108. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 3. bölüm

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, parmak izi kişiyi tanımlamada kullanılan en güvenilir biyometrik veridir. Doğru cevap E şıkkıdır çünkü parmak izleri, benzerlik ve farklılıklara göre sistematik olarak tasnif edilebilir (sınıflandırılabilir) özelliklere sahiptir; bu sayede suçluların tespiti ve kayıtların tutulması mümkün olur. Diğer şıkların yanlış olma nedeni ise şudur: A, B, C ve D şıkları parmak izinin doğuştan gelen, ömür boyu değişmeyen, kişiye özgü ve taklit edilemez temel özelliklerini doğru tanımlamaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Parmak izleri kişiye özgü, değişmez ve sistematik olarak sınıflandırılabilir (tasnif edilebilir) bir biyometrik veridir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve CMK hükümlerine göre adli arama, suç soruşturma veya delil elde etme amacıyla yetkili makamın emriyle yapılır. A, B, C ve E şıklarında suçüstü, hükümlü/tutuklu yakalama veya delil toplama gibi adli işlem amaçları açıkça yer almaktadır. Ancak D şıkkındaki arama, Özel Güvenlik Görevlisi'nin görev alanındaki can ve mal güvenliğini koruma amacıyla yapılan güvenlik kontrolü niteliğindedir; bu işlem adli bir karar gerektirmeyen ve kolluk yetkisi dışındaki özel güvenlik görevlilerinin yetkisine giren bir önlemdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı suçüstü hâlinde adli arama sayılır; B ve E şıkları hükümlü/tutuklu yakalama için adli arama niteliğindedir; C şıkkı delil elde etme amacıyla adli arama kapsamındadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, adli arama yetkisine sahip değildir; sadece can ve mal güvenliğini sağlamak amacıyla güvenlik kontrolü yapabilirler.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, şüpheli paketlerdeki anormal durumlar derhal genel kolluğa bildirilmelidir. Doğru cevap E şıkkıdır; çünkü bombalı paketlerin tespitinde en belirgin özellik, zarf üzerindeki yazıların kusursuz olmamasıdır. Bomba paketleri genellikle gizli kalmak veya aciliyet yaratmak için düzensiz yazı, eksik adres veya gereğinden fazla pul gibi hatalar içerir. Bu nedenle yazıların kusursuz olması, şüpheli paket özelliği değildir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, bombalı paketlerin patlayıcı ağırlığı nedeniyle normalden daha kalın ve ağır olması gerçeğine dayanır. B şıkkı, dengenin bozulması ve ağırlık farkı bombalı paketlerin klasik belirtilerindendir. C şıkkı, dışarı sızan madde veya gereksiz parçalar tehlike işareti olarak kabul edilir. D şıkkı ise adres hataları ve eksiklikleri, gönderen gizliliği veya aciliyet hissi veren şüpheli durumlarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli paketlerde yazıların kusursuz olması beklenmez; aksine düzensizlik, ağırlık farkı ve dışarı sızan maddeler derhal kolluğa haber verilmelidir.

Doğru cevap E) Vücut Yapısı'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, eşkal tarifinde kullanılan "şişman, zayıf, iri kemikli" gibi ifadeler, şüphelinin fiziksel yapısını ve duruşunu tanımlar; bu tanımlama doğrudan vücut yapısı kategorisine girer.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Ten, sadece cilt rengini ifade eder; B) Boy, sadece uzunluğu belirtir; C) Çene, sadece yüzün alt kısmını tanımlar; D) Davranış, fiziksel yapı yerine hareketleri kapsar.

Bilinmesi gereken kural: Eşkal tarifinde kullanılan fiziksel vasıflar, şüphelinin vücut yapısını tanımlamak için kullanılır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. Doğru cevap A'dır. Özel güvenlik görevlisi, şüpheliyi tanımlamak veya kimlik tespitini yapmak amacıyla "Şüpheli Teşhis Tutanağı" düzenleme yetkisine sahip değildir; bu işlem sadece kolluk kuvvetlerinin (polis, jandarma) yetkisindedir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, görevlinin gördüğü olayı belgeleme yetkisini kapsar; C şıkkı, 5188 sayılı Kanun uyarınca yakalama tutanağı düzenleyebilir; D şıkkı, ele geçen yasaklı eşyayı teslim alırken düzenlenir; E şıkkı ise mal teslimini belgelemek için kullanılır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi sadece olayı tespit, yakalama ve emanete alma gibi sınırlı tutanakları düzenleyebilir; kimlik tespiti ve şüpheli teşhisi sadece kolluk kuvvetlerinin yetkisindedir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkisi sadece tedbir almaktır; suç kovuşturması (yakalama, tutuklama, soruşturma) ise sadece kolluk kuvvetlerinin (polis, jandarma) yetkisindedir. Özel güvenlik görevlisi, şüphelileri sadece yakalayıp kolluk kuvvetlerine teslim edebilir, ancak kovuşturma sürecini yönetemez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, görev alanındaki güvenlik önlemlerini almayı ifade eder ve görev tanımı içindedir. C şıkkı, yetkili olmayan kişilerin girişini engellemeyi kapsar ve görevin temelidir. D şıkkı, olumsuzlukları yetkili makamlara bildirmeyi gerektirir ve zorunluluktur. E şıkkı ise görevin gereği olarak sınırları bilmeyi ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi sadece önleyici tedbir alır ve kolluğa haber verir; suç kovuşturması ve yargılama yetkisi hiçbir zaman ona ait değildir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlilerinin devriye görevleri; önleyici, koruyucu ve yardım görevlerini kapsar. "Adli görevler" ise sadece kolluk kuvvetlerine aittir; özel güvenlik görevlileri suç işlendiğinde sadece tutanak tutma, delilleri koruma ve şüphelileri yakalama yetkisiyle sınırlıdır, soruşturma veya kovuşturma yapamazlar. Bu nedenle "Adli görevler" devriye kapsamı dışındadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve E şıkları kanunen devriye görevlerinin temel unsurlarıdır. D şıkkı ise özel güvenlik görevlisinin yetki alanı dışındadır. C şıkkı "Dış görev" ifadesi mevzuatta tanımlanmamış, dolayısıyla devriye görevi olarak kabul edilemez.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri asla adli görev (soruşturma, kovuşturma) yapamaz, sadece kolluğa bilgi verir ve delilleri korur.

Doğru cevap C) Spor Müsabakaları'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri elle arama yapma yetkisini yalnızca spor müsabakaları gibi kalabalık ve riskli alanlarda, genel kolluğun gözetim ve denetimi altında ve belirli usullere uygun olarak kullanabilirler. Bu durum, kamu düzenini sağlamak ve silahlı saldırı riskini önlemek için kanunen istisnai bir yetki alanıdır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) İşyerleri, B) Alışveriş Merkezleri ve D) Fabrikalar özel güvenlik görevlilerinin elle arama yapabileceği yerler değildir; bu alanlarda sadece görsel kontrol veya kapıdan giriş kontrolü yapılabilir. E) Siteler ve Konutlar ise özel mülkiyet sınırları içinde yer aldığından, özel güvenlik görevlilerinin buraya elle arama izni yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, spor müsabakaları hariç, genel kolluğun gözetiminde olsa bile elle arama yetkisine sahip değildirler.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin konut dokunulmazlığına müdahale etmesi için sadece yangın, deprem, sel gibi can güvenliği tehlikesi yaratan acil hallerde veya konut sakininin açık rızasıyla (yardım istendiğinde) giriş yapma yetkisi vardır. Aşırı gürültü ise kanunla tanımlanmış bir acil durum veya can güvenliği tehlikesi olmadığından, görevlinin konuta girmesine hukuki dayanak oluşturmaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B ve D şıkları can güvenliği tehlikesi yaratan acil durumlar olduğu için giriş izni vardır; E şığı ise sakinin rızasıyla giriş yapılabilen bir durumdur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, konut dokunulmazlığını sadece can güvenliği tehlikesi veya sakinin açık rızası dışında ihlal edemez.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri telsiz haberleşmesini sadece görev amaçlı, kısa, öz ve anlaşılır bir dille yapar. Telsiz frekansları herkese açıktır; bu nedenle gizli veya özel haberleşme yapmak yasaktır ve güvenlik ihlali teşkil eder.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğru bir iletişim kuralıdır. B şıkkı, gizli haberleşme yasağını doğru ifade eder. C şıkkı, telsiz protokolünde kodlama ve hitap sırasını doğru belirtir. E şıkkı ise kod dışı isim kullanmama kuralını doğru anlatır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik telsizleri sadece görev amaçlı, açık ve standart protokole uygun kullanılmalı, gizli konuşma yapılamaz.