106. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 10. bölüm

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun'a göre, özel güvenlik görevlisi olmak için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, 18 yaşını doldurmuş olmak, vücut ve akıl sağlığı yerinde olmak ve güvenlik soruşturması olumlu olmak şartları aranır. Ancak kanunda, silahsız görev yapacaklar için lise mezuniyeti şartı yoktur; bu şart sadece silahlı görevliler için geçerlidir. Bu nedenle E şıkkı, kanunda belirtilen bir şart olmadığı için doğru cevaptır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, kanunda açıkça belirtilen bir şarttır. B şıkkı, güvenlik soruşturması olumlu olmak zorunluluğu kanun hükmüdür. C şıkkı, 18 yaşını doldurmak temel bir şarttır. D şıkkı, Türk vatandaşı olmak zorunluluğu kanunla belirlenmiştir.

Bilinmesi gereken kural: Silahsız özel güvenlik görevlisi olmak için lise diploması şartı aranmaz; bu şart sadece silahlı görevliler için geçerlidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlileri, kamu görevlisi veya kolluk kuvveti statüsünde değildir; dolayısıyla "özel kolluk" olarak tanımlanmaları yasal olarak mümkün değildir. Bu unvan sadece polis, jandarma ve gümrük muhafaza gibi resmi kolluk birlerine aittir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü soruşturma yetkisi sadece kolluklara aittir. B şıkkı doğrudur, özel güvenlik görevlileri kolluk değildir. D şıkkı doğrudur, görev süresi ve alanında yetkili olurlar. E şıkkı doğrudur, işçi statüsünde çalışırlar ve İş Kanunu'na tabidirler.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, 5188 sayılı Kanun uyarınca özel güvenlik hizmeti veren çalışanlardır, ancak hiçbir kolluk kuvveti veya "özel kolluk" statüsüne sahip değillerdir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, Özel Güvenlik Denetimi, sadece özel güvenlik şirketlerinin ve görevlilerinin yasal yeterliliklerini (izin, çalışma izni, sigorta) ve hizmet sözleşmesini kontrol eder. "İş yeri açma ve çalıştırma izinleri", 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu ile belediye mevzuatına tabi olup, özel güvenlik denetim yetkisi dışındadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve C şıkları kanunen zorunlu olan özel güvenlik belgeleridir; D şıkkı ise denetimde incelenen sözleşme belgesidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik denetimi, sadece özel güvenlik mevzuatına tabi olan izin ve belgeleri kapsar; işyeri açma ruhsatları bu denetim alanına girmez.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. İfade alma yetkisi, sadece kolluk kuvvetlerine (Polis, Jandarma, Savcılık) tanınan bir yetkidir. Özel güvenlik görevlisi, şüpheliden sadece kimlik bilgisi isteyebilir veya durumu kolluğa bildirebilir; ancak resmi bir sorgu veya ifade alma işlemi yapamaz. Bu yetkiyi kullanması suç teşkil eder.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, kanunda belirtilen yerlerde kimlik sorma yetkisine sahiptir; C şıkkı, yakalama emri olanları yakalama ve arama yetkisi kanunla verilmiştir; D şıkkı, terk edilmiş eşyayı emanete alma yetkisi mevcuttur; E şıkkı, kişinin hayatını kurtarmak için zorunlu yakalama yetkisi tanınmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, kolluk yetkisine sahip olmadığı için asla sorgu yapıp ifade alamaz, sadece durumu kolluğa iletir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlileri, malların korunması amacıyla ziyaretçilerin eşyalarını X-ray cihazından geçirme yetkisine sahiptir; bu işlem, kişisel arama veya zor kullanma sınırlarını aşmayan, önleyici bir güvenlik tedbiridir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Kimlik kontrolü, sadece kanunla yetkili kılınan kamu görevlilerine aittir. B) Kişisel arama (üst arama) yalnızca kolluk kuvvetlerinin yapabileceği bir işlemdir. C) Silah emanet alma yetkisi, özel güvenlik görevlilerine tanınmamıştır. E) Şüpheliden ifade alma, sadece savcı, hakim veya kolluk görevlilerinin yetkisindedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin temel yetkisi, kanunla belirtilen sınırlar içinde önleyici güvenlik tedbirleri alıp, zor kullanma ve arama gibi kolluk yetkilerini kullanmamaktır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik hizmeti verecek personel sayısını belirleme yetkisi İl Özel Güvenlik Komisyonuna aittir. Bu komisyon, hizmetin niteliği ve risk düzeyi göz önünde bulundurarak gerekli personel sayısını resmi olarak tespit eder.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Hizmet alan yer, personel sayısını tek başına belirleyemez, komisyon onayı gerekir. B) Özel güvenlik şirketi, komisyonun belirlediği sayıya göre personel atar, sayıyı kendisi kararlaştıramaz. C) Bünyesinde birim oluşturulan yer, komisyon kararı olmadan personel sayısını değiştiremez. D) İl Emniyet Müdürlüğü, komisyonun bir üyesidir ancak nihai kararı komisyon olarak verir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi sayısı, hizmetin niteliğine göre İl Özel Güvenlik Komisyonu tarafından belirlenir ve bu sayıdan az veya fazla görevli çalıştırılamaz.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca Özel Güvenlik Görevlilerinin (ÖGG) yetkisi, kolluk kuvvetlerinin görev ve yetkilerini devralmak değil, sadece olay yerini korumak ve delilleri muhafaza etmektir. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır; ÖGG, suç işlendiği anda olay yerini ve delilleri koruyarak yetkili genel kolluğa (polis/jandarma) teslim etmekle yükümlüdür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı, soruşturma ve mahkemeye teslim yetkisi sadece kolluk ve savcılığa aittir; B şıkkı, gözaltına alma yetkisi sadece genel kolluğa tanınmıştır; C şıkkı, olay yerini incelemek ve delil toplamak adli tıp ve kolluk görevlerindendir; D şıkkı ise parmak izi alma ve arşivleme yetkisi yine kolluk birimlerine aittir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, suç işlendiğinde sadece olay yerini koruyup kolluğa haber verir, asla kolluk yetkisiyle hareket edemez.

5188 Sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin ikamet veya işyerine girebilmesi için mutlaka imdat istenmesi veya davet edilmesi gerekir. Yangın, afet veya deprem gibi acil durumlarda dahi, görevli sadece bu istek üzerine veya davet edilerek müdahale edebilir; aksi takdirde ev veya işyeri dokunulmazlığı ihlal edilmiş olur.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Kavga sesi gelmesi, izinsiz giriş için yeterli hukuki dayanak değildir. B) Gece vakti olması, yetkiyi doğuran bir durum yaratmaz. D) Kapının açık olması ve içeride kişi bulunması, izinsiz giriş hakkı vermez. E) Kapının açık olması ve içeride kimse olmaması, yetkiyi doğurmaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, yangın veya afet gibi acil hallerde dahi, sadece imdat istenmesi veya davet edilmesi durumunda ikamete ve işyerine girebilir.

Doğru cevap A) Yakalama'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve Türk Ceza Kanunu hükümlerine göre, bir suç işlendiği veya işleneceği yönünde kuvvetli iz, emare veya delil bulunması durumunda, şüphelinin özgürlüğünü fiilen ve geçici olarak kısıtlamak amacıyla yapılan işlem "yakalama" olarak tanımlanır. Özel güvenlik görevlileri, bu kanuni şartlar oluştuğu takdirde şüpheliyi derhal yetkili makamlara teslim etmek üzere yakalayabilirler.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı (Gözetim altına alma), genellikle suç işleme ihtimali yüksek olan kişilerin önlenmesi için yapılan daha geniş kapsamlı bir tedbirdir; C şıkkı (Nezarete alma), şüphelinin sorgu veya yargılama süreci boyunca serbest bırakılmaması için mahkeme veya savcılık kararıyla yapılan bir işlemdir; D şıkkı (El koyma), suç unsuru veya delil niteliğindeki eşyaya el konulmasıdır; E şıkkı (Arama) ise yer veya eşyada suç unsuru arama işlemidir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, şüpheli üzerinde kuvvetli delil veya emare varsa, kanunla yetkilendirildikleri ölçüde geçici özgürlük kısıtlaması olan yakalama işlemini yapabilirler.

Doğru cevap B (100 metre)'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, şüpheli paket veya bomba ihbarı durumunda, güvenlik görevlileri ve yetkililer tarafından en az 100 metre yarıçapında güvenli alan oluşturulup emniyet şeridi çekilmesi zorunludur. Bu mesafe, olası patlama dalgası ve parçacık saçılımının yaratabileceği hasarı minimize etmek için kanunen belirlenmiş minimum güvenlik sınırını temsil eder.

Diğer şıklar neden yanlış? A) 250 metre, yasal zorunluluktan daha geniş olup standart prosedürün ötesindedir. C) 50 metre, patlama riskine karşı yetersiz ve tehlikeli bir mesafedir. D) 25 metre, kesinlikle güvenli sayılamayacak kadar yakındır. E) 10 metre, can güvenliği açısından tamamen yetersizdir.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli paket veya bomba ihbarında, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği en az 100 metrelik güvenli alan oluşturulup emniyet şeridi çekilmelidir.