108. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili ilkyardım yönetmeliklerine göre, sıcak çarpması vakalarında öncelik vücut ısısını düşürmek ve kan dolaşımını iyileştirmektir. Hastayı serin bir ortama almak ve bacakları yukarı kaldırmak, beyne giden kan akışını artırarak bayılma riskini azaltır ve hayati fonksiyonların korunmasını sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı, giysilerin çıkarılmaması vücut ısısının düşmesini engeller; C şıkkı, hastayı hareket ettirmemek kan dolaşımını bozar; D şıkkı, bilinçli olmayan hastayı kusturmak solunum yolu tıkanıklığına yol açar; E şıkkı ise koma pozisyonu sıcak çarpmasında ilk tercih edilen müdahale değildir.

Bilinmesi gereken kural: Sıcak çarpmasında hastayı hemen serin bir yere alıp bacaklarını yukarı kaldırarak kan dolaşımını desteklemelisiniz.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, göğüs ağrısı çeken hastanın kalbinin yükünü hafifletmesi ve nefes almasını kolaylaştırması için Yarı oturur pozisyon (B şıkkı) en uygun durumdur. Bu pozisyon, akciğerlerin genişlemesine izin vererek oksijen alımını artırır ve kalbin kan pompalamasını kolaylaştırır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: Şok pozisonu (A) kan basıncını düşüren durumlarda kullanılır; koma pozisyonu (C) bilinçsiz ve solunumu bozuk hastalar içindir; sırt üstü (D) ve yüzüstü (D) pozisyonlar göğüs ağrısında kalbe yük bindirir veya solunumu zorlaştırır.

Bilinmesi gereken kural: Göğüs ağrısı çeken hasta, kalp yükünü azaltmak ve solunumu kolaylaştırmak için mutlaka yarı oturur pozisyona alınmalıdır.

Doğru cevap A) Kendi kendine yanma'dır. 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği ilkelerine göre, bezir yağı gibi bitkisel kökenli yağlar, oksijenle temas ettiklerinde ısı açığa çıkarır. Bu ısı birikerek maddenin tutuşma noktasına ulaşır ve dış bir ısı kaynağı olmadan kendi kendine alev alması kendiliğinden yanma (otogenezis) olarak adlandırılır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B, C ve D şıkları için dış ısı kaynağı gerekir; E şık ise ani basınç artışı gerektirir.

Bilinmesi gereken kural: Bezir yağı gibi bazı yağlar, dış ısı kaynağı olmaksızın kimyasal tepkime sonucu kendi kendine tutuşabilir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre suyun en büyük dezavantajları; donarak işlevini yitirmesi, metal yüzeylerde paslanmaya neden olması ve iletkenlik özelliği nedeniyle elektrik yangınlarında kullanılamamasıdır. Bu özellikler, özel güvenlik görevlisinin yangın söndürme ekipmanını doğru seçmesi için kritik mevzuat bilgisi gerektirir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı suyun en önemli avantajıdır; C ve E şıkları suyun ekonomik ve kolay temin edilebilir avantajlarını ifade eder; D şıkkı ise suyun akışkanlık özelliğinden kaynaklanan bir artıdır.

Bilinmesi gereken kural: Su, elektrik yangınlarında ve donma riski olan ortamlarda kullanılmamalıdır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, yangın anında yangını derhal söndürmek, kontrol altına almak ve yayılmasını engellemekle görevlendirilen birim Söndürme Ekibi'dir. Bu ekip, yangın söndürme cihazlarını kullanarak yangınla doğrudan mücadele eder.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Kurtarma ekibi yaralıları tahliye eder, İlkyardım ekibi tıbbi müdahale yapar, Koruma ekibi güvenlik ve çevre kontrolü sağlar, Onarım ekibi ise hasar tespiti ve tamirat işlerini yürütür.

Bilinmesi gereken kural: Yangın anında öncelikli görev, yangını söndürmek ve yayılmasını engellemektir; bu görev söndürme ekibine aittir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmelikleri gereği, yangın yerindeki temel tehlikeler; yüksek sıcaklık, patlama, elektrik çarpması ve yapısal çökmedir. Yangın, ortamı ısıtarak ve patlayıcı maddeleri tetikleyerek bu riskleri doğurur; ancak yangınla mücadele sırasında "donma tehlikesi" yangının doğal bir sonucu veya yangın yerinin karakteristik bir tehlikesi değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları yangın anında oluşabilecek doğrudan ve yaygın tehlikelerdir. E şık ise yangınla mücadele ortamında beklenen bir risk kategorisi değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın yerindeki tehlikeler ısı, patlama, elektrik ve çökme risklerinden oluşur; donma tehlikesi yangınla mücadele kapsamında yer almaz.

Doğru cevap D) Köpük'tür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangın söndürme yönetmeliklerine göre, sıvı yangınlarında (B sınıfı) en ideal yöntem, yanıcı sıvının yüzeyini hava ile temasını keserek söndürmektir. Köpük, sıvının üzerine yayılarak bu yalıtım tabakasını oluşturur ve buharlaşmayı engeller.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Su, yanıcı sıvıların üzerine atıldığında sıvının yayılmasına ve yangının büyümesine neden olur. B) Toprak, pratik bir çözüm olsa da sönümleme kapasitesi köpük kadar etkili ve hızlı değildir. C) Kuru kimyevi toz, yangını söndürse de temizliği zordur ve sıvı yüzeyini koruyucu tabaka ile kaplamaz. E) Karbondioksit, kapalı alanlarda etkili olsa da açık alanda sıvı yangınlarında köpük kadar kalıcı bir baskılayıcı etki gösteremez.

Bilinmesi gereken kural: Sıvı yangınlarında yangının yayılmasını önlemek ve yüzeyi hava ile temasını kesmek için mutlaka köpük kullanılmalıdır.

Doğru cevap D) Afet'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, fiziksel, ekonomik ve sosyal kayıplar doğuran doğa, insan ve teknoloji kaynaklı olaylar "afet" olarak tanımlanmıştır. Özel güvenlik görevlileri, afet anında can ve mal güvenliğini sağlamak, tahliye işlemlerine destek olmak ve yetkili makamlarla koordinasyon kurmakla yükümlüdür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Tehlike (B), henüz gerçekleşmemiş ancak oluş ihtimali olan risk durumunu ifade eder; kriz (A), yönetilemeyen ve kontrol dışına çıkmış durumları tanımlar; acil durum (C), hızlı müdahale gerektiren ancak henüz afet boyutuna ulaşmamış olaylardır; kaos (E) ise yargı ve düzenin tamamen yok olduğu sosyal bir düzensizlik halidir.

Bilinmesi gereken kural: Afet, can ve mal kaybı yaratan, toplumun işleyişini bozan ve özel güvenlik görevlilerinin müdahale planlarını devreye sokmasını gerektiren resmi tanımlı olaylardır.

Doğru cevap C'dir. 6219 sayılı Uyuşturucu ve Uyarıcı Maddelerle Mücadele Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, bir maddenin uyuşturucu sayılması için merkezi sinir sistemini etkilemesi, sağlık ve sosyal açıdan zarar vermesi ile fiziki/psikolojik bağımlılık yaratması gerekir. Maddenin ekonomik değeri veya ucuzluğu, yasal tanımlama kriterleri arasında yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, kanunlarda belirtilen uyuşturucu maddelerin yasal ve tıbbi tanımlama kriterlerini doğru şekilde ifade etmektedir.

Bilinmesi gereken kural: Bir maddenin uyuşturucu olup olmadığı, onun piyasa fiyatına veya ucuzluğuna değil, insan sağlığı ve toplumsal düzen üzerindeki zararlı etkilerine göre belirlenir.

Doğru cevap B (Esrar)'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile TCK'nın uyuşturucu madde tanımlarına göre, esrar bitkiden elde edilen ve beyin fonksiyonlarını değiştirerek halüsinasyon, algı bozukluğu ve gerçeklik algısını yitirme gibi etkiler yaratan bir halüsinojen (hayal gösteren) maddedir. Diğer şıklar yanlış çünkü; A) Afyon ve C) Eroin uyuşturucu etkisiyle "uyuşturucu" grubunda, D) Kokain ve E) Metamfetamin ise merkezi sinir sistemini uyararak "uyarıcı" grubunda yer alır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, uyuşturucu maddelerin sınıflandırmasını ve esrarın halüsinojen etkisini bilmeli, bu maddelerle ilgili suçları tespit edip yetkili makamlara bildirmelidir.