105. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisi olay yerinde ilk yardım kurallarına uymalıdır. Hasta/yaralıyı soğuk tutmak, vücut ısısını düşürerek şok riskini artırır ve hayati tehlike oluşturur; bu nedenle yanlış bir uygulamadır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, delillerin korunması için yasal zorunluluktur; B şıkkı, patlama/yangın riskini önlemek için güvenlik kuralıdır; C şıkkı, yaralının durumunu kötüleştirmemek için ilkyardım ilkesidir; D şıkkı ise hayati tehlike anında öncelikli müdahale yöntemidir.

Bilinmesi gereken kural: Olay yerinde yaralıyı soğuk tutmak yerine, vücut ısısını korumak ve şok riskini önlemek için ısıtılmalıdır.

Doğru cevap A) Su'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yangınla mücadelede temel görevi can ve mal güvenliğini korumaktır. Orman yangınlarında su, yüksek ısıyı emerek yangını söndürür ve toprağı ıslatarak tekrar tutuşmayı (yayılma) engeller; bu nedenle en etkili ve yaygın kullanılan maddedir.

Diğer şıklar neden yanlıştır?

• B) Köpük: Sadece sıvı yangınlarında etkili olup orman yangınlarında su kadar yaygın ve kalıcı değildir.
• C) Halokarbon: Çevre dostu değildir ve orman yangınlarında pratik kullanım alanı yoktur.
• D) Karbondioksit: Sadece küçük kapalı alan yangınlarında kullanılır, açık alanda etkisizdir.
• E) Kuru kimyevi toz: Sadece yangını söndürür, toprağı ıslatmadığı için tekrar tutuşmayı engelleme özelliği sınırlıdır.

Bilinmesi gereken kural: Orman yangınlarında su, hem yangını söndürür hem de toprağı ıslatarak yangının tekrar başlamasını engelleyen en temel ve etkili söndürme maddesidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangın sınıflandırması standartlarına göre, yanabilen gazların oluşturduğu yangınlar C sınıfı olarak tanımlanır. Bu sınıflandırma, yangın söndürme yöntemlerinin doğru seçilmesi için temel oluşturur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı katı maddeler, B şıkkı sıvı maddeler, D şıkkı metal yangınları ve F şıkkı ise pişirme yağları için kullanılır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme çalışmasında gaz kaynaklı yangınlar için C sınıfı söndürücüler kullanılmalıdır.

Doğru cevap C) Boğma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve yangınla mücadele yönetmelikleri gereği, yanma için gerekli olan üçlü (yakıt, ısı, oksijen) zincirinden birinin kesilmesi gerekir. Boğma yöntemi, yanma odasına hava girmesini engelleyerek veya mevcut oksijen miktarını düşürerek yangının söndürülmesini sağlar.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Soğutma, yanıcı maddenin sıcaklığını düşürerek ısı zincirini kırmayı hedefler. B) Köpük, hem soğutma hem de boğma etkisi gösterse de asıl mekanizması yakıtı izole etmektir. D) Karbondioksit, boğma yönteminin bir uygulamasıdır ancak yöntem adı boğmadır. E) Yakıtı giderme, yanıcı maddenin ortadan kaldırılmasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Oksijen miktarını düşürerek yangını söndürme işlemine "boğma" yöntemi denir.

Doğru cevap A) Dedektör'dür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, yangın söndürme sistemlerinin ilk ve en kritik bileşeni olan bu cihazlar; duman, ısı veya alev gibi yangın belirtilerini algılayarak sisteme sinyal gönderen sensörlerdir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B) Siren, algılama yapan değil, uyarı veren bir ses cihazıdır. C) Yangın alarmı, dedektör ve sirenin birleştiği genel sistem adıdır. D) Yangın dolabı, yangın tüpü gibi söndürme malzemelerini barındıran bir depolama birimidir. E) Sprinkler, yangın anında otomatik olarak su püskürten söndürme cihazıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın dedektörleri yangın belirtilerini algılayan sensörlerdir; alarm sistemi ise bu algılamayı uyarıya dönüştüren bütündür.

Doğru cevap A (Yeşil)'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve yangın güvenliği yönetmelikleri gereği, yangın söndürme cihazlarının çalışır durumda olması için manometre ibresinin yeşil bölgede olması şarttır. Bu bölge, cihazın içindeki itici gazın basıncının üretici tarafından belirtilen standart değerler aralığında olduğunu ve cihazın acil bir durumda kullanılabilir olduğunu gösterir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Sarı bölge basıncın çok yüksek veya çok düşük olabileceğini, mavi ve mor bölgeler ise yangın söndürme tüplerinde standart olarak bulunmayan ve işlevsizlik gösteren alanlardır; siyah ise genellikle ibrenin tamamen boşta kaldığı veya cihazın kullanılamaz olduğu durumu ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme cihazlarının manometre ibresi yeşil bölgede olmalı, aksi takdirde cihaz acil durumlarda çalışmaz ve güvenlik ihlali oluşur.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre yangının oluşması için üç temel unsurun bir arada bulunması gerekir: Yanıcı madde, Isı ve Oksijen. Bu üçlüye "Yangın Üçgeni" denir; eksik olan unsur yangının oluşmasını engeller.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A ve D şıklarında "nitrojen" yanma olayını destekleyen bir unsur değil, aksine yangını söndürmede kullanılan inert bir gazdır. B şıkkında "hava" ifadesi yerine yangının kimyasal olarak devam etmesi için gerekli olan spesifik "oksijen" maddesi belirtilmelidir. E şıkkında ise "yakıcı madde" ifadesi teknik olarak yanma olayını başlatan değil, yanma sonucu oluşan sonucu tanımlayan yanlış bir terimdir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın oluşması için yanıcı madde, ısı ve oksijenin aynı anda ve yeterli miktarda bulunması şarttır.

Doğru cevap A) Yavaş yanma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, yangın güvenliği kurallarında "yavaş yanma"nın (korlaşma) ısı ve ışık görülmeyen, sadece sıcaklık artışıyla gerçekleşen bir tür olduğunu belirtir. Bu tür yanma, alev oluşmadan maddenin yavaşça yakılmasıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı kendi kendine yanma, ısı ve ışık üretebilir; C şıkkı hızlı yanma, alev ve ışık içerir; D şıkkı patlama, şiddetli ısı ve ışık yayar; E şıkkı ise oksijensiz yanma fiziksel olarak mümkün olmayan veya farklı bir kimyasal süreçtir.

Bilinmesi gereken kural: Alev ve ışık görülmeyen, sadece ısı üreten yanma türü "yavaş yanma" (korlaşma) olarak adlandırılır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, motivasyonu etkileyen faktörler arasında iş düzeni, ücret, kararlara katılım ve yönetici tutumları yer alır. Bu unsurlar çalışanların işe bağlılığını ve verimliliğini doğrudan belirler. Ancak, çalışanların yaş düzeyi (B şıkkı) motivasyonu etkileyen bir faktör değildir. Mevzuat ve meslek bilgisi açısından yaş, motivasyonun kaynağı değil, sadece demografik bir özelliktir; motivasyonun temelini oluşturan psikolojik ve örgütsel faktörler yaşa göre değişmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) İş düzeni, motivasyonu doğrudan etkileyen temel bir örgütsel faktördür. C) Ücret, çalışanların temel motivasyon kaynağıdır. D) Kararlara katılım, iş tatmini ve motivasyonu artırır. E) Yönetici tutumu, çalışan motivasyonunu şekillendiren en önemli unsurdur.

Bilinmesi gereken kural: Motivasyonu etkileyen faktörler işin yapısı ve yönetici davranışlarıdır; çalışanların yaşı ise motivasyonun bir bileşeni değildir.

Doğru cevap A) Duygusal belirtilerdir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde, özel güvenlik görevlisinin psikolojik dayanıklılığı ve stres yönetimi konusunda bilgi sahibi olması beklenir. Soruda sayılan depresyon, kaygı, endişe, gerginlik ve saldırganlık; bireyin iç dünyasındaki duygu durumunu doğrudan etkileyen ve duygusal tepkiler olarak tanımlanan stres belirtileridir. Bu durumlar, görevlinin mesleki sorumluluklarını yerine getirebilmesi için öncelikle duygusal dengesinin korunmasını gerektirir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı sosyal ilişkilerdeki kopuklukları, C şıkkı kalp çarpıntısı veya terleme gibi bedensel tepkileri, D şıkkı odaklanma sorunu gibi bilişsel süreçleri, E şıkkı ise psikolojide geçerli olmayan bir terimi ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Stresin duygusal belirtileri, bireyin içsel duygu durumundaki olumsuz değişimleri ifade eder ve özel güvenlik görevlisinin psikolojik sağlığını doğrudan etkiler.