109. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 2. bölüm

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun, özel güvenlik görevlilerinin greve katılmasını (I) ve görevi dışında başka bir işte çalıştırılmasını (IV) açıkça yasaklamıştır. Bu hükümler, görevin sürekliliği ve tarafsızlığı ilkesine dayanır.

Diğer şıkların yanlışlığı: II. Lokavt, işçi-işveren ilişkilerinde kullanılan bir kavram olup özel güvenlik görevlileri için bu kanunda yasak olarak düzenlenmemiştir. III. ve V. maddeler yasaklar arasında yer alsa da, III. madde "teçhizat" değil "üniforma" ile ilgili olup, V. madde ise "görevi dışında üniforma ile katılmak" şeklinde yasaklanmışsa da, sorunun resmi cevabı I ve IV kombinasyonunu işaret etmektedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri greve katamaz ve sadece koruma-güvenlik hizmetleri dışında başka bir işte çalıştırılamaz.

5188 sayılı Kanun'a göre, İl Özel Güvenlik Komisyonu, özel güvenlik hizmetlerine ilişkin izin, ruhsat ve denetim gibi kararları almak üzere toplanır. Bu nedenle B şıkkı doğrudur. A şıkkı yanlıştır çünkü komisyon başkanı Vali değil, Vali Yardımcısıdır. C şıkkı yanlıştır; sanayi odası yoksa Esnaf ve Sanatkarlar Odası değil, Ticaret Odası temsilcisi katılır. D şıkkı yanlıştır; komisyon üyeleri çekimser oy kullanamaz, sadece oy verir veya karşı oy kullanır. E şıkkı yanlıştır; oylar eşitlendiğinde karar Vali tarafından verilir, komisyonun yetkisi biter.

Bilinmesi gereken kural: İl Özel Güvenlik Komisyonu, özel güvenlik izin ve denetim kararlarını almak üzere toplanır ve başkanı Vali Yardımcısıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlisi suç teşkil eden eşyayı bulduğunda derhal Polis veya Jandarma'ya bildirmek zorundadır. Bu iki kurum, genel kolluk kuvveti statüsündedir ve suçla mücadele yetkisine sahiptir.

Diğer şıkların yanlışlığı: Belediye zabıtası ve Orman muhafaza memuru, özel güvenlik görevlisinin suç eşyasını teslim edebileceği yetkili genel kolluk birimleri değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, suç teşkil eden eşyayı sadece Polis ve Jandarma'ya teslim edebilir.

Doğru cevap: D

5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre özel güvenlik görevlileri, görevlendirildikleri yerlerde kimlik sorma yetkisini sadece görev alanı içinde ve görevin gerektirdiği hallerde kullanabilirler. Doğru cevap olan D şıkkı (Kamuya açık park ve bahçeler), özel güvenlik görevlilerinin görevlendirildiği özel bir tesis veya etkinlik alanı olmadığı sürece, genel kamu alanlarında rastgele kimlik sorma yetkisine sahip olmadıkları için doğrudur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A, B, C ve E şıklarında görevli, ilgili tesis veya etkinin güvenliğini sağlamak amacıyla kanunen yetkili kılınmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görevlendirildikleri özel güvenlik alanı dışında, genel kamu alanlarında kimlik sorma yetkisine sahip değildir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, silahlı özel güvenlik görevlileri sadece Kişi Koruma görevi yapabilirler. Diğer tüm alanlar (eğitim kurumu, spor, sahne, hastane vb.) sadece silahsız görevliler tarafından korunur. Bu nedenle doğru cevap E şıkkıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, C ve D şıkları, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik gereği yalnızca silahsız özel güvenlik görevlilerinin çalışabileceği alanlardır.

Bilinmesi gereken kural: Silah taşıma izni sadece kişi koruma görevi için verilir; diğer tüm görevlerde silahlı çalışmak yasaktır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisi yetkileri sınırlıdır; şahsı zorla yakalayıp arama yapma yetkisi yoktur. Bu işlem, sadece kolluk kuvvetlerinin (polis, jandarma) yetkisindedir. Vazgeçen kişi, kontrol noktasından serbestçe ayrılabilir; zorla tutulması hukuka aykırıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları, kapı dedektörü, X-ray ve el dedektörü kullanımı kontrol noktalarında standart ve yasal prosedürlerdir. E şıkkı ise kart sistemi giriş kontrollerinde yaygın ve meşru bir yöntemdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, şüpheliyi zorla yakalayıp arama yapamaz; bu yetki sadece kolluk kuvvetlerine aittir.

5188 sayılı Kanun uyarınca özel güvenlik görevlileri, yangın, deprem gibi tabii afet veya imdat istenmesi hâllerinde görev alanındaki işyeri ve konutlara girebilirler. Bu yetki, görevlilerin sadece kendi çalıştığı ilçe veya mahalle sınırlarıyla değil, resmi olarak atandığı ve görevlendirildiği coğrafi bölge ile sınırlıdır. Dolayısıyla boşluğa "görev alanındaki" ifadesi gelmelidir.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Yetki sadece çalışılan ille sınırlı değildir; il içindeki tüm bölgeyi kapsamaz. C) Yetki sadece çalışılan ilçeyi değil, görevlendirilen tüm bölgeyi kapsar. D) Yetki sadece mahalle sınırlarıyla değil, daha geniş bir görev alanını kapsar. E) Yetki belediye sınırlarıyla değil, görevlendirilen özel bölgeyle sınırlıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin acil durum müdahale yetkisi, sadece görevlendirildikleri belirli coğrafi bölge (görev alanı) ile sınırlıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre eşkal tarifinde, şüphelinin fiziksel ve dış görünüş özellikleri (boy, kilo, giyim, yüzdeki izler, sakal, gözlük vb.) ve varsa fiziki engelleri (topallık, kol eksikliği vb.) somut olarak tanımlanır. Bu bilgiler, şüphelinin kimliğini tespit etmek ve yakalanmasını sağlamak için kullanılır. "Karakter" ise kişinin iç dünyasını, ahlakını veya davranış kalıplarını ifade eden soyut bir kavramdır; eşkal tarifinde ölçülebilir veya gözlemlenebilir bir fiziki özellik olmadığı için ayırt edici özellikler arasında yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: Giyim ve kuşam, Yüzdeki iz veya leke, Boy veya kilo ve Fiziki engel durumu, şüphelinin dış görünüşünü tanımlayan somut ve gözlemlenebilir fiziksel özelliklerdir.

Bilinmesi gereken kural: Eşkal tarifinde sadece gözle görülebilen veya ölçülebilir fiziksel özellikler kullanılır; kişinin karakteri veya iç dünyası bu tanımlara dahil edilmez.

Doğru cevap A) Kamera'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, devriye görevlisi üzerinde sadece el feneri, cop, telsiz ve kelepçe gibi kişisel savunma ve iletişim araçları bulunabilir. Kamera, görevlinin kişisel teçhizatı değil, genellikle sabit güvenlik sistemlerinin veya izleme cihazlarının bir parçasıdır; görevliye doğrudan taşınması ve kullanılması için yasal bir dayanak yoktur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B, C, D ve E şıkları (El feneri, Kelepçe, Cop, Telsiz), 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik gereği görevlinin üzerinde zorunlu olarak taşıması gereken yasal teçhizatlardır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sadece kanunla belirtilen kişisel savunma ve iletişim araçlarını (cop, kelepçe, telsiz, fener) taşıyabilir; kamera gibi gözetim ekipmanları kişisel teçhizat kapsamında değildir.

Doğru cevap C) Zor kullanma'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisi yetkilerini kullanırken zor kullanma her zaman en son çare olarak değerlendirilir. Meşru sınırlar içinde kalmak ve görevin gerektirdiği doz aşımı yapmamak zorunludur; aksi takdirde görevli hakkında TCK ve CMK hükümleri gereği soruşturma açılır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Yakalama, arama ve emanete alma işlemleri için öncelikle zor kullanma şartı aranmaz; koruma ise bir eylem değil, görevin genel amacıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, zor kullanmayı sadece meşru sınırlar içinde ve son çare olarak, görevin gerektirdiği dozdan fazla olmadan uygulayabilir.