109. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 4. bölüm

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca Özel Güvenlik Görevlileri (ÖGG), görev alanlarında sadece olay, ihbar, emanete alma ve yakalama tutanaklarını düzenleyebilir. "Yer gösterme tutanağı" ise sadece yetkili kolluk kuvvetlerinin (Polis, Jandarma) hazırlayabileceği bir belgedir; ÖGG'nin yetkisi sınırlıdır ve bu tutanağı düzenlemesi yasal değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C ve D şıkları, ÖGG'ye kanunen tanınmış resmi tutanak düzenleme yetkilerini içerir; E şıkkı ise olayın kaydı için düzenlenmesi gereken temel tutanaktır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece kanunda açıkça belirtilen tutanak türlerini düzenleyebilir; yer gösterme tutanağı gibi kolluk yetkisine ait belgeleri hazırlayamaz.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) gereği, parmak izi kimlik tespiti için en güvenilir delildir. Kanunlara göre parmak izi; benzersizdir, ömür boyu değişmez, sınıflandırılabilir, karşılaştırılabilir ve arşivlenebilir özellik taşır. Bu özellikler, şüphelilerin tespiti ve adli işlemler için temel oluşturur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) Her insanda aynıdır ifadesi yanlıştır çünkü parmak izi kişiye özeldir. B) Tasnifi mümkün değildir ifadesi yanlıştır çünkü bilimsel olarak sınıflandırma mümkündür. C) Başka insanlara benzetilebilir ifadesi yanlıştır çünkü parmak izi taklit edilemez. D) Yaşlandıkça değişir ifadesi yanlıştır çünkü parmak izi yaşla değişmez.

Bilinmesi gereken kural: Parmak izi kişiye özgü, ömür boyu değişmeyen ve adli işlemlerde kesin kimlik tespiti sağlayan bir delildir.

Doğru cevap A) Kontrol noktası'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisinin şüpheli şahıs, araç veya suç unsuru olabilecek materyallerin girişini engellemek amacıyla kurduğu ve giriş-çıkışları denetlediği yer resmi olarak "kontrol noktası" olarak tanımlanır. Bu noktada görevli, yetkili olduğu ölçüde arama ve kontrol yapma yetkisine sahiptir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı "Giriş-çıkış noktası" mevzuatta kullanılan teknik bir terim değildir; C şıkkı "Muayene noktası" tıbbi veya teknik inceleme için kullanılır; D şıkkı "Gözetim noktası" sadece izleme amaçlıdır, giriş engelleme yetkisi içermez; E şıkkı "Karşılama noktası" ise sadece misafir kabulü için kullanılır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, şüpheli girişleri engellemek ve kontrol etmek amacıyla kurduğu yere mevzuatta "kontrol noktası" adını verir.

Doğru cevap C) Dinamiklik'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, güvenlik planları sabit değil; tehditler, çevre koşulları ve riskler değiştiğinde sistemin kullanışlı, geliştirilebilir, artırılabilir veya azaltılabilir olması gerekir. Bu esneklik, planın sürekli güncellenmesini ve değişen durumlara uyum sağlamasını ifade eden "dinamiklik" özelliğidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Caydırıcılık, suçu önlemeyi hedefler ancak planın esnekliğini tanımlamaz. B) Maliyet-Fayda, ekonomik verimliliği ölçer, planın değişebilirliğini değil. D) Özgürlükçü ve E) Güvenlikçi ise güvenlik planlamasının teknik özellikleri arasında yer almayan kavramlardır.

Bilinmesi gereken kural: Güvenlik planları, değişen risklere uyum sağlayacak şekilde sürekli güncellenen dinamik yapıda olmalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve Kişisel Verilerin Korunması Kanunu (KVKK) gereği, CCTV sistemleri sadece genel güvenlik ve olay yerini izlemek için kullanılır. Ziyaretçilerin çanta içeriğini görüntülemek, kişisel verilerin işlenmesi ve mahremiyet ihlali anlamına gelir; bu işlem sadece şüpheli durum tespit edilip yetkili makamların izniyle veya özel güvenlik görevlisinin fiziki kontrolüyle yapılabilir, kamera ile otomatik olarak yapılamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, CCTV'nin caydırıcılık, delil toplama, anlık müdahale ve çevre izleme gibi yasal ve işlevsel faydalarını doğru ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, kamera sistemlerini sadece genel güvenlik amacıyla kullanmalı, kişisel mahremiyet sınırlarını ihlal eden detaylı görüntülemelerden kaçınmalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, X-Ray cihazları bagaj ve eşyaların içini görüntüleyerek metal olmayan illegal maddelerin (patlayıcı, uyuşturucu vb.) tespitini sağlar. Metal arama detektörleri (B şıkkı) sadece metal nesneleri algılar. Kartlı geçiş sistemleri (A şıkkı) yetki kontrolü yapar, biometrik okuyucular (C şıkkı) kimlik doğrulaması yapar ve termal kameralar (E şıkkı) ısı farklarını tespit eder; bunlar illegal madde tespitinde doğrudan kullanılmaz.

Bilinmesi gereken kural: Metal olmayan illegal maddeleri tespit etmek için X-Ray cihazı kullanılır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, Özel Güvenlik Görevlilerinin görev alanlarında bulundukları yerlerde patlayıcı ve tehlikeli maddeleri tespit etmek için kullandıkları sisteme Patlayıcı Tespit Sistemi (EDS) denir. Bu sistem, patlayıcı madde kalıntılarını veya patlayıcı cihazları algılayarak güvenlik personeline uyarı verir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı uyuşturucu tespisi için kullanılan farklı cihazları ifade eder; B şıkkı metal dedektörünü tanımlar; D şıkkı yangın alarm sistemidir; E şıkkı ise ses dalgalarını algılayan sistemdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, görev yerlerinde patlayıcı madde ve cihazlarını tespit etmek amacıyla Patlayıcı Tespit Sistemi (EDS) kullanır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, kamu kurumları için standart güvenlik önlemleri belirlenmiştir. X-ray, kapı tipi ve el tipi metal dedektörleri ile kartlı geçiş sistemleri, ziyaretçi kontrolü ve yetkisiz girişin önlenmesi için yaygın ve yasal olarak kabul gören fiziksel güvenlik sistemleridir. Ancak İris tanıma sistemi, bireysel biyometrik verilerin işlenmesi ve saklanması 6698 sayılı KVKK ve ilgili mevzuat çerçevesinde çok sıkı kurallara tabi olduğundan, kamu binalarının genel ziyaretçi girişlerinde standart bir güvenlik cihazı olarak zorunlu veya yaygın bir uygulama değildir. Bu nedenle, diğer şıkların aksine iris sistemi bu bağlamda "olmayan" bir sistem olarak kabul edilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları, 5188 sayılı Kanun ve güvenlik standartlarına uygun olarak kamu binalarında ziyaretçi kontrolü için kullanılan standart ve yaygın güvenlik ekipmanlarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Kamu binalarının ziyaretçi girişlerinde standart güvenlik önlemleri X-ray ve metal dedektörleri ile sınırlıdır; biyometrik iris tanıma sistemleri yasal ve pratik zorunluluk kapsamında değildir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca fiziki güvenlik önlemleri, fiziksel engeller ve yapısal bariyerlerdir. Yol kesiciler, tel örgüler, duvarlar ve koruyucu aydınlatma, bir alanı dışarıdan gelenlere karşı fiziksel olarak koruyan veya erişimi zorlaştıran unsurlardır. Ancak kart okuyucu, bir kişinin kimlik doğrulamasını yapan ve erişim kontrolü sağlayan elektronik güvenlik sistemidir; bu sistem fiziksel bir engel değil, teknolojik bir önlemdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, D ve E şıkları, fiziksel bariyer veya engelleme sağlayan klasik fiziki güvenlik unsurlarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Fiziki güvenlik önlemleri fiziksel engellerken, elektronik güvenlik önlemleri kimlik doğrulama ve erişim kontrolü yapar.

Doğru cevap C şıkkıdır çünkü 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilkyardım yetkisinin sadece temel yaşam desteği ve güvenliğin sağlanması ile sınırlı olduğunu belirtir. Sara krizinde hasta bilinçsiz olduğu için kolonya veya soğan gibi maddeler koklatmak, solunum yollarını tahriş edip durumu kötüleştirir ve bu uygulama tıbbi olarak kesinlikle yasaktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğru bir uygulamadır, çene açılmaya çalışılmaz; B şıkkı doğru bir uygulamadır, kusma durumunda yan çevrilerek hava yolu açılır; D şıkkı doğru bir uygulamadır, krizin kendi sürecini tamamlaması beklenir; E şıkkı doğru bir uygulamadır, bilinçsiz hastaya ağızdan hiçbir şey verilmez.

Bilinmesi gereken kural: Sara krizinde hasta güvenliğini sağlamak ve krizin bitmesini beklemek dışında hiçbir müdahalede bulunulmamalıdır.