109. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 13. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, el tipi metal dedektörlerin kullanımı sırasında cihazin taranan kişiye 2,5 cm ile 7,5 cm arasında bir mesafeden yaklaştırılması zorunludur. Bu mesafe, cihazın hassasiyetini koruyarak yanlış alarm vermesini engeller ve aynı zamanda güvenlik görevlisinin kişisel alanına saygı göstermesini sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A şıkkı (1,5-15 cm) ve C şıkkı (1-10 cm) aralıkları çok geniş olup hassasiyet kaybına yol açar; B şıkkı (5-7,5 cm) ve D şıkkı (3-12 cm) ise yönetmelikte belirtilen kesin sınır değerlerini karşılamaz.

Bilinmesi gereken kural: Metal dedektör kullanırken cihazın vücuda 2,5 cm'den az ve 7,5 cm'den fazla uzaklaşmadan tutulması gerekir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım sorumluluğu hayati tehlike yaratan durumlarda müdahale etmektir. Yara yerinde kanama varsa, kan kaybından ölümcül sonuçlar doğabileceği için öncelik kanamanın derhal durdurulmasıdır. Bu, Tıbbi İlk Yardım kurallarının ve 5188 sayılı Kanun'un görev tanımı gereği ilk yapılması gereken eylemdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: İlaç sürmek veya aşı yaptırmak profesyonel tıbbi işlem olup görevliye yetki verilmemiştir; hastaneye götürme kanama durdurulduktan sonra yapılmalıdır; kolun yukarı kaldırılması sadece belirli durumlarda uygulanır ve kanamayı tek başına durdurmaz.

Bilinmesi gereken kural: İlk yardımda hayati tehlike yaratan kanama varsa, müdahaleyi derhal durdurmak için kanama kontrolü yapılmalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin ilkyardım yetkisi sınırlıdır ve sadece ilaçsız olarak olay yerinde müdahale etmeyi kapsar. Amaç, hastanın durumunun daha da kötüleşmesini önlemektir; tedavi veya ilaç verme yetkisi yoktur.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı sadece yardım çağırma eylemini tanımlar, ilkyardımın kendisi değildir. B ve E şıkları, özel güvenlik görevlisinin ilaç verme veya tedavi etme yetkisi olmadığını göstererek mevzuata aykırıdır. C şıkkı ilkyardımın hastane ortamında değil, olay yerinde yapılması gerektiğini göz ardı eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, olay yerinde sadece ilaçsız ve basit müdahalelerle hastanın durumunu kötüleşmeden korumakla yükümlüdür.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, delici göğüs yaralanmalarında akciğerlerin genişlemesini kolaylaştırmak ve nefes almayı kolaylaştırmak için Yarı Oturur Pozisyon verilir. Bu pozisyon, kanamanın akciğerlere yayılmasını engeller ve hastanın solunumunu destekler.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı koma pozisyonu solunum yolu tıkanıklığı olan hastalar içindir; B şıkkı şok pozisyonu kan basıncını düşüren durumlarda bacakları yükseltmek için kullanılır; D şıkkı sırt üstü pozisyon solunum zorluğu yaratabilir; E şıkkı ise hastayı hareket ettirmeden beklemek solunum kapasitesini düşürür.

Bilinmesi gereken kural: Göğüs yaralanmalarında solunumu kolaylaştırmak için hasta yarı oturur pozisyona alınmalıdır.

Doğru cevap C) Yanma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde yangınla mücadele ve önleme bölümlerinde, yangının oluşumunu sağlayan temel kimyasal süreç olarak "yanma" tanımı geçer. Yangın, yanma olayının kontrol dışı ve tehlikeli boyuta ulaşmış halidir; bu nedenle soruda belirtilen üç unsurun (yanıcı madde, oksijen, ısı) belirli oranlarda birleşmesiyle gerçekleşen temel kimyasal olay yanmadır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A) Yangın, yanmanın kontrol dışı ve zarar verici şekilde devam etmesidir. B) Bleve, basınçlı kaplardaki sıvıların aniden kaynayıp patlamasıdır. D) Patlama, maddenin çok kısa sürede genişlemesiyle ses ve basınç dalgası oluşturan olaydır. E) Sıçrama ise fiziksel bir hareketi ifade eder, kimyasal bir reaksiyon değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yanma, yangının oluşumunu sağlayan temel kimyasal reaksiyondur; yangın ise yanmanın kontrol dışı ve tehlikeli boyuta ulaşmış halidir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre suyun en büyük dezavantajları; donarak işlevini yitirmesi, metal yüzeylerde paslanmaya neden olması ve iletkenlik özelliği nedeniyle elektrik yangınlarında kullanılamamasıdır. Bu özellikler, özel güvenlik görevlisinin yangın söndürme ekipmanını doğru seçmesi için kritik mevzuat bilgisi gerektirir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı suyun en önemli avantajıdır; C ve E şıkları suyun ekonomik ve kolay temin edilebilir avantajlarını ifade eder; D şıkkı ise suyun akışkanlık özelliğinden kaynaklanan bir artıdır.

Bilinmesi gereken kural: Su, elektrik yangınlarında ve donma riski olan ortamlarda kullanılmamalıdır.

Doğru cevap B) Kurtarma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, hayati tehlikesi bulunan ve kendi başına kurtulamayan bir kazazedenin güvenli bir yere taşınması işlemi "kurtarma" olarak tanımlanır. Bu işlem, acil tıbbi müdahale ve güvenli tahliye gerektiren durumlarda özel güvenlik görevlilerinin temel sorumluluklarındandır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Tahliye, tehlikeli ortamdan insanları çıkarmayı ifade ederken; kaçış, kişinin kendi güvenliğini sağlama çabasıdır; koruma, zararlı etkilerden korumayı; arama ise kayıp veya mahsur kalmış kişilerin yerini belirlemeyi kapsar.

Bilinmesi gereken kural: Hayati tehlike altındaki ve hareket edemeyen birini güvenli yere taşıma işlemi "kurtarma", sadece tehlikeli bölgeden çıkarma işlemi ise "tahliye"dir.

Doğru cevap D) Köpük'tür. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, benzin ve tiner gibi su ile karışmayan (hidrofobik) yanıcı sıvılar söndürülürken, suyun üzerine yayılarak oksijeni kesen ve yüzeyi kapatan köpük en etkili yöntemdir. Köpük, yangının soğutma ve boğma etkisini bir arada sağlayarak en güvenli söndürmeyi gerçekleştirir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Su, yanıcı sıvıların üzerine yayılarak yangının yayılmasına neden olur. B) Kuru kimyevi toz, sıvı yangınlarında köpük kadar etkili yüzey kaplama sağlamaz. C) Karbondioksit, kapalı alanlarda etkili olsa da açık alanda rüzgâr etkisiyle etkisiz kalır. E) Kum, küçük ölçekli dökülmelerde kullanılabilir ancak büyük yangınlarda köpük kadar pratik ve etkili değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yanıcı sıvı yangınlarında su kullanılmaz, oksijeni kesen köpük veya kuru kimyevi toz tercih edilir.

Doğru cevap B) Grup'tur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde, özel güvenlik görevlilerinin görev yaparken karşılaşabileceği durumlarda "grup" tanımı; iletişim halinde olan, ortak amaç taşıyan ve birbirlerini farkında olan bireylerden oluşan topluluk olarak belirtilmiştir. Bu tanımlama, bir kalabalıktan farklı olarak daha organize ve psikolojik bağa sahip yapıyı ifade eder.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) "Topluluk" daha geniş ve soyut bir kavramdır; C) "Kalabalık" rastgele birleşen, ortak amaç taşımayan kalabalık kitleyi ifade eder; D) "Aile" kan bağına dayalı özel bir birlikteliktir; E) "Örgüt" ise hiyerarşik ve yasal statüsü olan daha katı bir yapıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, olay yerindeki kitleyi analiz ederken "grup"un ortak amaç ve iletişim özelliğini, "kalabalık"tan ayıran temel fark olarak bilmelidir.

Doğru cevap C) Ben Merkezcilik (Egoizm)'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen iletişim kuralları, görevlinin mesleki duruşunu ve objektifliğini gerektirir. Soruda tanımlanan "herkesten ayrı tutma", "kendi önemini vurgulama" ve "diğerlerini küçümseme" davranışları, İletişim Psikolojisi'nde Ben Merkezcilik olarak adlandırılır. Bu tutum, karşı tarafın ihtiyaçlarını görmezden gelerek iletişimi engeller ve özel güvenlik görevlisinin tarafsızlığını zedeler.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Kararsızlık, karar verme yeteneğinin yetersizliğiyle ilgilidir. B) Alınganlık, eleştirilere karşı aşırı tepki göstermeyi ifade eder. D) Duyarsızlık, başkalarının duygularına karşı ilgisizliktir. E) Ön Kabüller, karşı taraf hakkında yargıya varmadan önceden karar vermektir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, iletişim kurarken ben merkezci (egoist) davranışlardan uzak durmalı ve tüm bireylere eşit ve saygılı yaklaşmalıdır.