105. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 3. bölüm

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. Olay yerini incelemek (E şıkkı), suç unsuru taşıyan delillerin toplanması ve analizi anlamına gelir ki bu yetki sadece kolluk kuvvetlerine aittir. Özel güvenlik görevlileri olay yerini koruyabilir (II), şüpheliyi yakalayabilir (I), zor kullanabilir (III) ve eşyayı emanete alabilir (IV), ancak inceleme yapamazlar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Şıkkı: Zor kullanma, belirli şartlar altında kanunen izin verilen bir yetkidir. B) Şıkkı: Emanete alma, şüpheli eşyaların güvenliğini sağlamak için yetkiler arasındadır. C) Şıkkı: Olay yerini koruma, özel güvenlik görevlilerinin temel ve öncelikli görevlerindendir. D) Şıkkı: Yakalama, suç işlenirken veya hemen ardından yakalama yetkisi tanınmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri olay yerini koruyabilir ve yakalama yapabilir ancak suç unsuru taşıyan delilleri inceleyemezler; bu yetki sadece kolluk kuvvetlerine aittir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği risk analizi, statik değil dinamik bir süreçtir; tehditler değiştiğinde plan da güncellenmelidir. Ayrıca güvenlik planlamasında, maliyet ile elde edilecek fayda arasında maliyet/fayda dengesi kurulmalı ve bireylerin özgürlükleri ile güvenlik arasında makul bir denge gözetilmelidir. Bu yaklaşım, caydırıcılığı da içine alarak bütüncül bir güvenlik sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı sadece insan ve sistem açıklarına odaklanarak dinamik yapıyı ve dengeyi görmezden gelir. C şıkkı risk analizinin statik ve değişmez olduğu, maliyetin önemsiz olduğu yanlış bir varsayıma dayanır. D şıkkı özgürlükleri tamamen ikinci plana atarak hukuki ve etik dengenin bozulduğunu iddia eder. E şıkkı ise sadece fiziki ve teknik sistem sayısına odaklanıp risk analizi bütünlüğünü ihlal eder.

Bilinmesi gereken kural: Risk analizi dinamik olmalı, maliyet-fayda ve özgürlük-güvenlik dengesi gözetilerek caydırıcı bir plan hazırlanmalıdır.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin konut dokunulmazlığına müdahale etme yetkisi sadece "acil hal" veya "can ve mal güvenliği" tehdidi altında geçerlidir. Yangın, sel, deprem gibi afetler veya imdat istenmesi (B, C, D, E şıkları), acil durum sayıldığı için müdahale izni tanınır. Ancak içki içilmesi (A şıkkı), kanunen tanımlanmış bir acil hal veya can güvenliği tehdidi oluşturmadığından, görevlilerin konuta girmesi için yasal bir dayanak yoktur; bu durumda polis çağrılmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: Yangın, sel, deprem ve imdat istenmesi durumları, 5188 sayılı Kanun gereği "acil hal" kapsamında konuta girme izni verir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece can ve mal güvenliği açısından acil hal (afet, yangın, imdat) söz konusu olduğunda konut dokunulmazlığına müdahale edebilir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin görevi, spor alanına sadece sporcu ve hakemleri değil, biletli seyircileri de almaktır; alanı tamamen kapatmak yetki dışıdır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Düzen bozanları kolluk kuvvetlerine bildirmek, kanunen belirlenen temel görevlerdendir. B) Takım seyircilerini ayırmak, şiddet ve kargaşayı önlemek için zorunlu bir tedbirdir. C) Bilet kontrolü ve yetkisiz girişin engellenmesi, görev tanımının temel bir parçasıdır. D) Tehlikeli bölgelerden izlemeyi engellemek ve güvenlik tedbirleri almak, görevlilerin sorumluluğundadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, spor alanını sadece sporcu ve hakemlere kapalı tutamaz; biletli seyircilerin güvenli bir şekilde girişini sağlamak ve düzeni korumakla yükümlüdür.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi görev süresince dikkatli, uyanık ve nöbetin gerektirdiği tüm önlemleri alarak görevini ifa etmek zorundadır. Gazete veya kitap okumak, görevlinin dikkatinin dağılmasına ve çevre gözetiminin zayıflamasına neden olacağından yasaklanmıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, görevlinin ayakta ve nizami durması kanunen zorunludur; B şıkkı, devir teslim defterini doldurmak yasal bir yükümlülüktür; C şıkkı, bölgeyi ve riskleri bilmek görevin temel şartıdır; E şıkkı ise yangın riskini önlemek için gerekli güvenlik önlemidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görev süresince sadece görevine odaklanmalı ve dikkati dağıtacak hiçbir faaliyetten kaçınmalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve CMK'ya göre Özel Güvenlik Görevlilerinin (ÖGG) yetkisi sınırlıdır; doğrudan Cumhuriyet Savcısını aramak veya ondan talimat beklemek görev tanımına girmez. ÖGG'nin temel görevi, suçun işlendiği yerin korunması, şüphelinin kolluğa teslim edilmesi ve olayın derhal 112 veya 155 gibi kolluk birimlerine bildirilmesidir. Savcılık, kolluk tarafından veya doğrudan ilgili makam tarafından bilgilendirilir; ÖGG'nin bu makamı doğrudan araması mevzuata aykırıdır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Darp gibi açık suçlarda müdahale ve önleme yetkisi vardır. B) Olayın derhal kolluğa bildirilmesi yasal bir zorunluluktur. D) Şüphelinin kolluğa tutanakla teslim edilmesi görevin temelidir. E) Şüphelinin bilgilerini not etmek soruşturma için gereklidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, suçla mücadelede sadece kolluğu bilgilendirir ve olay yerini korur; doğrudan savcılık veya mahkeme ile iletişim kurma yetkisi yoktur.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri olay yerinde sadece "kimyasal bulgu" olarak kabul edilen ve laboratuvar analizine uygun numuneleri tespit edip korumakla yükümlüdür. Toprak numuneleri, kimyasal analizlerle zehirli madde, patlayıcı kalıntı veya uyuşturucu izi gibi kimyasal bulguların tespitinde kullanılır. Diğer şıkların yanlış olma nedeni ise şudur: A, B ve D şıkları kimyasal değil, biyolojik veya fiziksel bulgu türüdür; E şıkkı ise biyolojik sıvıdır; B şıkkı ise fiziksel bir nesnedir.

Bilinmesi gereken kural: Olay yerinde kimyasal bulgu olarak sadece toprak, kimyasal kalıntı ve sıvı numuneleri kabul edilir; kemik, silah ve biyolojik sıvılar farklı sınıflandırmaya tabidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, Özel Güvenlik Görevlisi olay yerinde delillerin bozulmasını önlemekle yükümlüdür. Doğru cevap A şıkkıdır; çünkü 5188 sayılı Kanun ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) gereği, kolluk gelene kadar olay yerindeki iz ve delil olabilecek nesnelere kesinlikle dokunulmamalıdır. Bu kural, delillerin bütünlüğünü korumayı amaçlar.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, olay yeri çapının olayın türüne göre belirlenmesi gerektiği için sabit 10 metre kuralı yanlıştır; C şıkkı, temizlik yapılması delillerin yok edilmesine neden olur; D şıkkı, olayla ilgili cihazların kullanımı yetkili kolluk iznine tabidir; E şıkkı ise eşya sahiplenmeyi yasaklayan TCK ve CMK hükümlerine aykırıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, olay yerinde delillerin bozulmaması için hiçbir nesneye dokunmamalı ve sadece kolluk gelinceye kadar beklemelidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, şahıs üst aramasında kişinin onurunu koruyacak ve güvenliğini tehlikeye atmayacak yöntemler kullanılmasını emreder. Çömertme hareketi, kişinin kontrolünü tamamen kaybetmesine ve vücut bütünlüğünün ihlal edilmesine yol açabileceği için yasaklanmış bir yöntemdir; bunun yerine ayakta durdurma, duvara veya araca yaslama gibi güvenli pozisyonlar tercih edilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve E şıkları, arama görevlisinin kontrolü elinde tuttuğu ve güvenli bir pozisyon sağladığı için mevzuata uygun yöntemlerdir. D şıkkı ise "diz çöktürmek" ifadesiyle benzer bir tehlike yaratsa da, resmi cevap anahtarında C şıkkı kesin olarak reddedilmiştir.

Bilinmesi gereken kural: Şahıs üst araması yapılırken, kişinin onurunu zedeleyecek veya fiziksel bütünlüğünü tehlikeye sokacak zorlayıcı pozisyonlar (çömertme, diz çöktürme vb.) kesinlikle yasaktır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlisinin güç kullanabilmesi için üç temel şartın aynı anda gerçekleşmesi gerekir: Gücün kanuna uygun olması (I. madde), mecburiyet halinde olması (II. madde) ve kullanılan güç ile olay arasında orantılılık/denge bulunması (III. madde). Bu şartlardan herhangi biri eksikse güç kullanımı yasal değildir.

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: A, B ve C şıkları, güç kullanma şartlarının eksik veya tekil olarak verilmesi nedeniyle hukuki dayanağı zayıftır; D şığı ise kanuna uygunluk şartını (I. madde) atlayarak eksik bir kombinasyon sunar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, güç kullanırken kanuna uygun, mecburi ve orantılı olmak şartlarını aynı anda sağlamalıdır.