109. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 10. bölüm

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre, özel güvenlik görevlileri görev alanı ve süresince yetkili olmalarına rağmen, genel kolluk (polis, jandarma, sahil güvenlik) görevlileri de kendi görev alanları içinde özel güvenlik görevlilerinin çalıştığı yerlerde ve zamanlarda görevli ve yetkilidir. Genel kolluk, özel güvenlik görevlilerinin görev yaptığı alanlarda da müdahale etme, soruşturma yapma ve gerekli tedbirleri alma yetkisine sahiptir; dolayısıyla "görevli ve yetkili değildir" ifadesi yanlıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü özel güvenlik görevlileri görev alanı ve süresince yetkilidir. C şıkkı doğrudur çünkü özel kolluk belirli yer ve konularda görevlidir. D şıkkı doğrudur çünkü genel kolluk güvenlikle ilgili her yerde ve her zaman görevlidir. E şıkkı doğrudur çünkü genel kolluk ülke genelinde görevlidir.

Bilinmesi gereken kural: Genel kolluk, özel güvenlik görevlilerinin çalıştığı alanlarda da tam yetkili ve görevlidir.

Doğru cevap B'dir. 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu'nun 10. maddesi, vali ve kaymakamların kamu düzenini sağlamak için özel güvenlik görevlilerini genel kolluk amirinin emrine alabileceğini açıkça hükme bağlamıştır. Bu madde, yerel idarelerin güvenlik yetkilerini düzenleyerek özel güvenlik görevlilerinin vali ve kaymakamın talimatına tabi olduğunu kanunlaştırır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı işçi-işveren ilişkisini düzenler, C şıkkı Emniyet Teşkilatı'nı, D şıkkı Jandarma'yı, E şıkkı ise Sahil Güvenlik Komutanlığı'nı düzenler; hiçbiri vali ve kaymakamın özel güvenlik üzerindeki yetkisini tanımlamaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kamu düzenini sağlamak amacıyla vali ve kaymakamların emrine girmek zorundadır ve bu yetki 5442 sayılı İl İdaresi Kanunu ile verilmiştir.

5188 Sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca özel güvenlik görevlileri, görev alanı ve süresi dışındaki olaylara müdahale edemezler. Genel kolluk kuvvetleri ile özel güvenlik arasında koordinasyon ve işbirliği esastır; ancak özel güvenlik görevlilerinin yetkileri kanunla sınırlıdır. Kamu yararı gerekçe gösterilerek görev dışı bir alanda veya sürede müdahale etmek, yetki aşımı anlamına gelir ve yasal değildir. Bu nedenle C şıkkı, kanun çerçevesinde olamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları kanunen öngörülen işbirliği ve koordinasyon ilkelerine uygundur; E şıkkı ise suçun önlenmesi görevin temel amaçlarındandır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece görev alanı ve süresi içinde, genel kolluk kuvvetlerinin talimatı veya işbirliği çerçevesinde hareket edebilir.

Doğru cevap A) Dışişleri Bakanlığına'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, yabancı bir şirketin Türkiye'de özel güvenlik hizmeti verebilmesi için öncelikle kendi ülkesi ile Türkiye arasında mütekabiliyet (karşılıklılık) ilkesinin varlığı gerekir. Bu ilkenin varlığı, Dışişleri Bakanlığı tarafından resmi olarak teyit edilir ve onaylanır. İçişleri Bakanlığı ise sadece mütekabiliyet onayı alındıktan sonra faaliyet izni verme yetkisine sahiptir; Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı ile yerel yönetimler (Vali/Kaymakam) bu uluslararası anlaşma konusuna yetkili değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B) İçişleri Bakanlığı yetkisi sadece mütekabiliyet onaylandıktan sonra başlar; C, D ve E şıkları ise uluslararası mütekabiliyet konusunda yasal yetkiye sahip değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yabancı şirketlerin Türkiye'de özel güvenlik hizmeti vermesi için mutlaka Dışişleri Bakanlığı'ndan mütekabiliyet onayı alınmalıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, bir işyerinde veya hizmet alanında en az 15 özel güvenlik görevlisinin görev yapması durumunda, bu görevlilerden biri Güvenlik Sorumlusu olarak atanması zorunludur. Bu kural, güvenlik birimlerinin koordinasyonunu ve denetimini sağlamak amacıyla getirilmiştir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: 5 veya 10 görevli olması durumunda Güvenlik Sorumlusu ataması yasal olarak zorunlu değildir. 30 veya 50 görevli olması durumunda da zorunluluk 15 sayısına ulaşıldığında doğar, bu sayılar kuralın eşik noktası değildir.

Bilinmesi gereken kural: 15 veya daha fazla özel güvenlik görevlisinin çalıştığı yerlerde mutlaka bir Güvenlik Sorumlusu görevlendirilmelidir.

5188 sayılı Kanun'un 7. maddesi, özel güvenlik görevlilerinin yetkilerini düzenler. Doğru cevap D şıkkıdır. Kanun, görevlilerin el ile üst araması yapma yetkisine açıkça sahip olmadığını belirtir; bu işlem sadece kolluk kuvvetlerinin (polis, jandarma) yetkisindedir. Görevliler, sadece dedektör, X-ray veya benzeri güvenlik sistemlerini kullanarak eşya ve üst kontrolü yapabilirler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, toplu taşıma tesislerinde kimlik sormayı yetki olarak tanımlar; B şıkkı, duyarlı kapıdan geçirme yetkisini kapsar; C şıkkı, dedektörle arama yapma iznini verir; E şıkkı ise eşyaları X-ray cihazından geçirme yetkisini ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, el ile üst araması yapamaz; bu yetki sadece kolluk kuvvetlerine aittir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik eğitimi, İçişleri Bakanlığı'nın izniyle Özel Güvenlik Eğitim Kurumları veya Üniversiteler tarafından verilir. Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı özel okullar ve özel hocaların bu eğitimi verme yetkisi kanunen bulunmamaktadır.

Diğer şıkların yanlışlığı:

• A şıkkı, yetkili olan İçişleri Bakanlığı ve Eğitim Kurumlarını dışlayarak yanlıştır.
• B şıkkı, yetkili olan üniversiteleri ve bakanlığı yanlış değerlendirdiği için hatalıdır.
• C şıkkı, yetkili olan üniversiteleri ve özel güvenlik eğitim kurumlarını doğru sayarken, yetkisi olmayanları dışladığı için eksik kalır.
• E şıkkı, sadece özel güvenlik eğitim kurumlarını doğru kabul edip diğer yetkili kurumları (İçişleri ve Üniversiteler) görmezden geldiği için yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik eğitimi sadece İçişleri Bakanlığı onaylı özel güvenlik eğitim kurumları veya üniversiteler tarafından verilebilir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, kişi koruma izni verilen görevlilerin görev alanı, koruduğu kişi ile birlikte olduğu zaman ülke geneli, koruduğu kişi olmaksızın ise izin verilen il sınırlarıdır. Bu düzenleme, özel güvenlik görevlisinin yetki sınırlarını net bir şekilde belirler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A ve B şıkları, ilçe veya iş yeri sınırlarını belirtmesiyle kanun hükümlerine aykırıdır; C ve D şıkları ise ilçe veya mahalle gibi çok dar alanları kapsadığı için kişi koruma izninin doğasıyla uyuşmamaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Kişi koruma izni, korunan kişiyle birlikteyken ülke genelinde, kişi yokken ise sadece izin verilen il sınırlarında geçerlidir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlisi kimlik kartını başkasına kullandırmak veya başkasına kullandırmak suretiyle görev yapmasına izin vermek, idari para cezası ve kimlik kartının iptali yaptırımlarını doğurur. Bu yaptırım, suç teşkil etmeyen usulsüzlükler için valilikçe uygulanır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı "adli para cezası" ifadesi yanlıştır, yaptırım idari niteliktedir; B şıkkı iptal işlemi tek başına yeterli değildir, para cezası da uygulanır; C ve E şıklarında yer alan "hapis cezası" bu usulsüzlük için öngörülmemiştir, sadece TCK kapsamında suç teşkil eden durumlarda söz konusu olabilir.

Bilinmesi gereken kural: Kimlik kartını başkasına kullandırmak, 5188 sayılı Kanun gereği idari para cezası ve kartın iptali ile sonuçlanan bir usulsüzlüktür.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre Özel Güvenlik Görevlileri (ÖGG), suç işlendiğinde derhal 112 veya 155 numaralı telefonları arayıp kolluk kuvvetlerini (Polis, Jandarma, Sahil Güvenlik) haber vermekle yükümlüdür. Savcıya doğrudan bildirme yetkisi ÖGG'ye tanınmamıştır; bu yetki sadece savcılık makamına aittir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, kolluk talebi üzerine delil toplamaya yardımcı olma yükümlülüğünü doğru ifade eder. B şıkkı, olay yerini ve delilleri koruma görevini doğru belirtir. C şıkkı, suça el koyma yetkisini (sadece zorunlu hallerde ve kolluk gelene kadar) doğru tanımlar. E şıkkı ise suçun devamını önleme yükümlülüğünü doğru ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi suçla karşılaştığında derhal kolluk kuvvetlerini haber vermelidir; doğrudan savcıya bildirmesi yasal değildir.