108. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 12. bölüm

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, 1. derece yanıkta deri bütünlüğü korunur ve ilk müdahale yanık bölgesini soğuk suyla 10-20 dakika soğutmaktır; bu işlem ısıyı dindirir ve hasarı azaltır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı, su dolu kesecikleri patlatmak enfeksiyon riskini artıracağı için kesinlikle yasaktır. C şıkkı, yoğurt gibi evsel maddeler sürmek enfeksiyon riskini yükseltir ve müdahaleyi zorlaştırır. D şıkkı, ağrı kesici vermek yanık tedavisinin birinci basamağı değil, sadece ağrı yönetimi için ikincil bir adımdır. E şıkkı, yanık bölgesi soğutulmadan kapatılmamalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yanık durumunda deri bütünlüğü bozulmamalı ve ilk iş olarak bölge soğuk suyla soğutulmalıdır.

Doğru cevap A) Heimlich manevrası'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, hava yolu tıkanıklığında solunum yolu açılmalı ve acil müdahale yapılmalıdır. Heimlich manevrası, yabancı cisim nedeniyle oluşan tam tıkanıklıkta hava yolunu açmak için uygulanan standart ve yasal olarak kabul gören ilk yardım yöntemidir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: Kalp masajı (B), kalp durması durumunda uygulanır; sırt vurma (C), sadece bebeklerde veya manevra öncesi denenen bir yöntemdir ve tek başına yeterli değildir; koma pozisyonu (D) ve ayakları yukarı kaldırma (E) ise tıkanıklık açma yöntemi değildir.

Bilinmesi gereken kural: Tam hava yolu tıkanıklığında solunum durduysa derhal Heimlich manevrası uygulanmalıdır.

Doğru cevap B) Kasık'tır. 5188 sayılı Kanun ve özel güvenlik ilk yardım eğitim müfredatına göre, bacakta diz kapağı üstündeki şiddetli kanamayı durdurmak için kanın kalbe dönüş yolundaki ana damar olan femoral damar üzerine baskı uygulanır. Bu damar kasık bölgesinde yer alır ve buraya yapılan baskı kanamayı en etkili şekilde keser.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Şah damarı (A) boyun bölgesindedir; göbek bölgesi (C) karın içi kanamalarında kullanılır; diz arkası (D) diz altı kanamaları için uygundur; baldır (E) ise bacak altı kanamalarında baskı noktasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Diz kapağı üzerindeki bacak kanamalarında baskı, kanın kalbe döndüğü ana yol olan kasık bölgesine uygulanmalıdır.

Doğru cevap B'dir. Atardamar kanaması, kanın kalp atımlarıyla uyumlu olarak kesik kesik ve fışkırarak akmasıyla karakterizedir; bu durum 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerinde belirtilen acil müdahale gerektiren durumlardan biridir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Toplardamar kanaması, kanın kalp atımlarıyla uyumsuz olarak sızarak veya akarak çıkar. C) Dış kanama, kanamanın vücut dışına çıkması durumunu tanımlar ancak akış şeklini belirtmez. D) Doğal deliklerden olan kanama, kanamanın çıkış yerini ifade eder, akış karakteristiğini değil. E) İç kanama, kanın vücut boşluklarında birikmesiyle oluşur ve dışarı fışkırmaz.

Bilinmesi gereken kural: Kalp atımlarıyla uyumlu fışkırarak akan kanama atardamar kanamasıdır ve derhal basınç uygulanarak acil tıbbi yardım istenmelidir.

Doğru cevap B) Başlangıç safhası'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve yangınla mücadele yönetmeliklerinde belirtilen yangın gelişim evrelerine göre, yangının henüz tam olarak yayılmadığı, oksijenin yeterli olduğu ancak ısının henüz tam yanmayı sağlayacak düzeye ulaşmadığı ilk aşamaya "başlangıç safhası" denir. Bu evrede yangın, alevlenmenin tam olarak gerçekleşmediği ve kontrol altına alınması en kolay olan dönemdir.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Denge safhası, yangının tam yanma sağladığı ve ısı ile oksijenin dengelendiği aşamadır. C) Sıcak tütme safhası, tam yanmanın gerçekleşmediği ve ısı yetersiz olduğu ancak sıcak tütün oluştuğu ileri aşamadır. D) Sonlanma safhası, yanıcı maddelerin tükendiği ve yangının kendiliğinden söndüğü evredir. E) Ilık safha ise yangın teorisi literatüründe kabul görmeyen geçersiz bir terimdir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın başlangıç safhasında, ısı henüz tam yanmayı sağlayacak düzeye ulaşmamış ve yangın kontrol altına alınabilirken, sıcak tütme safhasında ise ısı yetersiz olduğu için tam yanma gerçekleşmemiştir.

Doğru cevap A'dır. LPG, havadan daha ağır olduğu için sızdığında yerçekimi etkisiyle tabana çöker ve zeminde birikir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, gaz kaçaklarını tespit eden cihazlar, gazın biriktiği en düşük noktaya, yani taban hizasına monte edilmelidir. Bu sayede tehlike anında en hızlı uyarı alınır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı LPG'nin havadan ağır olduğunu bilmediği için tavana konulmasını önerir; C ve D şıkları gazın yoğunlaştığı en kritik bölgeyi (tabanı) göz ardı eder; E şıkkı ise sadece davlumbaz çevresine odaklanarak genel kaçak tespatını yetersiz kılar.

Bilinmesi gereken kural: LPG havadan ağır olduğu için kaçak dedektörleri mutlaka zemin hizasına, tabana yakın bir yere yerleştirilmelidir.

Doğru cevap A) Karbonmonoksit'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin yangın anında en kritik tehlikelerden biri olan zehirli gazları tanıması ve korunması gerekir. Karbonmonoksit (CO), yanma sonucu oluşan renksiz ve kokusuz bir gazdır; kanın oksijen taşıma kapasitesini bularak vücutta ölümcül zehirlenmeye yol açar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Karbondioksit (B) boğucu etkisi vardır ancak kan zehirleyici değildir; Azot (C) ve Propan (D) ile Bütan (E) ise temel olarak boğucu veya patlayıcı özellik gösterir, kan zehri değillerdir.

Bilinmesi gereken kural: Yanma sonucu oluşan renksiz ve kokusuz Karbonmonoksit gazı, kanın oksijen taşıma fonksiyonunu bozarak ölümcül zehirlenmeye neden olur.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, uyuşturucu madde kullanımının temel nedenlerini "merak", "arkadaş ısrarı", "kişisel sorunlar" ve "özenme" (korku/panik) gibi psikolojik ve sosyal faktörler olarak tanımlar. "Yetersiz hukuk bilgisi" ise maddeye başlamanın doğrudan bir nedeni değil, sadece suçluluğu artırabilen bir durumdur; bu nedenle kanunlarda uyuşturucu kullanımının tetikleyicisi olarak yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, madde bağımlılığına geçişte bilinen ve kabul edilen psikolojik/sosyal başlangıç nedenleridir.

Bilinmesi gereken kural: Uyuşturucu maddeye başlama nedenleri psikolojik ve sosyal faktörlerdir; hukuk bilgisi eksikliği ise bir neden değil, sadece yasal sonuçları etkileyen bir durumdur.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler çerçevesinde, özel güvenlik görevlilerinin uyuşturucu ve uyarıcı maddeler konusunda bilgi sahibi olması zorunludur. Doğru cevap E) Kodein'dir. Kodein, tıbbi amaçla kullanılan ve bağımlılık yapma potansiyeli olan bir opioid ağrı kesicidir; ancak "hayal gösteren" (halüsinogen) sınıfına girmez. Hayal gösteren maddeler, algıyı bozarak halüsinasyonlara neden olan maddelerdir. Meskalin (A), Esrar (B), LSD (C) ve Bonzai (D) ise halüsinatif veya uyarıcı etkilerle bilinir ve bu sınıflandırma içinde yer alır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, algıyı bozan ve halüsinasyon yaratan maddeler olduğu için sorunun "değildir" ifadesine uymaz.

Bilinmesi gereken kural: Kodein bir ağrı kesici olup halüsinasyon yapmaz; halüsinasyon yapan maddeler Meskalin, LSD ve Bonzai gibi maddelerdir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin görevlerini yerine getirirken iletişim becerilerinin temel olduğunu belirtir. Soruda tanımlanan "kendini herkesten ayrı tutma" ve "diğerlerinden daha önemli görme" hali, iletişim engelleri arasında Ben merkezcilik (Egoizm) olarak adlandırılır. Bu tutum, görevlinin karşı tarafın ihtiyaçlarını ve mesajlarını dinlememesine neden olarak etkili iletişimi engeller.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı kararsızlık, C şıkkı alınganlık, D şıkkı ön kabuller ve E şıkkı duyarsızlık, soruda belirtilen "kendi önemini vurgulama" davranışını tanımlamaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, iletişim kurarken egoist davranışlardan uzak durmalı ve karşı tarafa odaklanmalıdır.