105. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap B) EDGE TRACE'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, X-ray cihazlarında görüntü kalitesini artırmak ve nesne kenarlarını belirginleştirerek tehlikeli madde tespitini kolaylaştırmak için kullanılan fonksiyon "Edge Trace" (Kenar İzleme) olarak tanımlanır. Bu tuş, bagaj içindeki cisimlerin sınırlarını vurgulayarak operatörün nesneyi daha hızlı ve doğru tanımasını sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) INORG STRIP, organik olmayan maddeleri vurgular; C) REV, görüntüyü ters çevirir; D) PSEUDO, renk paletini değiştirir; E) HI-PEN, yüksek atom numarası olan maddeleri vurgular.

Bilinmesi gereken kural: Bagaj görüntüsünde cisim kenarlarını belirginleştirip tanınmayı kolaylaştıran fonksiyon Edge Trace'tür.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin temel ilk yardım görevi; yaralının durumunu koruma, yetkili mercilere (112, polis) bildirme ve hayati tehlikeyi önlemek için kurtarma (can kurtarma) adımlarını izlemektir. Özel güvenlik görevlisi tıbbi müdahale yetkisine sahip olmadığı için "tedavi etme" işlemi yapamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C ve D şıklarında "tedavi etme" ifadesi, özel güvenlik görevlisinin yetki alanı dışındadır; E şık ise işlem sırasını ve yetkiyi yanlış vermiştir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi ilk yardımda sadece koruma, bildirme ve kurtarma yapar, tedavi etmez.

Doğru cevap D) Koma pozisyonu'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, bilinç kaybı olan yaralının soluk yolunun tıkanmasını önlemek ve kusma durumunda boğulmasını engellemek amacıyla yaralı, yarı yüzükoyun-yan yatırılır. Bu pozisyon, solunum yolunun açık kalmasını sağlayan standart koma pozisyonudur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı bacakların yukarı kaldırıldığı şok pozisyonudur; B şıkkı solunum güçlüğü çekenlerin oturduğu pozisyondur; C şıkkı hava yolunu açmak için başın geriye itilmesidir; E şıkkı ise yaralının sırt üstü yatırıldığı temel pozisyondur.

Bilinmesi gereken kural: Bilinç kaybı olan yaralıda solunum yolunu açık tutmak ve kusma riskine karşı yarı yüzükoyun-yan yatırma kuralı (koma pozisyonu) uygulanmalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. Soru, biyolojik bir sistem tanımı içerdiği için doğrudan 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun veya TCK gibi özel güvenlik mevzuatına dayanmaz; ancak özel güvenlik görevlilerinin temel sağlık bilgisi gerekliliği kapsamında, Solunum Sisteminin görevi, vücuda oksijen alıp karbondioksit atarak hücrelerin oksijenlenmesini sağlamaktır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı hareketi, B şıkkı atıkları, D şıkkı madde taşımayı, E şıkkı ise uyarıları iletir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, acil durumlarda temel yaşam desteği ve ilk yardım uygulamaları sırasında solunum sisteminin işlevini doğru tanımlamalıdır.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilk yardım yükümlülüğünü belirtir. Solunum yolu tam tıkalı ve bilinci açık bir hastada hava yolu açılmadığı sürece ölüm riski vardır; bu durumda Heimlich manevrası (karına bası) uygulayarak tıkanıklığı açmak zorunludur.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı sadece kısmi tıkanıklıkta uygulanır, tam tıkanıklıkta işe yaramaz. B şıkkı su vermek tıkanıklığı derinleştirerek durumu kötüleştirir. D şıkkı yaralıyı taşımak için kullanılır, hava yolu açmaz. E şıkkı ise bilinci kapalı hastalar için geçerlidir.

Bilinmesi gereken kural: Tam solunum yolu tıkanıklığında bilinci açık olan hastaya derhal Heimlich manevrası uygulanmalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, sağlıklı bir erişkinin normal solunum sayısı dakikada 12 ile 20 arasındadır. Bu aralık, kişinin hayati fonksiyonlarının stabil olduğunu gösteren temel bir vital bulgudur. Özel güvenlik görevlileri, olay yerinde veya sağlık durumundaki şüpheli bireylerde bu sayıyı kontrol ederek acil müdahale gerekliliğini değerlendirmelidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı (5-8) solunumun çok yavaş olduğu bradipne durumunu, C şıkkı (37,5-38) ise vücut sıcaklığı değerlerini ifade eder; D şıkkı (60-100) yetişkinler için normal olmayan çok hızlı bir solunum (takipne) veya nabız değerlerini, E şıkkı (120-80) ise yetişkinler için hayati tehlike arz eden aşırı hızlı bir nabız aralığını gösterir.

Bilinmesi gereken kural: Erişkin bir yetişkinin normal solunum sayısı dakikada 12-20 nefes olmalıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin temel yaşam desteği (BLS) ve acil tıbbi müdahale konularındaki temel görevi, olay yerinde ilk müdahaleyi yapmaktır. Ancak hayatta kalma şansını artıran "Hayat Kurtarma Zinciri"nin en kritik ve ilk halkası, acil durumun fark edilip 112'nin aranmasıdır. 112 aranmadan ambulans gelmez ve müdahale başlatılamaz; bu nedenle ilk adım aranmadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, 112 aranmadan önce yapılan müdahale zamanı kaybettirir; C, D ve E şıkları, 112 aranarak çağrılmadığı sürece gerçekleşemeyen sonraki halkalardır.

Bilinmesi gereken kural: Hayat kurtarma zincirinin ilk ve en önemli halkası, acil durumun fark edilmesi ve derhal 112 aranarak ambulans çağrılmasıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, boğulma vakalarında karnı veya göğsü baskılayarak suyu çıkarmaya çalışmak yasaktır. Bu uygulama, yaralının mide içeriğinin kusmasına ve solunum yoluna kaçmasına neden olarak durumu daha da kötüleştirir. Ayrıca, boğulma vakalarında asıl sorun suyun akciğerlere dolması değil, oksijensiz kalmasıdır; bu yüzden suyu çıkarmaya çalışmak zaman kaybıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı yaralıyı sudan çıkarmayı gerektiren ilk adımdır, B şıkkı hayati bulguları kontrol etmeyi, D ve E şıkları ise temel yaşam desteği (TLD) ve suni solunumun doğru uygulanmasını ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Boğulma vakalarında asla karnı veya göğsü baskılayarak suyu çıkarmaya çalışmayın; hemen temel yaşam desteğine başlayın.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, akrep sokması durumunda bölge kesilip emilmek kesinlikle yasaktır. Bu uygulama, zehrin kana karışmasını hızlandırır ve doku hasarını artırır. Ayrıca TCK ve CMK hükümleri gereği, görevlinin yetkisi dışındaki tıbbi müdahaleler (kesme, emme gibi) suç teşkil edebilir ve hayatı tehlikeye atar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı soğuk uygulama ile damarları daraltarak zehrin yayılmasını yavaşlatır; B şıkkı yara üzerine müdahale etmemek enfeksiyon riskini önler; D şıkkı şişmeyi önlemek için baskı yapan eşyaları çıkarmayı gerektirir; E şıkkı ise yaranın temizlenmesi için doğru bir ilk yardım uygulamasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Akrep sokmasında bölgeyi kesip emmek yerine, bölgeyi soğuk tutarak ve baskıyı kaldırarak zehrin yayılmasını yavaşlatmalı, derhal tıbbi yardım istenmelidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, yaralıyı araçtan çıkarmak sadece hayatı tehdit eden acil durumlarda veya araçta yangın/patlama riski varsa yapılmalıdır. Bu nedenle doğru cevap E'dir; solunum durmuşsa veya patlama tehlikesi varsa, yaralıyı hemen kurtarmak zorunluluğu doğar.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Ayakların sıkışması, acil müdahale gerektiren bir durum değildir. B) Bilinci kapalı olsa bile solunum varsa, hemen çıkarmak risklidir. C) Kırık varlığı, yaralıyı araçtan çıkarmayı gerektirecek acil bir durum değildir. D) Kol kanaması, yaralıyı hemen araçtan çıkarmayı gerektirecek acil durum değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yaralıyı araçtan çıkarmak, solunum durması veya yangın/patlama tehlikesi gibi hayatı doğrudan tehdit eden acil durumlar dışında yasaklanmıştır.