104. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 10. bölüm

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, şüpheli paket veya patlayıcı madde tespit edildiğinde özel güvenlik görevlisinin yetkisi sınırlıdır; doğrudan müdahale etmez, sadece derhal yetkili makamlara (Polis veya Jandarma) haber verir. Bu, 5188 sayılı Kanun'un güvenlik görevlilerinin yetki sınırlarını belirleyen hükümlerine ve Tehlikeli Maddeler Yönetmeliği'ne uygundur.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Paketi hareket ettirmek patlama riskini artırır ve yetki dışıdır. B) Arkadaşa haber vermek prosedür dışıdır ve zaman kaybına yol açar. D) Kimlik araştırması yapmak görevlisi tehlikeye atar ve yetki alanı dışındadır. E) Görmezden gelmek görevi ihmal ve kamu güvenliği açısından suç teşkil eder.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli paketle karşılaşıldığında özel güvenlik görevlisi asla dokunmamalı, sadece yetkili makamları derhal bilgilendirmelidir.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik görevlilerinin sivil kıyafetle görev yapma izni, görevin niteliğine ve risk durumuna göre İl Özel Güvenlik Komisyonu tarafından verilir. Komisyon, görevin gerekliliğini değerlendirip yazılı izin vermeden sivil kıyafetle görev yapılamaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A ve B şıkları sadece komisyonun kurulması ve denetiminden sorumludur, doğrudan izin verme yetkisi yoktur; D şıkkı sadece komisyon onayını bekleyen başvuru sahibidir; E şıkkı ise hizmet alan taraf olup, yasal izin yetkisine sahip değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin sivil kıyafetle görev yapabilmesi için mutlaka İl Özel Güvenlik Komisyonu'nun yazılı izni alınmalıdır.

Doğru cevap A) Jandarma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili mevzuata göre özel kolluklar, devlet ve yetkili kamu tüzel kişilerince özel kanunlar çerçevesinde kurulur. Jandarma Genel Komutanlığı, 5188 sayılı kanun kapsamında değil, 2592 sayılı Jandarma Kanunu'na tabi olan Devlet Kolluk teşkilatıdır; dolayısıyla özel kolluk sınıfına girmez.

Diğer şıklar neden yanlış? B) Belediye Zabıtası, 5393 sayılı Belediye Kanunu'na dayanarak özel kolluk statüsündedir. C) Orman Muhafaza Memurları, 4403 sayılı Orman Kanunu'na göre özel kolluk görevi yapar. D) Köy ve Kır Bekçileri, 4403 sayılı kanunla özel kolluk olarak tanımlanmıştır. E) Gümrük Muhafaza Memurları, 4458 sayılı Gümrük Kanunu'na göre özel kolluk görevi yürütür.

Bilinmesi gereken kural: Jandarma ve Polis teşkilatları "Devlet Kolluğu" iken, Zabıta, Bekçi ve Muhafaza Memurları "Özel Kolluk"tur.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri yalnızca Genel Kolluk (Polis, Jandarma, Sahil Güvenlik) personelinin gözetim ve denetimi altında elle üst arama yapabilirler. Özel kolluk ve diğer görevlilerin bu yetkisi yoktur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Özel kolluk personeli, özel güvenlik görevlisine arama yetkisi veremez. C) Belediye zabıtası, bu yetkiye sahip değildir. D) Özel güvenlik şirketi yöneticisi, kanunen arama yapma veya yaptırmaya yetkili değildir. E) İlk yardım görevlisinin ise hiçbir arama yetkisi bulunmamaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, elle üst arama işlemini sadece Genel Kolluk personelinin gözetim ve denetimi altında gerçekleştirebilirler.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun, özel güvenlik görevlilerinin yetkilerini sadece kanunla belirlenen sınırlar içinde tanımlar; ancak "özel kolluk yetkileri" ifadesi, 5188 sayılı Kanun'da açıkça belirtilen ve sadece özel güvenlik görevlilerine tanınan sınırlı yetkilerle (örneğin tutuklama, arama, silah kullanma) sınırlıdır. Kanun, özel güvenlik görevlilerini "özel kolluk" olarak tanımlamaz ve onlara genel kolluk (polis, jandarma) gibi geniş kolluk yetkileri vermez; bu nedenle kanunda "özel kolluğun yetkileri" başlığı altında genel bir düzenleme bulunmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, 5188 sayılı Kanun'un 4. maddesinde özel güvenlik izni ve usullerini düzenler. C şıkkı, 5188 sayılı Kanun'da özel güvenlik komisyonunun kurulmasını ve görevlerini belirtir. D şıkkı, 5188 sayılı Kanun'da mali sorumluluk sigortası zorunluluğunu düzenler. E şıkkı, 5188 sayılı Kanun'un 20. maddesinde idari para cezası ve yaptırımları belirler.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kanunla sınırlı yetkilere sahiptir ve "özel kolluk" statüsüyle genel kolluk yetkilerine sahip değildirler.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlilerine kimlik kartlarını İl Valilikleri verir. Valilikler, adayların eğitim ve sınav başarılarını onaylayarak kimlik kartlarını düzenler ve dağıtır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı işçi işveren ilişkilerini düzenler, kimlik kartı vermez. C) Belediyeler yerel yönetim yetkisine sahiptir, özel güvenlik kimliği düzenleme yetkisi yoktur. D) Milli Savunma Bakanlığı sadece silahlı kuvvetler ve güvenlik birimlerini yönetir. E) Milli Eğitim Bakanlığı eğitim müfredatını belirler, kimlik kartı basma yetkisi yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi kimlik kartı, adayın eğitim ve sınavı başarıyla tamamlamasının ardından İl Valiliği tarafından düzenlenir ve verilir.

6136 sayılı Kanun'un 10. maddesi, ateşli silahların taşınmasını yasakladığı yerleri sayar. Bu maddede açıkça mahkeme salonları, akıl hastaneleri, ceza ve tutukevleri ile öğrenci yurtları yer almaktadır. Ancak kanun maddelerinde alışveriş merkezleri bu yasak listesinde yer almadığı için, özel güvenlik görevlileri de dahil olmak üzere silah taşınması bu yerlerde doğrudan bu kanunla yasaklanmamıştır. Dolayısıyla A şıkkı, yasaklı yerler arasında bulunmayan tek seçenektir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, 6136 sayılı Kanun'un 10. maddesinde açıkça belirtilen ve silah taşınması kesinlikle yasak olan yerlerdir.

Bilinmesi gereken kural: 6136 sayılı Kanun, silah taşımayı yasakladığı yerleri kanun maddesinde açıkça sayar; sayılmayan yerlerde bu yasak geçerli değildir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun gereği, özel güvenlik şirketlerinin kurulması, faaliyet göstermesi ve bu alanda izin verilmesi yetkisi İçişleri Bakanlığı'na aittir. Bakanlık, şirketlerin denetimini yapar ve gerekli izinleri verir.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Çalışma Bakanlığı işçi haklarını düzenler, şirket kurma izni vermez. C) Ticaret Bakanlığı ticaret sicili işlemlerine bakar, özel güvenlik izni yoktur. D) Sanayi Bakanlığı sanayi politikalarını yürütür, güvenlik izni yetkisi yoktur. E) Milli Savunma Bakanlığı sadece silahlı kuvvetleri yönetir, özel güvenlik şirketlerine izin vermez.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik şirketlerinin kurulması ve faaliyet göstermesi için gerekli olan tüm izinler ve denetimler 5188 sayılı Kanun uyarınca İçişleri Bakanlığı tarafından yürütülür.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, ifade alma yetkisi sadece kanunla yetkili kılınmış kamu görevlilerine (polis, jandarma, savcı) aittir. Özel güvenlik görevlileri, suç teşkil eden hallerde durumu derhal yetkili makamlara bildirmekle yükümlüdür; ancak kendileri tarafından tanık veya şüpheliden resmi ifade alınması yasal olarak mümkün değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, özel güvenlik görevlisine tanınmamış olan yetkileri varmış gibi göstererek mevzuata aykırıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin hiçbir şekilde ifade alma, sorgu yapma veya ceza verme yetkisi bulunmamaktadır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, tutanaklarda görevlinin mesleki kıdem süresinin yer almasını zorunlu kılmamıştır. Tutanak, olayın nesnel bir kaydı olmalı; kimlik, tarih, saat ve olayın detayları gibi unsurlar içermelidir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Tutanağın içeriğini yansıtan başlık, belgenin hukuki geçerliliği ve anlaşılırlığı için zorunludur. B) Tutanakların başlangıç ve bitiş tarihlerinin yazılması, işlemin zamanlamasını kanıtlamak için gereklidir. C) Düzenleme yeri, tarihi ve saati, belgenin hukuki geçerliliği ve delil niteliği açısından şarttır. D) Olayın nasıl öğrenildiği ve olay yerine intikal detayları, tutanağın inandırıcılığını ve doğruluğunu sağlar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik tutanaklarında görevlinin kıdem süresi değil, olayın detayları ve kimlik bilgileri yer almalıdır.