk yetkilerini kullanamaz.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sadece güvenlik ve emniyeti sağlamakla sınırlıdır. Aidat toplama işlemi, site yönetiminin mali işleridir ve özel güvenlik görevlisinin görev tanımı dışındadır; bu görevi üstlenmek görevin kötüye kullanılması sayılır.

Diğer şıklar neden yanlış? B şıkkı, site sakinlerinin güvenliği ve düzeni için gerekli olan misafir yönlendirme hizmetidir. C şıkkı, siteye giren çıkan araçların kontrolü, görevin temel güvenlik yükümlülüğüdür. D şıkkı, site sakinlerinin istemediği kişilerin girişini engellemek, güvenlik görevlisinin yetkili olduğu bir durumdur. E şıkkı ise vardiya değişimlerinde rapor tutmak, görevin idari ve yasal bir zorunluluğudur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sadece güvenlik ve emniyeti sağlamakla görevlidir; mali işler, ticari faaliyetler veya yönetim kararları gibi güvenlik dışı işlere karışamaz.

Doğru cevap A) Bankalar'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri gereği, silahlı özel güvenlik görevlileri sadece bankalar, döviz büroları, kuyumcular ve bu kurumlara ait nakit taşıma işlemlerinde görevlendirilebilir. Hastaneler, okullar ve spor müsabakaları gibi yerlerde sadece silahsız özel güvenlik görevlisi çalıştırılabilir. Sahne gösterileri ise silahlı görevlilerin görev yapabileceği yasal bir alan değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, D ve E şıkları silahlı görevli çalıştırılmasına izin verilmeyen, sadece silahsız görevli görevlendirilebilen yerlerdir; C şıkkı ise silahlı görevli çalıştırılma alanı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Silah taşıma ve kullanma yetkisi sadece 5188 sayılı Kanun'da belirtilen bankalar, kuyumcular ve nakit taşıma işlemleriyle sınırlıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca Özel Güvenlik Görevlileri, kamu güvenliğini tamamlayıcı mahiyette görev yapan ancak özel kolluk statüsünde olmayan görevlilerdir. Kanun, bu görevlilerin sadece özel güvenlik hizmeti veren kurumlarda çalışabileceğini ve kolluk yetkilerinin sadece kanunla belirlenen kamu görevlilerine ait olduğunu açıkça belirtir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, C, D ve E şıklarındaki görevliler (Gümrük, Orman, İnfaz ve Zabıta), 5188 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat gereği özel kolluk olarak tanımlanmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel Güvenlik Görevlileri, kamu güvenliğini desteklerler ancak özel kolluk yetkisine sahip değillerdir.

5188 sayılı Kanun, özel güvenlik hizmetlerini düzenlerken özel güvenlik izni, ruhsatlandırma, görevli yetkileri ve komisyon teşkili gibi hususları açıkça kapsar (A, B, D, E şıkları). Ancak kanun, özel güvenlik görevlilerine genel kolluk yetkisi vermez; bu yetkiler sadece Polis ve Jandarma gibi resmi kolluk kuvvetlerine aittir. Özel güvenlik görevlileri, sadece kanunda belirtilen sınırlı yetkilerle hareket eder ve genel kolluk görevi üstlenemezler.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları kanunda açıkça düzenlenen hususlardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, genel kolluk yetkisine sahip değildir ve sadece kanunla sınırlı yetkilerle çalışır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sadece görevlendirildikleri işyeri veya alan sınırları içinde kullanılabilir. Nilgün Hanım'ın yetkileri, AVM'nin fiziki sınırlarını aşamaz; bu nedenle doğru cevap C şıkkıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A ve B şıkları, yetkilerin ilçe veya il sınırlarına yayıldığını iddia ederek kanundaki "görev alanı" kısıtlamasını ihlal eder. D şıkkı, yetkilerin 20 km çapında kullanılabileceğini öne sürerek yasal sınırları aşar. E şıkkı ise tüm Türkiye'de yetki tanındığını ima ederek özel güvenlik görevlilerinin sınırlı yetkili olduğunu görmezden gelir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, yetkilerini sadece görevlendirildiği işyeri veya alan sınırları içinde kullanabilir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik görevlilerinin lokavt dolayısıyla işten uzaklaştırılmasına dair doğrudan bir yaptırım hükümleri içermemektedir. Kanun, görevlilerin görevden alınması veya lisanslarının iptali gibi durumları düzenlerken, işverenlerin grev veya lokavt gibi toplu iş sözleşmesi hükümlerine göre işten çıkarmalarını yasaklamaz ve buna özel bir ceza öngörmez. Bu nedenle, bu durum için doğrudan bir yaptırım bulunmamaktadır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, kanunda böyle bir yasaklama bulunmadığı için yanlıştır. B şıkkı, bu durum için idari para cezası öngörülmediği için yanlıştır. C şıkkı, bu durum TCK veya CMK kapsamında adli ceza gerektirmeyen bir durum olduğu için yanlıştır. D şıkkı ise, kanunda kurucu ve yönetici olma yasağı bu durum için öngörülmediği için yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: 5188 sayılı Kanun, lokavt nedeniyle işten uzaklaştırılan özel güvenlik görevlilerine karşı doğrudan bir yaptırım öngörmez.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, mülki idare amirleri kamu güvenliğinin gerektirdiği hallerde özel güvenlik tedbirlerini yetersiz bulduklarında ek önlemler almaya yetkilidir. Bu yetki, kamu düzenini ve güvenliğini korumak amacıyla kanunla doğrudan tanınmıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, mülki idare amirlerinin keyfi ve sınırsız hareket etmesini öngörerek kanunî dayanağı olmayan bir yetki tanır; C şıkkı, yetkiyi özel güvenlik talebine bağlayarak kamu yararını ihlal eder; D şıkkı, yetkiyi sadece özel mülkiyetle sınırlayarak kamu güvenliği ilkesini göz ardı eder; E şıkkı ise yetkiyi sadece kamu kurumlarına kısıtlar.

Bilinmesi gereken kural: Kamu güvenliği tehlikeye girdiğinde mülki idare amirleri, özel güvenlik tedbirlerini yetersiz bulsa bile doğrudan ek önlem alma yetkisine sahiptir.