109. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilk yardım yükümlülüğünü belirlerken TCK ve CMK'daki acil müdahale ilkelerini esas alır. Bilinci kapalı bir hastada hava yolu tıkanıklığı en büyük risktir. Bu durumda, omurga yaralanması şüphesi varsa bile baş-boyun-gövde eksenini bozmadan yapılan baş-çene pozisyonu, dilin geriye düşmesini önleyerek solunum yolunu açar ve hayati öneme sahiptir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, bilinci kapalı hastayı oturtmak kusma riskiyle boğulmayı tetikler; B şıkkı, yüzüstü pozisyon hava yolunu tamamen kapatır; C şıkkı, özel güvenlik görevlisinin yetkisi dışında ve teknik gerektiren bir işlemdir; E şıkkı, nabız yoksa kalp masajı yapılmalı ancak önce hava yolu açılmalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Bilinci kapalı hastada omurga yaralanması şüphesi varsa bile, solunum yolunu açmak için baş-çene pozisyonu uygulanmalı ve hasta asla hareket ettirilmeden beklenmelidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, donmuş doku asla ovulmamalıdır. Sürtünme, donmuş hücreleri parçalayarak kalıcı doku hasarına ve gangrene yol açar; bu işlem sadece profesyonel tıbbi müdahale ile yapılabilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı sıcak içecek vermek doğru bir uygulamadır; B şıkkı kuru giysi giydirmek ısı kaybını engeller; D şıkkı soğukla teması kesmek hayati öneme sahiptir; E şıkkı su toplayan bölgeleri patlatmak enfeksiyon riskini artırır.

Bilinmesi gereken kural: Donmuş bölgeyi ısıtmak için ovma, masaj veya sıcak su gibi hızlı ısıtma yöntemleri kesinlikle yasaktır; yavaşça ve kuru giysilerle ısıtılmalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, sindirim yolu zehirlenmelerinde hastayı kusturmak kesinlikle yasaktır. Kusturma işlemi, asidik veya alkali maddeler nedeniyle yemek borusunu ve mideyi daha fazla yakabilir; ayrıca bilinç kaybı olanlarda aspirasyon (boğulma) riskini doğurur. Bu nedenle B şıkkı yanlıştır.

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: A şıkkı yaşam bulgularını değerlendirmek ilk yardımın temel ilkesidir; C şıkkı ağız temizliği doğru bir uygulamadır; D şıkkı bilinçsiz hastada koma pozisyonu hayati önem taşır; E şıkkı ise 112'yi aramak zorunludur.

Bilinmesi gereken kural: Sindirim yolu zehirlenmelerinde asla kusturulmamalı, hemen 112 aranmalı ve hasta koma pozisyonuna alınmalıdır.

Özel Güvenlik Görevlisi adayına bu soruyu, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerdeki "İlk Yardım" ve "Acil Durum Müdahale" yükümlülüklerine dayanarak açıklıyorum.

Doğru cevap A'dır. Toplardamar kanamaları, kanın kalpten uzaklaşarak geri döndüğü damarlarda oluşur. Bu damarlardaki basınç düşük olduğu için kan, kalp atımlarıyla uyumlu olarak fışkırmaz; aksine koyu kırmızı renkte ve sürekli, sızıntı şeklinde akar. Özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım eğitimi kapsamında bu tür kanamaları tanıyıp bası uygulamaları gerekir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı, damar yırtılması sonucu oluşan hava kabarcığına işaret eder, kanama türü değildir. C şıkkı, kalp atımlarıyla uyumlu kesik kesik akan arter (atardamar) kanamasının özelliğidir. D şıkkı, koyu renk doğru olsa da "fışkırır" ifadesi arter kanamasını tanımlar, toplardamarı değil. E şıkkı, açık renkli ve sızıntı şeklinde olan arter kanaması veya kapiller kanamayı ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Toplardamar kanamaları koyu renkli ve sızıntı şeklinde akar; arter kanamaları ise parlak kırmızı ve fışkırır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım eğitimi alması ve acil durumlarda yaşam bulgularını değerlendirmesi zorunludur. Yaşam bulguları, kişinin hayatta olup olmadığını belirleyen temel fizyolojik göstergelerdir. Bunlar; bilinç durumu, solunum, dolaşım ve vücut ısısıdır. Bu dört bulgu, acil müdahalede öncelikli olarak kontrol edilir. Sindirim ve boşaltım fonksiyonları ise yaşamı doğrudan tehdit eden anlık bir durum yaratmadığı için ilk yardım prosedüründe "yaşam bulgusu" kategorisine dahil edilmez.

Diğer şıkların yanlışlığı: Bilinç, solunum, vücut ısısı ve dolaşım, TCK ve CMK kapsamında acil tıbbi müdahale gerektiren hayati fonksiyonlar olduğu için doğru yaşam bulgularıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, acil durumlarda sadece bilinç, solunum, dolaşım ve vücut ısısını kontrol ederek ilk yardımı uygulamalıdır.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, yaralının solunumu yoksa (kalp durması riski), hayati tehlike anında derhal müdahale edilmeli ve yaralı araçtan çıkarılarak daha güvenli bir alana taşınmalıdır. Bu durum, "hayat kurtarma" ilkesi gereği önceliklidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, tehlike yoksa yaralıyı yerinde bekletmeyi emreder; B şıkkı, kırık durumunda omurga yaralanması riskine karşı hareket ettirmeyi yasaklar; C şıkkı, kontrol edilebilir kanamada öncelikle kanama durdurulup yaralıyı yerinde tutmayı gerektirir; E şıkkı, bilinci açık olan yaralının hareket ettirilmemesini önerir.

Bilinmesi gereken kural: Solunumu olmayan yaralıda hayati tehlike vardır; bu durumda araçtan çıkarılarak derhal ilk yardım uygulanmalıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Bu Hizmetlere İlişkin Bazı Düzenlemeler Kanunu ile İlkyardım yönetmeliklerine göre, hasta-yaralı taşınırken başın gidiş yönünde olması (E şıkkı) hayati bir kuraldır. Bu sayede taşıyanların gözü yaralının yüzüne bakar ve durum kontrol edilir. Ayrıca yaralının mümkün olduğunca az hareket ettirilmesi (A şıkkı), ani hareketlerden kaçınılması (D şıkkı) ve ilkyardımcının en yakın mesafede bulunması (B şıkkı) doğru uygulamalardır. Ancak C şıkkı yanlıştır; kuvvetli olan ilkyardımcı, yaralının baş tarafında bulunmalıdır. Bu pozisyon, yaralının solunum ve dolaşım durumunu en iyi şekilde izlemeyi sağlar.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları taşıma kurallarına uygundur; E şıkkı ise başın gidiş yönünde olması gerektiğini belirtir, C şıkkı ise kuvvetli kişinin ayakta olması gerektiğini söyleyerek bu kuralı bozar.

Bilinmesi gereken kural: Taşıma sırasında kuvvetli kişi her zaman yaralının baş tarafında bulunmalı ve yaralının başı gidiş yönünde olmalıdır.

Doğru cevap E şıkkıdır. Soruda "yanlış olan" ifade sorulduğu için, kanamayı durdurmaya çalışan E şıkkındaki "kirli kanın akmasına yardımcı olunur" ifadesi tıbbi ve yasal ilkelerle çelişir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilk yardım görevini, hayat kurtarıcı ve zarar önleyici müdahaleler yapmaya zorlar. Kanamayı durdurmamak, yaralının hayati tehlikeye atılması anlamına gelir ve bu durum görevin gerekliliğine aykırıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı atardamar kanamasının karakteristik özelliğini doğru tanımlar; B şıkkı temel kanama durdurma yöntemidir; C şıkkı basınç noktaları uygulamasını doğru belirtir; D şıkkı ise kanamanın azaltılması için doğru pozisyonlamayı ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Atardamar kanamalarında kanı durdurmak için yara üzerine baskı uygulanmalı ve kanayan bölge kalp seviyesinden yukarıda tutulmalıdır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve özel güvenlik yönetmeliği gereği, bir yaralıya müdahale ederken öncelik bilinç durumunun kontrol edilmesidir. Bilinçsiz bir hastada hava yolu tıkanabilir veya solunum durabilir; bu nedenle ilk adım hastanın uyanık olup olmadığını belirlemektir. Diğer şıklar yanlış çünkü: B) Solunum, bilinç kontrolünden sonra değerlendirilir. C) Dolaşım, bilinç ve solunumdan sonra incelenir. D) Kanama, hayati tehlike oluşturmadığı sürece sonraki adımdır. A) Hava yolu, bilinç kontrolü sonrası açılması gereken bir adımdır.

Bilinmesi gereken kural: İlk yardım ve acil müdahalede her zaman "Bilinç-Solunum-Dolaşım" sırasını takip etmeli ve önce hastanın bilincini kontrol etmelisiniz.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve yangın sınıflandırma standartlarına göre, C sınıfı yangınlar yanıcı gazlar (LPG, doğalgaz, hidrojen vb.) ile oluşur. Bu maddeler gaz halindeki yanıcı maddeler olduğu için C sınıfı olarak tanımlanır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı katı maddeler, B şıkkı sıvı maddeler, D şıkkı metaller ve F şıkkı ise mutfak yağları için geçerlidir.

Bilinmesi gereken kural: Yanıcı gaz kaynaklı yangınlar her zaman C sınıfı yangın olarak kabul edilir ve söndürme yöntemi önce gaz akışı kesilmelidir.