109. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 12. bölüm

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlilerinin temel görevleri koruyucu, önleyici ve yardım (destek) niteliğindedir. Bu görevler, suç işlenmesini önlemek, mal ve can güvenliğini sağlamak ile kolluk kuvvetlerine yardımcı olmaktır. Ancak özel güvenlik görevlileri, adli görevleri yürütme yetkisine sahip değildir. Soruşturma, gözaltı, arama ve yakalama gibi adli işlemler sadece yetkili kolluk kuvvetlerine aittir. Özel güvenlik görevlisi, suçüstü hâlinde yakalama yapabilir ve durumu derhal kolluğa bildirmekle yükümlüdür; ancak bu işlemi kendi başına bir "adli görev" olarak icra edemez.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, D ve E şıkları kanunla açıkça tanınan görevlerdir; B şıkkı ise "destek" ifadesiyle "yardım" görevini kastederek doğru bir kapsamdadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, kolluk kuvvetlerine yardımcı olur ve suç işlenmesini önler, ancak asla adli işlem yapma yetkisine sahip değildir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, nokta görevlisi sadece belirlenen görev alanı (nokta) içinde yetkilidir. Noktanın 200 metre uzağındaki otopark, görev tanımının dışındadır; buradaki araçları kontrol etmek, görev alanı dışına çıkarak yetki aşımı anlamına gelir ve yasaklanmıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, izinsiz girişin önlenmesi nokta görevlisinin temel koruma görevidir. B şıkkı, zorla girmeye çalışanları engellemek, görev alanını koruma yükümlülüğüdür. C şıkkı, tanıma görevi, güvenlik önlemlerinin temelidir. E şıkkı ise gelişen olayları bildirmek, görevin sürekliliği için zorunludur.

Bilinmesi gereken kural: Nokta görevlisi, sadece belirlenen sınırlar içindeki alanı korur ve yetkisi bu sınırların dışına taşmaz.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, kontrol noktalarında bulunması zorunlu görevliler; kontrol nokta sorumlusu, kontrol görevlisi, yönlendirme görevlisi ve koruma görevlisidir. "Danışma görevlisi" ise bu mevzuatta tanımlanmış veya kontrol noktası kadrosunda yer alan bir unvan değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, kontrol noktası işleyişinde yasal olarak görevlendirilmesi gereken ve yönetmelikte açıkça belirtilen zorunlu pozisyonlardır.

Bilinmesi gereken kural: Kontrol noktalarında sadece kanunda ve yönetmelikte adı geçen dört görevli bulunabilir; "Danışma görevlisi" gibi ek bir unvan yasal değildir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, görevli notlarında olağan dışı ve şüpheli durumlar mutlaka tespit edilmeli ve kaydedilmelidir; aksi takdirde delil zayıflar. Bu nedenle "olağan olmayan her şeyin not alınmaması" ifadesi yanlıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, olay yerini görsel olarak belgelemek için kroki çizimi zorunluluğunu doğru belirtir. C şıkkı, notların nesnel olması ve kişisel yorumların dışlanması gerektiğini doğru ifade eder. D şıkkı, belgenin bütünlüğünü korumak için silinti yapılmaması kuralını doğru verir. E şıkkı, raporların tarafsız ve detaylı olması gerektiğini doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, olay yerindeki olağan dışı tüm durumları, kişisel yorumlardan uzak ve silinmez şekilde detaylıca not etmekle yükümlüdür.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisinin en temel yetkisi, görev alanında meydana gelen olayı veya suçu önlemek, durdurmak ve olay yerini muhafaza altına almaktır. Bu yetki, kolluk kuvvetlerinin (polis, jandarma) gelene kadar delillerin karartılmasını veya olay yerinin bozulmasını engellemek için kanunen tanınmıştır. Ancak görevli, kolluk kuvvetleri gelene kadar kimseyi sorgulayamaz, ifade alamaz, tanık dinleyemez veya teknik inceleme yapamaz; bu işlemler sadece yetkili kolluk makamı tarafından gerçekleştirilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B, C, D ve E şıkları ifade alma, inceleme, tanık dinleme ve parmak izi alma gibi yetkiler sadece kolluk kuvvetlerine aittir, özel güvenlik görevlisine verilmemiştir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olay yerini korur ve kolluğu çağırır, ancak kolluk gelene kadar hiçbir inceleme veya sorgulama yetkisine sahip değildir.

Doğru cevap C'dir. 6284 sayılı Kanun ve 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun kapsamında, aile içi şiddet tanımı gereği şiddet eyleminin mağdurun tanıdığı kişilerce (eş, aile üyesi) işlenmesini öngörür. Bu nedenle "tanımadığı kişi" ifadesi bu şiddet türünü diğer şiddet türlerinden ayıran bir özellik olmadığı için doğru şıktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve E şıkları aile içi şiddetin tekrar eden, süreklilik arz eden ve ağır etkiler bırakan temel özellikleridir; D şıkkı ise bu şiddetin genellikle gizli kalma isteği taşıdığını doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Aile içi şiddet, mağdur ile failin arasında bir tanıma ve yakınlık ilişkisi bulunmasını zorunlu kılar.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, güvenlik planlaması kaynakların etkin kullanımı esasına dayanır. Planlama, risk analizi sonucunda belirlenen ihtiyaçlara göre personel dağılımını yapar; personel sayısını "sürekli artırmak" verimsizlik yaratır ve maliyet/fayda dengesini bozar. Bu nedenle E şıkkı bir özellik değil, hatalı bir uygulamadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı dinamik olmalıdır çünkü riskler değişkendir; B şıkkı caydırıcı olmalıdır ki suç teşebbüsü önlensin; C şıkkı maliyet/fayda dengesi gözetilmelidir; D şıkkı ise özgürlük ve güvenlik dengesi gözetilmelidir.

Bilinmesi gereken kural: Güvenlik planlaması, risk analizi doğrultusunda kaynakları optimize eder, personel sayısını keyfi veya sürekli artırmaz.

Doğru cevap C) Teslim Tesellüm Tutanağı'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisi bulduğu veya terkedilmiş eşyayı sahibine iade ederken, malın teslim alındığını ve iade edildiğini kanıtlamak amacıyla "Teslim Tesellüm Tutanağı" düzenlemek zorundadır. Bu tutanak, malın kimin elinden çıktığını ve kime verildiğini resmi olarak belgeler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Arama Tutanağı sadece arama işlemlerini, Olay Tespit Tutanağı ise genel olayları kaydetmek için kullanılır. Yakalama Tutanağı kişiye, Emanete Alma Tutanağı ise malın geçici olarak muhafaza edildiği durumlarda düzenlenir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, bulduğu veya terkedilmiş eşyayı sahibine iade ederken mutlaka "Teslim Tesellüm Tutanağı" düzenlemelidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri tarafından tutulan tutanaklar; başlık, tarih, imza ve olayın anlatıldığı metin bölümlerinden oluşur. Yasa koyucu, görevlinin sadece olayı nesnel olarak betlemesini ve delilleri aktarmasını öngörmüş, bu nedenle E) Yorum bölümü tutanaklarda yer almaz. Görevli, olayı olduğu gibi yazmakla yükümlüdür; hukuki değerlendirme veya kişisel kanaat beyanı mahkeme ve savcılık mercilerinin yetkisindedir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Metin bölümü, olayın anlatıldığı zorunlu kısımdır. B) Başlık bölümü, tutanağın ne amaçla düzenlendiğini belirtir. C) Tarih bölümü, işlemin zamanını kanıtlamak için şarttır. D) Giriş bölümü, tutanağın başlangıcını ve kimlik bilgilerini içerir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik tutanağı sadece olayı anlatan nesnel bir belgedir; görevli asla kendi yorumunu veya kanaatini yazamaz.

Doğru cevap C şıkkıdır. Yangın algılama ve uyarma sistemleri, yangın tehlikesini tespit etmek için duman, ısı, alev veya gaz gibi fiziksel ve kimyasal değişimleri algılayarak elektriksel sinyal üretir. Bu sistemlerin temel işlevi, yangın oluştuğunda ses (siren, zil) ile uyarı vermektir; yani ses, sistemin "algıladığı" bir yangın parametresi değil, sistemin "ürettiği" uyarı sinyalidir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler, güvenlik sistemlerinin yangın parametrelerini algılayıp sesli uyarı vermesini öngörür.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları yangın algılama sistemlerinin algılayabildiği ve alarm tetikleyebildiği yangın parametreleridir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın algılama sistemleri yangını duman, ısı, alev veya gazdan algılar; ses ise sistemin ürettiği uyarı sinyalidir, algılanan parametre değildir.