104. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 1. bölüm

5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlileri görevlerini üniforma ile yaparlar; ancak görevin ve işyerinin özelliği gereği sivil kıyafetle çalışmaları, ilgili makamın yazılı izniyle mümkündür. Bu istisna, görevin niteliği (örneğin dedektiflik veya gizli gözetim) veya işyerinin yapısı nedeniyle üniformanın işlevini yitirmesi durumunda uygulanır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: Coğrafi konum, mevsim koşulları, kamu/özel sektör ayrımı ve görevlinin kişisel isteği, kanunda sivil kıyafet giymeye izin veren yasal dayanaklar değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sadece görevin ve işyerinin özelliği gerektirdiği durumlarda ve yazılı izinle sivil kıyafetle görev yapabilir.

5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik şirketleri ve tüzel kişilikler, görevlilerin üçüncü kişilere verebileceği zararları karşılamak amacıyla Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası yaptırmak zorundadır. Bu sigorta, görevlinin görevi sırasında işlediği kusurlardan doğan hukuki sorumluluğu kapsar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı özel hayat sigortası kanunda zorunlu bir sigorta türü değildir; C şıkkı iş sigortası iş kazalarını kapsar, üçüncü kişi zararlarını değil; D şıkkı "maddi sorumluluk" ifadesi kanunda yer almayan yanlış bir terimdir; E şıkkı ise "mali mensubiyet" diye bir sigorta türü mevzuatta bulunmamaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin üçüncü kişilere vereceği zararlar için şirketin yaptırmak zorunda olduğu tek sigorta türü "Özel Güvenlik Mali Sorumluluk Sigortası"dır.

5188 sayılı Kanun ve TCK'nın 6. maddesi uyarınca, özel güvenlik görevlileri görevleri sırasında işledikleri suçlardan dolayı "kamu görevlisi gibi" cezalandırılır. Bu hüküm, görevlilerin yetkilerini kötüye kullanması veya göreviyle doğrudan bağlantılı bir suç işlemesi durumunda kamu güvenliğine ve görevin ifasına zarar vermesini önlemek için getirilmiştir. Dolayısıyla, cezalandırmanın nedeni suçun işlendiği kişinin cinsiyeti, yerin özelliği, zamanı veya işleniş şekli değil, suçun göreviyle olan doğrudan bağlantısıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı suçun faili veya mağduruyla ilgili bir ayrıntıdır, B ve C şıkları ise suçun işlendiği ortam ve zamanı ifade ederken, E şıkkı suçun yöntemini belirtir; bunların hiçbiri özel mevzuatın öngördüğü "kamu görevlisi gibi" cezalandırma şartını oluşturmaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, göreviyle bağlantılı bir suç işlediğinde, TCK hükümlerine göre kamu görevlisi gibi daha ağır cezaya tabi tutulur.

5188 sayılı Kanun uyarınca, çalışma izni verilmeyen kişilerin silahlı özel güvenlik görevlisi olarak çalıştırılması durumunda, kanunda belirtilen ceza miktarı bir kat artırılır. Bu hüküm, silahlı görevin tehlikeli doğası gereği, yetkisiz kişilerin bu alanda çalıştırılmasını en ağır şekilde cezalandırmayı amaçlar.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A şıkkı, B şıkkı ve D şıkkı için kanun koyucu ceza artırımı öngörmemiştir. E şıkkı ise sigortasız istihdamı cezalandıran ayrı bir hüküm olup, ceza artırımı içermemektedir.

Bilinmesi gereken kural: Kanun, silahlı özel güvenlik görevlisi olarak yetkisiz kişi çalıştırmayı, diğer ihlallere göre daha ağır bir ceza ile (bir kat artırılarak) cezalandırır.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlilerinin temel görevi suça müdahale etmek, olay yerini korumak ve şüpheliyi yakalayarak kolluğa teslim etmektir. Ancak, olay yeri ile suç delillerini incelemek yetkisi sadece genel kolluk kuvvetlerine aittir. Özel güvenlik görevlisi delilleri sadece korur ve kolluğa teslim eder; inceleme, analiz ve delil toplama işlemlerini yürütemez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve E şıkları görevin temel ilkeleri olan müdahale, önleme ve koruma yükümlülüğünü doğru ifade ederken, C şıkkı şüpheliyi yakalayıp kolluğa teslim etme yetkisini doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olay yerini korur ve şüpheliyi yakalar ancak delilleri inceleyemez veya analiz edemez; bu yetki sadece polis ve savcılıktadır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun gereği, özel güvenlik hizmeti veren kişi, kurum veya kuruluşlar, görevlileri için mali sorumluluk sigortası yaptırmakla yükümlüdür. Bu yükümlülüğü yerine getirmeyenler, yani sigortayı yaptırmayan istihdam edenler cezalandırılır. Kanun, sigorta yükümlülüğünü doğrudan hizmet veren kuruma yükler; görevliye veya komisyonlara değil.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı sigorta şirketinin sorumluluğu yoktur; C şıkkı sigorta yaptırmak görevlinin değil işverenin görevidir; D şıkkı komisyon ceza vermez, sadece denetler; E şıkkı ise hizmeti alan tarafın sigorta yaptırma yükümlülüğü yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik sigortası yaptırmak, hizmeti veren işverenin yasal zorunluluğudur ve bu yükümlülüğü yerine getirmeyen işveren cezalandırılır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'a göre, özel güvenlik görevlisi olmak için askerlik yapmış olma şartı aranmaz. Kanun, adaylardan sadece 18 yaşını doldurmuş olmasını, en az lise mezunu olmasını, Türk vatandaşı olmasını ve sağlık açısından uygun bulunmasını şart koşar. Askerlik durumu, sadece bazı kamu kurumları veya polislik gibi özel meslekler için geçerli bir şarttır; özel güvenlik için bu bir engel veya zorunluluk değildir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, kanunda 18 yaşını doldurmuş olmak zorunluluğu belirtildiği için doğrudur. B şıkkı, en az lise mezunu olma şartı kanunda açıkça yer aldığı için doğrudur. C şıkkı, Türk vatandaşı olma zorunluluğu kanunun temel şartlarındandır. D şıkkı, sağlık raporunun alınması ve uygun bulunması kanunen zorunludur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olmak için askerlik yapmış olmak zorunlu değildir; sadece 18 yaşını doldurmak, lise mezunu olmak, Türk vatandaşı olmak ve sağlık şartlarını taşımak yeterlidir.

5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. Doğru cevap D şıkkıdır çünkü özel güvenlik görevlilerinin gözaltına alma yetkisi yoktur. Yakalama emri bulunan kişileri yakalayıp derhal yetkili makamlara (polis veya jandarma) teslim etmeleri gerekir; gözaltı işlemi sadece kolluk kuvvetlerinin yetkisindedir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı yangın gibi acil durumlarda ve imdat istenmesi halinde giriş yapma yetkisine sahiptir. B şıkkı tehlike yaratan eşyayı emanete alma yetkisini doğru belirtir. C şıkkı duyarlı kapıdan geçirme yetkisini doğru ifade eder. E şıkkı ise etkinliklerde kimlik sorma yetkisini doğru tanımlar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri sadece yakalama ve teslim etme yetkisine sahiptir, gözaltına alma yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik görevlileri silahlarını sadece görev alanı içinde ve görevin gereği olarak taşıyabilirler; ancak görev alanı dışına çıkma izni, sadece kanunda belirtilen özel hallerde (örneğin şüpheliyi yakalamak veya kaçan suçluyu takip etmek gibi) verilebilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, kumarhane gibi talih oyunları işletmelerinde silahlı görevli çalıştırılması kesinlikle yasaktır. B şıkkı, sahne gösterileri gibi kalabalık etkinliklerde silahlı görev yapma izni bulunmamaktadır. D şıkkı, silah ve teçhizatın temini görevliye değil, işveren firmaya aittir. E şıkkı ise, silah izni için İçişleri Bakanlığı onayı gerekmez, yetki tamamen İl Valisine aittir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi silahını sadece görev alanı içinde ve kanunda belirtilen özel hallerde görev dışına çıkarabilir.

5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik hizmetinin verildiği yerlerde güvenlik önlemlerinin yeterliliğini denetlemek ve gerek görülmesi halinde ek önlemler aldırma yetkisi Mülki İdare Amirine aittir. Mülki idare amirleri (Vali, Kaymakam), bölgedeki güvenlik düzenini sağlamakla yükümlü oldukları için, özel güvenlik görevlilerinin çalıştığı yerlerde gerekli gördükleri ek tedbirleri emretme yetkisine sahiptirler.

Diğer şıklar neden yanlış? B şıkkı, genel kolluk birimleri denetim yapabilir ancak ek önlem emretme yetkisi doğrudan mülki idare amirindedir. C şıkkı, şirket yöneticisi sadece kendi personeli üzerinde yetkili olup, resmi ek önlem emredemez. D şıkkı, işveren yetkilisi sadece kendi tesisinde çalışır, kanunen ek önlem emretme yetkisi yoktur. E şıkkı, belediye başkanları sadece belediye sınırları içindeki belirli alanlarda yetkili olup, genel özel güvenlik yetkisine sahip değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik hizmetinin verildiği yerlerde ek önlem aldırma yetkisi kanunen sadece Mülki İdare Amirine aittir.