109. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 11. bölüm

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun'a göre özel güvenlik birimleri, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'na göre kurulan ve üçüncü kişilere koruma hizmeti veren yerlerdir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı, özel güvenlik eğitim veren işletmeleri tanımlar; C şıkkı, kamu kurumlarının kendi bünyesinde oluşturduğu teşkili ifade eder; D şıkkı, özel güvenlik şirketlerinin hizmet verdiği yerleri anlatır; E şıkkı ise şirketlerin alt teşkillerini tanımlar.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik birimleri, ticari şirketler bünyesinde kurulan ve üçüncü kişilere hizmet veren güvenlik teşkilatlarıdır.

5188 sayılı Kanun uyarınca özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. Doğru cevap A'dır çünkü kanun, özel güvenlik görevlilerine işyeri ve konutlarda arama yapma yetkisi vermemiştir; arama yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir.

Diğer şıklar neden yanlış? B şıkkı, terk edilmiş eşyayı emanete alma yetkisini kanunla düzenlemiştir. C şıkkı, acil durumlarda ve imdat istenmesi halinde giriş izni verir. D şıkkı, toplu taşıma tesislerinde kimlik sorma ve güvenlik kontrolü yapma yetkisini kapsar. E şıkkı, kişinin hayatını kurtarmak için zorunlu yakalama hakkını belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kanunla açıkça belirtilmedikçe asla arama veya yakalama yetkisine sahip değildir; bu yetkiler sadece kolluk kuvvetlerine aittir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmeliklere göre Özel Güvenlik Görevlileri (ÖGG), suçla mücadelede sınırlı yetkilere sahiptir. Doğru cevap E'dir çünkü kanun, ÖGG'ye delilleri inceleme veya analiz etme yetkisi vermez; bu sadece kolluk kuvvetlerinin (Polis, Jandarma, Savcılık) görevidir. ÖGG'nin görevi, suçun devamını önlemek, el koymak, şüpheliyi tespit edip yakalamak ve olay yerini delillerle birlikte kolluk kuvvetlerine teslim edene kadar muhafaza etmektir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları kanunen ÖGG'ye tanınan temel yetkilerdir. C şıkkı ise, şüpheliyi tespit edip yakalamayı (el koyma ve teslim etme) kapsadığı için ÖGG'nin görev alanındadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri delilleri inceleyemez, sadece kolluk gelene kadar olay yerini ve delilleri korumakla yükümlüdür.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik görevlisini; özel güvenlik ve koruma hizmetini yerine getirmek amacıyla silahlı veya silahsız olarak istihdam edilen kişi olarak tanımlar. Bu tanımlama, görevin sadece kanunla belirlenen özel güvenlik hizmetleriyle sınırlı olduğunu ve kolluk yetkisine sahip olmadığını net bir şekilde ortaya koyar.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı, özel güvenlik görevlisinin "özel kolluk" olmadığını ve polis gibi yetkileri olmadığını belirtir. B şıkkı, görevin sadece İş Kanunu'na değil, öncelikle 5188 sayılı Kanun'a tabi olduğunu göz ardı eder. C şıkkı, görevlilerin 2559 sayılı PVSK'ya değil, 5188 sayılı Kanun'a tabi olduğunu yanlış ifade eder. E şıkkı ise, özel güvenlik görevlilerinin kolluk birimlerine yardımcı olmak için kurulduğunu iddia ederek görev tanımıyla çelişir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, 5188 sayılı Kanun kapsamında, kolluk yetkisi olmayan ancak silahlı veya silahsız olarak özel güvenlik hizmeti veren istihdam edilen kişidir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, Özel Güvenlik Görevlileri "özel kolluk" statüsünde değildir; sadece özel güvenlik hizmetlerini yürütürler. Ayrıca İnşaat Bekçisi de kanunla tanınmış özel kolluk görevlisi değildir. Diğerleri (Orman, Gümrük, Belediye Zabıtası) ise 5188 sayılı Kanun ve ilgili mevzuat gereği özel kolluk olarak kabul edilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: B şıkkı, Belediye Zabıtası'nın özel kolluk olduğunu bilmediğinden; C şıkkı, Orman Muhafaza'nın özel kolluk olduğunu göz ardı ettiğinden; D şıkkı, Gümrük Muhafaza'nın özel kolluk olduğunu hatırlamadığından; E şıkkı ise Orman Muhafaza'nın özel kolluk olduğunu yanlış değerlendirdiğinden hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel Güvenlik Görevlileri ve İnşaat Bekçileri, 5188 sayılı Kanun'a göre özel kolluk statüsünde değildir; sadece Orman, Gümrük ve Belediye Zabıta personeli özel kolluk olarak sayılır.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümleri gereği, özel güvenlik görevlileri; giriş-çıkış kontrolü, metal detektörü ve X-ray cihazı ile eşya arama, kişisel arama ve duyarlı kapıdan geçirme gibi güvenlik önlemlerini uygulama yetkisine sahiptir. Bu görevler, özel güvenlik görevlisinin temel meslek bilgisi ve yetki alanıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Yönlendirme görevlisi sadece yol gösterir, arama yetkisi yoktur. B) Refakat görevlisi yalnızca eşlik eder, güvenlik kontrolü yapamaz. D) Resepsiyon görevlisi idari işleri yürütür, silah ve arama yetkisi bulunmaz. E) Danışma görevlisi bilgi verir, güvenlik kontrolü yapma yetkisi yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, 5188 sayılı Kanun kapsamında ziyaretçileri metal detektörü ve X-ray cihazı ile arayıp güvenlik kontrolü yapma yetkisine sahiptir.

5188 sayılı Kanun uyarınca, özel güvenlik yenileme eğitimini İçişleri Bakanlığı ve Özel güvenlik eğitim kurumları verebilir. Bu kurumlar, bakanlıkça yetkilendirilmiş olmalı ve müfredatı kanuna uygun hazırlamalıdır. Üniversiteler, milli eğitim bakanlığına bağlı okullar veya özel eğitmenler doğrudan bu yetkiye sahip değildir; eğitim sadece bakanlık onaylı kurumlarda düzenlenir.

Diğer şıkların yanlışlığı: III, IV ve V numaralı seçenekler, kanunda belirtilen yetki sınırları dışında kalan ve yetkisi bulunmayan kurumları içerir.

Bilinmesi gereken kural: Yenileme eğitimi sadece İçişleri Bakanlığı ve bakanlıkça yetkilendirilmiş özel güvenlik eğitim kurumları tarafından verilir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre Özel Güvenlik Komisyonu kararları, üyelerin oy çokluğuyla alınır; oy birliği zorunluluğu bulunmamaktadır. Bu nedenle "oy birliğiyle alır" ifadesi yanlıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, komisyon başkanının vali yardımcısı olması kanunen doğrudur. B şıkkı, komisyon üyelerinin arasında İl Jandarma Komutanlığı temsilcisinin bulunması yasal bir gerekliliktir. D şıkkı, başvuran kişinin veya temsilcisinin komisyon toplantısına katılması prosedüre uygundur. E şıkkı, komisyonun personel sayısını belirleme yetkisi kanunla tanınmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik komisyonu kararları oy çokluğuyla alınır, oy birliği şartı yoktur.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, işveren iş sözleşmesini usulüne uygun olarak feshetmediği veya feshin geçersiz olduğu mahkemece/hakem tarafından tespit edilirse, işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmak zorundadır. Bu süre, işçinin işe iade talebiyle dava açma süresi dolmadan önceki bir ayı kapsar ve özel güvenlik mevzuatında işe iade süresi olarak düzenlenmiştir.

Diğer şıkların yanlışlığı: İki ay, dört ay, üç ay ve beş ay süreleri 5188 sayılı Kanun'da öngörülen yasal işe başlatma süresi olmadığı için hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisinin işe iade kararı verilen feshi geçersiz sayılırsa, işveren işçiyi bir ay içinde işe başlatmakla yükümlüdür.

Eşkâl tarifi, şüphelinin fiziksel ve giyim özelliklerini tanımlayarak kimlik tespitine yardımcı olur. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler ile Polis Vazife ve Salahiyetleri Kanunu'na göre, cinsiyet, ten rengi, yüz şekli ve kıyafet gibi sabit veya gözlemlenebilir fiziksel özellikler eşkâl tarifinin zorunlu unsurlarıdır. Ancak "duygu durumu" (E şıkkı) geçici ve değişken bir durumdur; şüphelinin o anki psikolojik hali sabit bir fiziksel özellik olmadığı için eşkâl tarifinde yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, şüphelinin kimliğini belirleyen sabit ve gözlemlenebilir fiziksel/giyim özellikleri olduğu için doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Eşkâl tarifinde sadece sabit fiziksel ve giyim özellikleri belirtilir; geçici duygusal durumlar veya davranışlar dahil edilmez.