110. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 1. bölüm

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, özel güvenlik görevlilerinin silahla görev yapamayacağı yerleri açıkça sıralamıştır. Kanun; eğitim ve öğretim kurumları, sağlık tesisleri, talih oyunları işletmeleri, içkili yerler, özel toplantılar ile spor müsabakaları ve benzeri etkinlik alanlarını kapsamlı bir şekilde yasaklar. Bu nedenle I, II, III ve IV numaralı tüm maddeler yasak kapsamındadır ve doğru cevap D seçeneğidir.

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: A, B, C ve E seçenekleri, kanunda belirtilen yasaklı yerlerin tamamını veya bir kısmını eksik göstererek yanlış bilgi vermektedir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, 5188 sayılı Kanun'da sayılan tüm yerlerde ve etkinliklerde silah bulunduramaz ve kullanamaz.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin ilkyardım görevi; yaralının durumunu korumak, yetkili mercilere bildirmek ve hayati tehlikeyi önlemek için kurtarma (ABC kontrolü) işlemlerini yapmaktır. Kayıt tutma ise olay tutanağı veya rapor hazırlama aşamasında yer alan bir idari görevdir; ilkyardımın acil müdahale teknikleri arasında yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları ilkyardımın temel üç aşamasını (koruma, bildirme, kurtarma) oluştururken, E şıkkı (ABC kontrolü) kurtarma aşamasının hayati bir parçasıdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi ilkyardımda sadece hayati müdahale yapar, tıbbi kayıt tutma görevi yoktur.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde iletişim, görevin gereği olarak sürekli ve bilinçli bir süreç olarak tanımlanır; ancak iletişim her zaman bilinçli olarak gerçekleşmez. Bilinçsiz veya otomatik davranışlar da iletişimi oluşturabilir. Bu nedenle "her zaman bilinçli" ifadesi yanlıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı iletişim sürekliliğini doğru belirtir; B şıkkı sözlü ve sözsüz iletişimi doğru tanımlar; D şıkkı iletişimin karşılıklı ve aktif olduğunu doğru ifade eder; E şıkkı ise iletişimin ortamdan etkilendiğini doğru belirtir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, iletişimin her zaman bilinçli olmayabileceğini ve beden dilinin de iletişimdeki gücünü kavramalıdır.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sınırlıdır. Kişilerin el ile üst araması (soyunma veya detaylı arama), sadece Genel Kolluk (Polis/Jandarma) tarafından yapılabilir. Özel güvenlik görevlisi, el ile arama yetkisine sahip değildir; bu işlemi yaparsa yetkisini aşmış olur ve TCK kapsamında suç işler.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Seyircileri duyarlı kapıdan geçirmek, görev tanımına uygun bir güvenlik önlemidir. B) Dedektörle arama, özel güvenlik görevlisine tanınan bir yetkidir. D) X-ray cihazı veya benzeri sistemlerden eşya geçirmek, görevin gereğidir. E) Kimlik sormak, görevin bir parçasıdır ancak zorlama yetkisi yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, el ile üst araması yapamaz; bu yetki sadece Genel Kolluk'tadır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre özel güvenlik görevlileri, yetkilerini yalnızca görev alanı ve görev süresi içinde kullanabilirler. Ayrıca, görev sırasında kimliklerini yakalarında, herkes tarafından görünecek şekilde takmak zorundadırlar (Yönetmelik Madde 14). Bu nedenle 1, 2 ve 3 numaralı ifadeler kanunen doğrudur.

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: A, B, C ve D şıkları, doğru olan tüm ifadeleri (1, 2 ve 3) içermeyen eksik kombinasyonları sunduğu için elenir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi yetkileri sadece görevli olduğu sürede ve görev alanı içinde geçerlidir; kimlik ise görev süresince yakada açıkça görünmelidir.

5188 sayılı Kanun'un 10. maddesi, silahlı özel güvenlik görevlisi olabilmek için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmanın zorunlu olduğunu açıkça belirtmiştir. Bu şart, kanunla belirlenen temel niteliklerden biridir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: B şıkkı, 18 yaşını doldurmuş olmak genel bir şart olsa da silahlı görev için 21 yaşını doldurmak gerekir; C şıkkı, üniversite mezuniyeti şartı bulunmamaktadır; D şıkkı, temel eğitime devam etmek değil, eğitimi başarıyla tamamlamak gerekir; E şıkkı ise yabancı dil bilmek kanunda aranan bir şart değildir.

Bilinmesi gereken kural: Silahlı özel güvenlik görevlisi olmak için 21 yaşını doldurmuş olmak ve Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak zorunludur.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri el dedektörü kullanarak üst araması yapabilirler. Bu işlem, şüpheli bir durum tespit edildiğinde ve kişinin rızasıyla veya zorunlu hallerde, güvenlik görevlisinin yetkisi dahilindedir. Diğer şıklar ise kesinlikle yetki dışıdır: A şıkkındaki gözaltına alma, C şıkkındaki kimlik tespiti (sadece kimlik sormak değil, zorla tespit etmek), D şıkkındaki parmak izi alma ve E şıkkındaki el koyma işlemleri, sadece kolluk kuvvetlerine aittir ve özel güvenlik görevlisinin bu yetkileri yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, sadece el dedektörü ile üst arama ve kimlik sorma yetkisine sahiptir; gözaltı, arama, el koyma ve biyometrik veri toplama gibi yetkiler sadece kolluk kuvvetlerindedir.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre; Özel Güvenlik Görevlisi çalışma izni (I), Özel güvenlik şirketi faaliyet izin belgesi (II) ve Özel güvenlik eğitim kurumu faaliyet izin belgesi (V) ruhsat harcına tabidir. Bu belgelerin düzenlenmesi veya yenilenmesi sırasında kanunen öngörülen harçlar tahsil edilir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: III. numara (Alarm izleme merkezi) ve IV. numara (Özel güvenlik izin belgesi) ruhsat harcına tabi değildir.

Bilinmesi gereken kural: Ruhsat harcına tabi olan belgeler sadece görevli, şirket ve eğitim kurumu izinleridir; alarm merkezi ve genel güvenlik izin belgesi bu kapsamda değildir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre, özel güvenlik görevlisi işyerinde hayati tehlike (I), hakaret (II), eksik ücret (III) veya işin 10 gün durması (V) hallerinde bildirim süresi beklemeksizin iş sözleşmesini feshedebilir. Bu durumlar, görevlinin güvenliğini ve haklarını doğrudan tehdit eden veya işin devamını imkansız kılan yasal sebeplerdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: IV. şık (çay-getirme talebi) iş sözleşmesinin feshini gerektirecek kadar ciddi bir ihlal teşkil etmez. A, C ve E şıkları, feshi gerektirmeyen IV. maddiyi içerdikleri için yanlıştır. B şığı ise V. maddeyi (10 gün iş durması) eksik bıraktığı için eksiktir.

Bilinmesi gereken kural: Hayati tehlike, hakaret, eksik ücret ve işin 10 gün durması hallerinde özel güvenlik görevlisi, bildirim süresi beklemeksizin iş sözleşmesini tek taraflı olarak feshedebilir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik eğitimlerini İçişleri Bakanlığı, Özel güvenlik eğitim kurumları ve Üniversiteler verebilir. Bu kurumlar, bakanlıkça belirlenen müfredat ve şartları sağlamak kaydıyla eğitim verme yetkisine sahiptir.

Diğer şıklar neden yanlıştır?

• IV ve V şıkları: Milli Eğitim Bakanlığı'na bağlı özel okullar ile Meslek Edindirme Kursları, 5188 sayılı kanun kapsamında özel güvenlik eğitim verme yetkisine sahip değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik eğitimi sadece İçişleri Bakanlığı, özel güvenlik eğitim kurumları ve üniversiteler tarafından verilebilir.