109. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 1. bölüm

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik şirketlerinin ve özel hukuk tüzel kişilerinin, görevlilerinin üçüncü kişilere vereceği zararları tazmin etmek amacıyla özel güvenlik mali sorumluluk sigortası yaptırmalarını zorunlu kılmaktadır. Bu hüküm, görevlinin hatası sonucu oluşan maddi veya manevi zararların karşılanması için hukuki bir güvence sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı (ödenek tahsisi) zarar tazminatı için yasal bir yükümlülük değildir; C şıkkı (hizmet içi eğitim) yetkinlik için gereklidir ancak tazminat sigortası değildir; D ve E şıklarındaki maaş veya fon kesintileri, üçüncü kişilere zarar verildiğinde doğrudan sigorta yerine geçecek yasal bir zorunluluk değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin üçüncü kişilere vereceği zararlar için şirketin mutlaka mali sorumluluk sigortası yaptırması 5188 sayılı Kanun ile zorunludur.

Doğru cevap B'dir. Özel Güvenlik Görevlileri, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik gereği ilk yardım bilgisi sahibi olmalıdır. Tıbbi literatüre ve TCK/CMK kapsamında yapılan ilk müdahale standartlarına göre, sağlıklı bir erişkinin dinlenme halindeki normal nabız sayısı dakikada 60 ile 100 arasındadır. Bu aralık dışına çıkılması (taşikardi veya bradikardi), acil tıbbi müdahale gerektiren bir durumun işareti olabilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A ve E şıkları normalin alt sınırını daraltarak bradikardi sınırlarını içerir; C şıkları taşikardi (hızlı nabız) sınırlarını gösterir; D şıkları ise çok geniş ve tıbbi olarak kesin olmayan bir aralık sunar.

Bilinmesi gereken kural: Erişkin bir insanda normal nabız, dakikada 60-100 atım aralığındadır.

Doğru cevap C) Yara'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, deri veya mukozanın bütünlüğünün travma sonucu bozulması tıbbi olarak "yara" olarak tanımlanır. Özel güvenlik görevlilerinin temel görevleri arasında ilk yardım yapmak ve yaralıyı korumak yer alır; bu nedenle yara tanımı meslek bilgisinin temelidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Kanama kan damarının yırtılması sonucu dışarı akmasıdır, burkulma eklemin zorlanmasıdır, şok dolaşım yetmezliği durumudur ve yırtık ise derinin tamamen kopmasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Deri veya mukozanın bütünlüğünün bozulması tıbbi literatürde ve özel güvenlik mevzuatında "yara" olarak adlandırılır.

Doğru cevap B) Jest'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin görevlerini yerine getirirken sözsüz iletişim kurarken bedenin duruşu, el, kol ve ayak hareketlerini jest olarak tanımlar. Jest, vücut hareketleriyle mesaj verme sanatıdır ve özel güvenlikte duruş ve hareketlerin kontrolü, otoriteyi ve güveni ifade etmek için temel bir meslek bilgisidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Mimik sadece yüz ifadelerini kapsar; C) Diksiyon konuşma tarzıdır; D) Dönüt bir iletişim terimi değildir; E) Empati ise duygusal anlayıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sözsüz iletişimde vücut hareketleriyle mesaj veren jesti, yüz ifadeleriyle mesaj veren mimikten ayırmalıdır.

Doğru cevap C) Kaynak (Verici)'dir. İletişim sürecinde bilgiyi başlatan, gönderen ve iletişimi başlatma sorumluluğunu taşıyan ögeye Kaynak denir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmeliklerde, özel güvenlik görevlilerinin görevlerini yerine getirirken emir verme, bilgi aktarma ve talimat verme yetkisi, bu "Kaynak" rolüyle doğrudan ilişkilidir. Görevli, durumu analiz edip karar vererek iletişimi başlatan taraf olarak hareket eder.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Geri bildirim, mesajın alıcı tarafından gönderene dönen tepkidir; B) Kanal, mesajın taşındığı fiziksel veya teknolojik ortamdır; D) Alıcı, mesajı alan ve yorumlayan taraftır; E) Mesaj ise iletilmek istenen bilginin kendisidir.

Bilinmesi gereken kural: İletişim sürecinde bilgiyi başlatan ve gönderen taraf "Kaynak" olarak adlandırılır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği görevliler, iletişim sırasında sakin, güvenilir ve profesyonel durmalıdır. Kaş çatma, sinirli ve güvensiz bir ifadeyi yansıttığı için "iletişim hatası" olarak kabul edilir ve görevin gerektirdiği güven duygusunu zedeler.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı çene ile oynama, B şıkkı başparmak sıkma, C şıkkı göz ovuşturma ve D şıkkı alnla oynama; bunlar sırasıyla düşünceli, baskıcı, yorgun veya endişeli olma gibi farklı beden dillerini ifade eder, doğrudan sinirli/güvensizlik duygusunu kaş çatma kadar net yansıtmaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, iletişim sırasında kaş çatma gibi sinirli ve güvensiz ifadelerden kaçınarak sakin ve güven veren bir duruş sergilemelidir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik şirketlerinin kurulması ve faaliyet göstermesi için İçişleri Bakanlığı'ndan izin alınması zorunludur. Bu yetki, bakanlığın merkezi idare yapısı gereği doğrudan kendisine aittir ve valilik veya kaymakamlık gibi yerel idareler sadece uygulama aşamasında denetim yapar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı Adalet Bakanlığı'nın ceza ve hukuk işlerine baktığını, C ve D şıkları ise yerel idarelerin bu yetkiye sahip olmadığını, E şıkkı ise Gençlik ve Spor Bakanlığı'nın spor faaliyetlerini düzenlediğini gösterir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik şirketleri, 5188 sayılı Kanun gereği sadece İçişleri Bakanlığı'ndan alacakları izinle yasal olarak faaliyet gösterebilir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun uyarınca, çalışma izni bulunmayan kişileri özel güvenlik görevlisi olarak istihdam eden yetkililer, TCK hükümleri gereği hapis cezası ile cezalandırılır. Bu, kanunun en ağır yaptırımlarından biridir ve izinsiz istihdamın suç teşkil ettiğini gösterir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, yöneticilerin bir daha çalışamaması gibi mutlak bir yasak öngörmez; B şıkkı, bildirim yapılmaması durumunda faaliyet izninin derhal iptal edilmeyeceğini, idari para cezası veya diğer yaptırımların uygulanacağını belirtir; C şıkkı, altı ay süreyle görev alamama cezasını yöneticiler için değil, şirketin faaliyet izninin askıya alınması gibi durumlar için öngörür; E şıkkı ise sigortasız istihdamda yöneticilere değil, şirketlere idari para cezası uygulanacağını ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: İzinsiz personel istihdam eden şirket yetkilileri, sadece para cezası değil, doğrudan hapis cezası ile yargılanır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, bir il genelinde izin verilen toplam özel güvenlik görevlisi kadrosunun %10'unu aşmayacak şekilde, izin veya istirahat durumlarındaki personelin yerine geçmek üzere ek görevlendirme izni verilebilir. Bu oran, il genelindeki toplam izinli personel sayısına göre değil, o ilde ruhsat verilen toplam kadro sayısına göre hesaplanır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı "ilgili yerde" ifadesiyle il genelindeki toplam ruhsat sayısını değil, sadece o kurumu baz alır; C şıkkı çalışan sayısını baz alarak oranı hatalı hesaplar; D şıkkı genel kolluk sayısını karıştırır; E şıkkı ise yasal bir sınırlama olduğunu görmezden gelir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik izinli personel ihtiyacı için ek izin, il genelindeki toplam izin verilen kadro sayısının %10'unu geçemez.

5188 sayılı Kanun'un 10. maddesi, silahsız özel güvenlik görevlisi olmak için; Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak, 18 yaşını doldurmak, özel güvenlik eğitimini başarıyla tamamlamak ve güvenlik soruşturmasının olumlu sonuçlanmasını şart koşar. Kanun, silahsız görevliler için üniversite mezuniyeti şartı aramaz; bu şart sadece silahlı görevliler için geçerlidir. Bu nedenle doğru cevap A şıkkıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı, kanunen zorunlu bir eğitim şartı olduğu için doğrudur. C şıkkı, güvenlik soruşturması olumlu olmalı kanuni bir gerekliliktir. D şıkkı, Türk vatandaşı olmak zorunluluğu kanunda açıkça belirtilmiştir. E şıkkı, 18 yaşını doldurmak yasal bir yaş sınırını ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Silahsız özel güvenlik görevlisi olmak için üniversite diploması şartı aranmaz, sadece 18 yaşını doldurmak, vatandaşlık, eğitim ve olumlu güvenlik soruşturması yeterlidir.