108. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, X-ray cihazlarının operatörleri cihazın temel fonksiyonlarını bilmek zorundadır. FWD (Forward) tuşu, konveyör bandını ileri hareket ettirerek yüklemeyi sağlar ve cihazın menü sistemlerinde gezinme imkanı tanır. Bu, cihazın fiziksel ve yazılımsal kontrolü için temel bir işlevdir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı görüntüyü yakınlaştırmak için kullanılan "Zoom" fonksiyonudur. C şıkkı koyu alanları netleştirmek için kullanılan "Koyu Bölge İyileştirme" fonksiyonudur. D şıkkı, cismin kenarlarını belirlemek için kullanılan "Kenar Tespiti" fonksiyonudur. E şıkkı ise görüntüyü karartmak için kullanılan "Karartma" fonksiyonudur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, X-ray cihazlarında FWD tuşunun hem bandı ileri hareket ettirdiğini hem de menüler arasında gezinme sağladığını bilmelidir.

Doğru cevap B şıkkıdır. Biometrik sistemler, bireyin fiziksel veya davranışsal özelliklerini (ses, iris, yüz, parmak izi vb.) kullanarak kimlik doğrulaması yapar. Soruda verilen III. Yangın algılama sistemi ve IV. Yüz tanıma sistemi seçenekleri, resmi cevap anahtarına göre doğru kabul edilmiştir. Ancak teknik olarak yüz tanıma biometrik bir yöntemken, yangın algılama sisteminin biometrik kategorisinde yer alması mevzuat (5188 sayılı Kanun) veya sınav mantığı açısından teknik bir tutarsızlık göstermektedir; yine de sınavda B şıkkı doğru kabul edilir.

Diğer şıkların yanlış olma sebepleri: A şıkkı, yangın sistemini içermediği için eksik kalır; C şıkkı, yangın sistemini biometrik olarak yanlış tanımlar; D şıkkı, kartlı geçişin biometrik olmadığını ve yangın sistemini yanlış eklediği için hatalıdır; E şıkkı ise tüm seçenekleri biometrik kabul ederek yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Biometrik sistemler sadece biyolojik özelliklere dayalıdır, yangın algılama ve kartlı geçiş sistemleri biyometrik değildir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 112 Acil Çağrı Merkezi Yönetmeliği ve genel acil durum prosedürlerine göre, operatör tüm gerekli bilgileri alıp yönlendirme yapana kadar telefon hattı kesinlikle kapatılmamalıdır. Hattı erken kapatmak, ambulansın veya kurtarma ekibinin adresi bulmasını engeller ve hayati gecikmelere yol açar.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Sakin olmak, doğru bilgi aktarımı için zorunludur. B) Kesin adres, müdahale için en kritik bilgidir. C) Operatörün sorularına net cevap vermek prosedür gereğidir. D) Hasta sayısı ve durumu, ekip hazırlığı için gereklidir.

Bilinmesi gereken kural: Acil çağrı yapıldığında, operatör "kapat" demeden hattı asla kapatmayın.

Özel Güvenlik Görevlisi adayına not: Bu soru 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve İlk Yardım Yönetmeliği kapsamında, görevlilerin acil durumlarda doğru müdahale etmesini gerektirir.

Doğru cevap B'dir çünkü asit ve alkali gibi korozif maddeler kusturulduğunda, bu sıvılar yemek borusunu ve ağız boşluğunu tekrar yakarak ciddi ikincil hasara yol açar; bu nedenle kusturma kesinlikle yasaktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğru bir uygulamadır, maddeyi belirlemek tedavi için kritiktir; C şıkkı hayati belirtilerin takibi zorunludur; D şıkkı deri temasında yıkama standarttır; E şıkkı gaz zehirlenmesinde hava değişimi hayati önem taşır.

Bilinmesi gereken kural: Korozif maddeler içildiğinde asla kusturulmamalı, derhal 112 aranmalı ve hasta hastaneye sevk edilmelidir.

Doğru cevap B) Açık kırık'tır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, deri bütünlüğünün bozulup kemik uçlarının dışarı çıkması, enfeksiyon riskini artıran ve acil müdahale gerektiren açık kırık tanımıdır. Bu tür yaralanmalarda kanama kontrolü ve yaranın temizlenmesi önceliklidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Kapalı kırıkta deri bütünlüğü korunur ve kemik dışarı çıkmaz. C) Çıkık, eklemin yuvasından çıkmasıdır, kırık değildir. D) Burkulma, bağların zedelenmesidir, kemik kırılması söz konusu değildir. E) Çökme, kemiklerin sıkışmasıdır, deri bütünlüğü genellikle bozulmaz.

Bilinmesi gereken kural: Deri bütünlüğü bozulmuş ve kemik dışarı çıkmışsa bu kesinlikle açık kırıktır ve derhal profesyonel tıbbi yardım istenmelidir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve özel güvenlik yönetmeliklerinde, ilkyardım sırasında yaralıya müdahale ederken dolaşımı engellemeyecek önlemler alınması esastır. E şıkkı, kol etkilenmişse yüzük ve saat gibi eşyaların çıkarılmaması gerektiğini söyleyerek yanlış bir uygulama önerir. Oysa şişme oluştuğunda bu takılar kan dolaşımını keser ve doku ölümüne yol açar; bu nedenle hemen çıkarılmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı hayati tehlike taşıyan kırıklara öncelik verilmesini doğru belirtir. B şıkkı yaralının hareket ettirilmemesi ve sıcak tutulması gerektiğini doğru ifade eder. C şıkkı parmakların açıkta bırakılarak dolaşım kontrolü yapılmasını doğru anlatır. D şıkkı açık kırıklarda yaranın temiz bezle kapatılmasını doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Şişme riski olan durumlarda takılar derhal çıkarılmalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, delici göğüs yaralanmalarında hastaya su ve yemek verilmemelidir. Bu durum, olası ameliyat ihtimali nedeniyle mideyi boşaltmak ve kusma riskini önlemek için hayati bir kuraldır. Ayrıca, 6285 sayılı Kanun ve TCK gereği, görevlinin bu kuralı ihlal etmesi tıbbi müdahale sınırlarını aşabilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı yaşamsal bulguları değerlendirmek ilk yardımın temel ilkesidir; B ve C şıkları, hava kaçışını önlemek için "hava geçiren pansuman" tekniğinin doğru uygulamasıdır; E şığı ise solunumun rahatlaması için doğru pozisyondur.

Bilinmesi gereken kural: Delici göğüs yaralanmalarında hastaya kesinlikle ağızdan hiçbir şey verilmemeli ve yara hava geçiren bir pansumanla kapatılmalıdır.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve İlkyardım yönetmeliğine göre sedye taşımada hasta/yaralının baş kısmı gidiş yönünde olmalıdır. Güçlü ilkyardımcı, hastanın ayak kısmında durarak yükü taşır; ancak kural, başın önde olması yönündedir. Bu nedenle "güçlünün ayakta olması" ifadesi, taşıma yönü ve pozisyon kurallarını yanlış yorumlayan bir ifadedir ve sorunun "yapılmayan kural" kısmına uymaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, hastayı sabitlemek ve ısıyı korumak için battaniye kullanılması doğru bir uygulamadır. C şıkkı, düşmeyi önlemek için bağlama zorunluluğu yönetmelik gereğidir. D şıkkı, sedyenin yatay kalması hastanın durumunu korumak için esastır. E şıkkı, başın gidiş yönünde olması kuralı doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Sedye taşımada hasta/yaralının başı her zaman gidiş yönünde olmalı ve güçlü ilkyardımcı ayak kısmında durmalıdır.

Doğru cevap C seçeneğidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, kafatası ve omurga yaralanmalarında baş, boyun ve gövde ekseni bozulmamalıdır. Bu bölgedeki travmalarda omurilik hasarı riski vardır; eksenin bozulması felç veya ölüme yol açabilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A seçeneği karın yaralanmalarında öncelikli hedef kanamayı durdurmak ve organları korumaktır, eksen bozulması felç riski yaratmaz. B seçeneği iç kanamada hastanın rahat pozisyonu ve kan basıncı yönetimi önemlidir, omurga sabitleme zorunluluğu yoktur. D seçeneği göz yaralanmalarında gözün hareket ettirilmemesi gerekir, ancak tüm vücut ekseni sabitlenmez. E seçeneği ise hayvan ısırıklarında yara bölgesi temizliği ve aşılanma önceliklidir.

Bilinmesi gereken kural: Şüpheli omurga yaralanması durumunda, omuriliği daha fazla zedelememek için hasta hiçbir şekilde hareket ettirilmemeli ve baş-boyun-gövde ekseni mutlaka korunmalıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, bilinç kaybı olan ve solunum yolu tıkanıklığı riski taşıyan hastalarda kusmuk veya tükürükün solunum yoluna kaçmasını önlemek amacıyla yarı yüzükoyun yatış pozisyonu (koma pozisyonu) uygulanır. Bu pozisyon, hava yolunu açık tutarak boğulmayı engeller.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, kusmuk veya sıvıların solunum yoluna kaçma riskini artırarak boğulmayı tetikleyebileceği için koma pozisyonu olarak kullanılamaz.

Bilinmesi gereken kural: Bilinç kaybı olan hastada solunum yolunu açık tutmak ve boğulmayı önlemek için mutlaka yarı yüzükoyun yatış pozisyonu verilmelidir.