105. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 12. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım kuralları gereği, yanık vakalarında yaralının bilinci açıksa bile ağzına su veya sıvı içirilmesi yasaktır. Bu durum, olası kusma ve solunum yolu tıkanması riskini doğurur. Ayrıca, elektrik yanıklarında ilk olarak akım kesilmeli (A şıkkı doğru), yaşam belirtileri kontrol edilmeli (B şıkkı doğru) ve yaralı hareket ettirilmemelidir (D şıkkı doğru). Su ile müdahale de yanık bölgesine soğuk su uygulanması dışında, elektrik çarpması durumunda suyun iletkenliği nedeniyle tehlikeli olabileceğinden (C şıkkı doğru) kaçınılmalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Elektrik yanıklarında ve genel ilk yardımda, kusma riski nedeniyle yaralının ağzına kesinlikle hiçbir sıvı verilmemelidir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin afet anlarında halkı koruma ve önleyici tedbirler alma yükümlülüğü olduğunu belirtir. Deprem çantası hazırlamak, afet öncesinde alınması gereken en temel hazırlık ve önleyici güvenlik tedbiridir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları deprem sırasında yapılması gereken davranışlardır; C şıkkı ise deprem sırasında uygulanması gereken pozisyondur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, afet anında halkı korumak için öncelikle deprem çantası gibi hazırlık çalışmalarını tamamlamalıdır.

Doğru cevap E) Kurtarma ekibidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, yangın gibi acil durumlarda kişilerin arama ve kurtarma işlerini üstlenen birim, görev tanımı gereği Kurtarma Ekibidir. Bu ekip, yangın söndürme veya ilk yardım gibi diğer birimlerden farklı olarak, hasar gören veya mahsur kalan kişileri güvenli bir alana çıkarma sorumluluğunu taşır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Koruma ekibi güvenlik ve gözetim görevi yapar, kurtarma yapmaz; B) Söndürme ekibi yangını kontrol altına almaya odaklanır; C) İlkyardım ekibi yaralılara tıbbi müdahale eder; D) Bakım ekibi ise tesisin fiziksel durumunu kontrol eder.

Bilinmesi gereken kural: Yangın anında kişilerin hayatta kurtarılması ve tahliyesi, kanunen tanımlanan Kurtarma Ekibinin temel ve birincil görevidir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, yangın söndürme işlemi yanma olayını durdurmak için oksijenin yok edilmesi veya sıcaklığın düşürülmesi esasına dayanır. Oksijen ise yanmanın gerçekleşmesi için gerekli olan üçüncü unsurdur; bu nedenle yangın söndürücü madde değil, yangının yakıcısıdır. Karbondioksit, su, köpük ve kuru kimyevi toz ise yangını boğarak veya soğutarak söndürür.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları yangını söndürmek için kullanılan yaygın ve yasal olarak kabul görmüş maddelerdir.

Bilinmesi gereken kural: Oksijen yanma olayını tetikler, söndürücü madde değildir.

Doğru cevap C) Hızlı yanma'dır. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, alev, ısı, ışık ve korlaşmanın eş zamanlı olarak oluştuğu ve yanmanın tüm belirtilerini gösteren süreç "hızlı yanma"dır. Bu tür yanma, yangınların en yaygın ve tehlikeli formudur.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Yavaş yanma, ısı ve ışık oluşmadan sadece korlaşma ile sınırlıdır. B) Kendi kendine yanma, dış ısı kaynağı olmadan kimyasal tepkime sonucu oluşur. D) Parlama ve patlama, çok hızlı basınç artışıyla gerçekleşen özel bir yanma türüdür. E) Oksijensiz yanma ise yangın teorisine aykırı olarak oksijen olmadan gerçekleşemez.

Bilinmesi gereken kural: Alev, ısı, ışık ve korlaşmanın birlikte görüldüğü yanma türü "hızlı yanma"dır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin kullanabileceği veya elinde bulundurabileceği maddeler arasında narkotik ve uyuşturucu maddeler yasaktır. Soruda sorulan "merkezi sinir sistemini uyuşturan (yavaşlatan) maddeler" arasında Kokain bulunmaz; çünkü kokain bir uyarıcıdır, sinir sistemini yavaşlatmak yerine hızlandırır ve uyarır. Morfin, Eroin ve Kodein opioid grubu olup merkezi sinir sistemini baskılayıcı ve uyuşturucu etki gösterir. Sedatifler ise sakinleştirici ve uyuşturucu etki yapan ilaçlardır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları merkezi sinir sistemini baskılayan opioid grubu maddelerdir; D şıkkı ise sakinleştirici ve uyuşturucu etki yapan ilaç grubudur.

Bilinmesi gereken kural: Kokain bir uyarıcıdır, diğerleri ise merkezi sinir sistemini yavaşlatan uyuşturucu veya sakinleştirici maddelerdir.

Doğru cevap C) Sempatidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, görevlilerin halkla ilişkilerde empati kurarak değil, karşı tarafın değerlerini, davranışlarını ve zevklerini benimseyerek güven kazanması gerektiği vurgulanır. Bu durum, "aynı ben" diyerek karşıdaki kişiyle duygusal ve düşünsel bir bağ kurmayı ifade eden sempati tekniğidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Öz saygı kişinin kendi değerini korumasıdır; B) Sen dili suçlayıcı bir üsluptur; D) Ben dili kişinin kendi duygularını ifade etmesidir; E) Empati ise karşıdaki kişinin duygularını anlamaya çalışmaktır, onu "aynı ben" olarak kabul etmekten farklıdır.

Bilinmesi gereken kural: Sempati, karşıdaki kişinin özelliklerini kendinde bulup onaylayarak güven ilişkisi kurma yöntemidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. İlgili mevzuat ve iletişim ilkeleri gereği, özel güvenlik görevlisi olarak görev yaparken veya halkla ilişkilerde bulunurken her iletişim eyleminin (konuşmanın) net bir amacı olmalıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, görevlilerin görevlerini yaparken iletişim kurarken hedefli ve amaçlı olmalarını gerektirir. Amaçsız konuşmalar, görevin gerekliliğini zedeler ve resmiyetten uzaklaşır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı konu ve konuşmacı uyumu gereklidir, B şıkkı yapıcı iletişim zorunludur, D şıkkı kişilik bütünlüğü güven verir, E şıkkı ise içerik değerliliği gerektirir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin tüm iletişim ve konuşmaları, görevin gerektirdiği net bir amaç ve hedef doğrultusunda olmalıdır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlilerinin iletişiminde "empati" kurma, karşı tarafın duygularını anlama ve kendini onun yerine koyma becerisi esastır. Ancak bu süreçte görevlinin kendi kişisel değerlerini, yargılarını veya görüşlerini karşı tarafa aktarması yasaktır. Empati, karşı tarafı anlamak içindir; kendi fikrini dayatmak değil. Bu durum, görevlinin tarafsızlığını ve mesafeli duruşunu bozar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları empatinin temel bileşenleridir; D şıkkı ise iletişimin doğru kurulduğunu gösteren bir sonuçtur. E şıkkı ise empatiye aykırı bir davranıştır.

Bilinmesi gereken kural: Empati, karşı tarafı anlamak ve anlaşıldığını hissettirmektir; kendi kişisel değerlerini veya yargılarını ona dayatmak değildir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, görevli kuruma gelen kişilerle iletişim kurarken profesyonel, nazik ve güven verici bir tutum sergilemelidir. "Her an bir saldırıya hazırlıklı olmak" ifadesi, karşıdaki kişiye karşı güvensizlik ve düşmanca bir tavır izlendiği algısını yaratır; bu da iletişimi koparır ve gereksiz gerilim yaratır. Özel güvenlik görevlisi, 5188 sayılı Kanun'da belirtilen "görevini yerine getirirken saygılı ve nazik olma" yükümlülüğüne aykırı davranarak iletişimi bozamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, iletişim psikolojisine ve yönetmelik gereği olması gereken profesyonel duruş kurallarına uygundur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, iletişim kurduğu kişiye karşı her zaman saygılı, nazik ve profesyonel bir duruş sergilemeli, düşmanca veya aşırı şüpheci tavırlardan kaçınmalıdır.