109. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmelikleri gereği, orman yangınları geniş alanları kapsadığı için en etkili ve uygun söndürme yöntemi su kullanmaktır. Su, yangının yayılmasını engeller ve sıcaklığı düşürerek yangını söndürür.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Tiner yangınlarında su, yangını yayarak tehlikeyi artırır. B) Elektrik yangınlarında su ile müdahale elektrik çarpma riski yaratır. C) Doğalgaz yangınlarında su, gazı dağıtarak patlama riskini artırır. E) Petrol yangınlarında su, petrolün üzerine çıkarak yangının yayılmasına neden olur.

Bilinmesi gereken kural: Orman yangınlarında su, yangını söndürmenin en etkili ve güvenli yoludur; ancak sıvı ve elektrik yangınlarında su kullanımı yasaktır.

Doğru cevap E'dir. LPG'nin yoğunluğu havadan daha ağır olduğu için sızdığında yerçekimi etkisiyle yere çöker ve zeminde birikir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, gaz kaçaklarını tespit eden dedektörlerin bu birikim bölgesine, yani zemine yakın duvarlara monte edilmesi zorunludur. Bu sayede sızıntı anında en hızlı algılama sağlanır.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Duvarda rastgele bir yer, gazın birikim noktasını yakalamaz. B) Tavan, hafif gazlar için uygunken LPG için tehlikeli bir konumdur. C) Tavana yakın duvar, gazın yukarı çıkmasını bekler ki bu LPG için yanlıştır. D) Kapı, gazın yayılma yönüne göre belirsiz bir konumdur.

Bilinmesi gereken kural: LPG havadan ağır olduğu için dedektör mutlaka zemine yakın yerlere kurulmalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, doğalgaz kaçağı olan ortamda süpürge ile süpürme işlemi kesinlikle yapılmaz. Süpürge fırçaları sürtünme sonucu statik elektrik oluşturabilir; bu da patlama riskini doğurur. Gaz tahliyesi için kapı ve pencereler açılmalı, vanalar kapatılmalı ve telefon/sigara gibi kıvılcım çıkaran kaynaklardan uzak durulmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C ve E şıkları güvenli önlemler olduğu için doğrudur; D şıkkı da yangın riskini önlemek için doğru bir işlemdir.

Bilinmesi gereken kural: Gaz kaçağı şüphesinde statik elektrik oluşturan hiçbir hareket (süpürme, kıvılcım çıkarma) yapılmamalı, ortam derhal havalandırılmalıdır.

Doğru cevap A şıkkıdır. Yangın oluşum süreci, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Güvenlik Görevlileri Kanunu ile ilgili yangınla mücadele yönetmeliklerinde belirtilen fiziksel olaylara dayanır. Yangın başladığında önce yanıcı maddeden çıkan koku algılanır, ardından yanma sonucu oluşan duman havada yayılır ve en son alev oluşumu görülür. Bu sıralama, yangının tespit ve müdahale aşamalarındaki temel gözlem kriteridir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı yangının fiziksel oluşum sırasını tersine çevirmiştir; C şıkkı yangın sürecinin temel bileşenlerini (buhar) yanlış bir akışla sunmuştur; D şıkkı yangının başlangıç aşamalarını (duman-buhar) mantıksız bir sırayla vermiştir; E şıkkı ise yangın oluşum sırasını tamamen karıştırmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın tespitinde öncelikle koku, ardından duman ve en son alev gözlemlenir.

LPG (Likit Petrol Gazı), 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yangın yönetmeliklerinde "patlayıcı ve parlayıcı gazlar" kapsamında değerlendirilir. Mevzuata göre LPG'nin temel kimyasal içeriği, yanma özelliği yüksek olan Propan ve Bütan gazlarının karışımıdır. Bu gazlar, basınç altında sıvılaştırılarak taşınır ve özel güvenlik görevlilerinin yangın risklerini tanıması için kritik öneme sahiptir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı azot ve oksijenin atmosferik gazlar olduğunu, C şıkkı metan ve hidrojenin farklı gaz sınıflarına ait olduğunu, D şıkkı oktan ve asetilenin LPG bileşenleri olmadığını, E şıkkı ise etan ve karbondioksitin LPG'nin ana maddeleri olmadığını gösterir.

Bilinmesi gereken kural: LPG, yangın ve patlama riski taşıyan Propan-Bütan karışımıdır ve özel güvenlik görevlileri bu gazların özelliklerini bilmek zorundadır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, yanma olayı kimyasal bir tepkime sonucu oluşur ve bu tepkimenin fiziksel ve kimyasal belirtileri vardır. Doğru cevap E şıkkı olan "Asit"tir. Çünkü yangın oluşumunun temel ve kaçınılmaz yan ürünleri; ısı, ışık (alev), duman ve zehirli gazlardır. Asit ise yanma sürecinin doğal bir sonucu değil, belirli kimyasal maddelerin (örneğin bazı endüstriyel kazalarda) etkileşimiyle oluşabilen ayrı bir durumdur ve yangın tanımı içinde yer almaz.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Alev, yanmanın görünen kısmıdır. B) Isı, yanmanın enerji açığa çıkarmasıdır. C) Duman, yanma sonucu oluşan katı ve sıvı partiküllerdir. D) Zehirli gaz, yanma sırasında açığa çıkan gazlardır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın oluşumunun temel yan ürünleri ısı, ışık, duman ve zehirli gazdır; asit yanma ürünü değildir.

Doğru cevap A) Korunma Ekibi'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, işyerlerinde oluşabilecek acil durumlarda (yangın, terör saldırısı vb.) can ve mal güvenliğinin korunması, tahliye işlemlerinin sağlanması ve yetkili makamlara bilgi verilmesi görevi özel güvenlik görevlilerine aittir. Bu nedenle "Korunma Ekibi", özel güvenlik mevzuatında öngörülen temel acil durum birimidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: Kurtarma, Onarım, Bakım ve Teknik ekipler, acil durum yönetmeliğinde belirtilen özel güvenlik görevlilerinin doğrudan yetki ve sorumluluk alanına girmeyen, genellikle itfaiye, sağlık veya teknik servis gibi farklı uzmanlık gruplarının işidir.

Bilinmesi gereken kural: İşyeri acil durum planlarında özel güvenlik görevlilerinin görevi, doğrudan kurtarma veya onarım yapmak değil, can ve mal güvenliğini korumak ve tahliye süreçlerini yönetmektir.

Doğru cevap C) KADES'tir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, Özel Güvenlik Görevlilerinin görevleri arasında madde bağımlılığı ile mücadele merkezlerine yönlendirme veya işbirliği yapma yükümlülüğü bulunmaz. KADES (Kadına Karşı Şiddet Önleme ve İzleme Merkezi), 6284 sayılı Kanun kapsamında kadına yönelik şiddetle mücadele eden bir kurumdur; madde bağımlılığı ile mücadele eden bir merkez değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A) AMATEM, B) ÇEMATEM ve D) YEDAM, madde bağımlılığı tedavisi ve rehabilitasyon hizmeti veren resmi merkezlerdir. E) ALO 191 hattı ise madde bağımlılığı ile mücadelede danışmanlık ve yönlendirme sağlayan bir iletişim hattıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri madde bağımlılığı vakalarında KADES'e değil, AMATEM, ÇEMATEM veya YEDAM gibi uyuşturucu ile mücadele merkezlerine başvurmalıdır.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler kapsamında, narkotik maddelerin sarkotik madde sınıflandırması gereği kokain, merkezi sinir sistemini uyararak uyuşturucu etkisi gösteren bir uyarıcıdır. Diğer şıklar ise B (Eroin), C (Esrar), D (Sentetik Kannabinoid) ve E (Kodein) seçenekleri, merkezi sinir sistemini baskılayıcı veya sakinleştirici etki gösteren uyuşturucular sınıfında yer alır. Bilinmesi gereken kural: Kokain merkezi sinir sistemini uyarıcı, diğerleri ise baskılayıcı etki gösteren uyuşturuculardır.

Doğru cevap D şıkkıdır. Özel Güvenlik Meslek Bilgisi kapsamında empati, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen iletişim ve iletişim becerileri çerçevesinde, karşıdaki kişinin duygularını ve düşüncelerini doğru olarak anlamayı ve doğru biçimde iletmeyi gerektirir. D şıkkı, "anlamasak bile ifade etmeliyiz" diyerek yanlış bir bilgiyi iletmeyi teşvik ettiği için empatinin temel ilkesine aykırıdır; özel güvenlik görevlisi, doğru iletişim kurmak zorundadır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A ve B şıkları, empatinin temelini oluşturan "karşı tarafın bakış açısını benimseme" ilkesini doğru ifade eder. C ve E şıkları ise empatinin duygusal ve bilişsel olarak doğru anlaşılması ve iletilmesi gerektiğini belirten doğru tanımlardır.

Bilinmesi gereken kural: Empati, karşıdaki kişinin gerçek duygularını ve düşüncelerini doğru olarak anlamayı ve bunu ona doğru bir şekilde iletmeyi gerektirir; yanlış anlama ile iletişim kurmak meslek etiğine aykırıdır.