112. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 1. bölüm

Doğru cevap B) Rutin devriyedir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin devriye bölgesinde önceden belirlenmiş bir rota veya zaman çizelgesi olmadan, gelişi güzel gezmesi Rutin Devriye olarak tanımlanır. Bu yöntem, güvenlik güçlerinin varlığını hissettirmek ve olası suçluların güvenlik önlemlerini tahmin edememesini sağlamak amacıyla kullanılır.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: A) Planlı devriye, önceden belirlenen saat ve rota ile yapılır. C) Geri dönüşlü devriye, belirli bir noktadan çıkıp aynı noktaya geri döner. D) Dairesel devriye, bölgeyi kapalı bir daire şeklinde dolaşmayı gerektirir. E) Belirsiz devriye, mevzuatta resmi bir terim olarak tanımlanmamıştır.

Bilinmesi gereken kural: Rutin devriye, önceden belirlenmiş bir rota olmadan, rastgele ve esnek bir şekilde yapılan devriye yöntemidir.

Doğru cevap A) Ağız içi kontrolü'dür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, solunum yolu tıkanıklığı şüphesi olan veya suni teneffüs uygulanacak kişide, çene yukarı kaldırma hareketi yapılmadan önce ağız içi kontrolü yapılması zorunludur. Bu işlem, tıkanıklığa neden olabilecek yabancı cisimlerin (diş, yiyecek, kan pıhtısı vb.) görülmemesi veya çıkarılması için hayati önem taşır. Aksi halde çene yukarı kaldırılarak solunum yolu açılmaya çalışıldığında, yabancı cisim daha derine itilebilir ve kurtarma çabası başarısız olur.

Diğer şıklar neden yanlış? B) İkinci değerlendirme, müdahale sonrası durum takibi içindir, acil müdahale öncesi adım değildir. C) Suni teneffüs, hava yolu açık olduktan sonra uygulanması gereken bir işlemdir. D) Kalp masajı, dolaşım durması durumunda uygulanır ve hava yolu kontrolü önceliklidir. E) Şok pozisyonu, kan kaybı olan hastalar içindir ve solunum yolu açma işlemiyle karıştırılmamalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Solunum yolu açma hareketi (çene yukarı) yapmadan önce mutlaka ağız içi kontrolü yapılarak yabancı cisim varlığı kontrol edilmelidir.

Doğru cevap A) Kama düzeni'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, kalabalığı ikiye bölüp liderleri izole ederek tahliye etmek veya yol açmak amacıyla kullanılan ve ucu kalabalığın içine sokulan bu formasyon, "Kama düzeni" olarak tanımlanır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: Hat düzeni (B) kalabalığı engellemek için, Çember düzeni (C) çevrelemek için, Çatı düzeni (D) koruma için ve Yandan destekli düzen (E) ise genel koruma amaçlıdır; hepsi bölme ve tahliye görevine uygun değildir.

Bilinmesi gereken kural: Kalabalığı bölmek ve yol açmak için kullanılan özel güvenlik formasyonu Kama düzenidir.

Doğru cevap B) Tolerans etkisi'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, uyuşturucu madde kullanan kişilerin zamanla aynı etkiyi elde etmek için doz miktarını artırmaya çalışması "tolerans" olarak tanımlanır. Bu durum, maddenin vücutta oluşturduğu fizyolojik alışkanlığı ifade eder ve özel güvenlik görevlilerinin uyuşturucu bağımlılığı tespitinde kritik bir bulgudur.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, madde kullanımı kesildiğinde ortaya çıkan fiziksel ve ruhsal bozuklukları ifade eder; C şıkkı, maddenin yarattığı geçici haz veya "yükseklik" halidir; D ve E şıklar ise bağımlılığın oluşumunda etkili olan bireysel ve çevresel faktörleri belirtir, doz artışının kendisini değil.

Bilinmesi gereken kural: Uyuşturucu maddelerin etkisini korumak için doz miktarının giderek artırılması ihtiyacı, tıpta ve hukukta "tolerans etkisi" olarak adlandırılır.

Doğru cevap C) 2004'tür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun, 1981 tarihli 2945 sayılı kanunu yürürlükten kaldırarak 10 Haziran 2004 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Bu tarih, özel güvenlik hizmetlerinin modern hukuki çerçeveye oturtulduğu ve 5188 sayılı Kanun'un resmi olarak hayata geçtiği andır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: 2000 yılı kanunun hazırlık aşamasıdır; 2002 ve 2006 yılları kanunun yürürlüğe giriş tarihiyle uyuşmamaktadır; 2008 yılı ise kanunun yürürlük tarihinden sonra geçen bir tarihtir.

Bilinmesi gereken kural: 5188 sayılı Özel Güvenlik Kanunu, 10 Haziran 2004 tarihinde yürürlüğe girmiş ve 2945 sayılı eski kanunu geçersiz kılmıştır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun'un 7. maddesi, özel güvenlik görevlilerinin yetkilerini sınırlı tutar. Delil toplama ve mağdurun ifadesini alma işlemi, sadece yetkili kolluk kuvvetlerine (Polis, Jandarma, Savcılık) aittir. Özel güvenlik görevlisi, delil toplamak veya ifade almakla görevlendirilemez; bu eylemleri yaparsa TCK ve CMK hükümlerine göre suç işler.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı, terk edilmiş eşyayı emanete almayı yetkiler arasında sayar; C şıkkı, tabiî afet veya imdat durumunda zorunlu giriş hakkını tanır; D şıkkı, yakalama emri olan kişileri yakalama ve arama yetkisini belirtir; E şıkkı ise kişinin hayatını kurtarmak için yakalama hakkını düzenler.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, kolluk gücü gibi delil toplama veya ifade alma yetkisine sahip değildir; bu işlemleri sadece kolluk kuvvetleri yapabilir.

Doğru cevap E) Mütekabiliyet ilkesidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, yabancı gerçek veya tüzel kişilerin Türkiye'de özel güvenlik şirketi kurması veya hizmet vermesi, kendi ülkelerinin Türk vatandaşlarına ve şirketlerine aynı imtiyazları tanıması şartına bağlıdır. Bu karşılıklılık ilkesi, uluslararası ilişkilerde eşitlik ilkesinin bir yansımasıdır.

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: A) Mülkilik, B) Şahsilik ve C) Koruma ilke ve kavramları bu özel durum için kanunda öngörülmemiştir; D) Evrensellik ise yabancıların hizmet vermesini sınırsız ve koşulsuz olarak tanıyan yanlış bir yaklaşımdır.

Bilinmesi gereken kural: Yabancıların Türkiye'de özel güvenlik hizmeti verebilmesi için, kendi ülkelerinin Türk vatandaşlarına aynı hakları tanıması gerekir.

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlisinin sivil kıyafetle görev yapması, görevin niteliği ve işyeri özellikleri dikkate alınarak Özel Güvenlik Komisyonu tarafından onaylanır. Komisyon, bu izni verirken görevin gerekliliğini ve güvenlik risklerini değerlendirir.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Vali, komisyonun kararını onaylar ancak doğrudan izin verme yetkisi yoktur. C) Vali Yardımcısı, sivil kıyafet izni konusunda yasal yetkiye sahip değildir. D) İl Emniyet Müdürü, komisyonun bir üyesidir ancak tek başına karar veremez. E) Özel Güvenlik Şirketi Müdürü, sadece talebi oluşturur, yetkisi yoktur.

Bilinmesi gereken kural: Sivil kıyafetle görev izni, 5188 sayılı Kanun'a göre sadece Özel Güvenlik Komisyonu tarafından verilebilir.

Suçüstü halinde yakalama yetkisi, 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, Özel Güvenlik Görevlilerine (ÖGG) ve mağdura tanınmıştır. Ancak bu yetki, suçun işlenmesini önlemek veya faili yakalamak için sadece Genel Kolluk (Polis, Jandarma, Sahil Güvenlik) ile birlikte veya mağdurun talebi üzerine kullanılabilir. Soruda "eksiksiz" ifadesi, yetkili olan tüm tarafları (Genel Kolluk, ÖGG ve Mağdur) kapsadığı için doğru cevap E şıkkıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı ÖGG ve mağdur yetkisini, B şıkkı kolluk ve ÖGG yetkisini, C şıkkı mağdur yetkisini, D şıkkı ise ÖGG yetkisini eksik gösterdiği için hatalıdır.

Bilinmesi gereken kural: Suçüstü halinde ÖGG, Genel Kolluk ile birlikte veya mağdurun isteğiyle yakalama yapabilir; bu yetki üç tarafı da kapsar.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlileri silah kullanma yetkisini sadece kanunen belirtilen özel durumlarda ve görev alanlarında kullanabilirler. Bu yetki, para nakilleri sırasında (C şıkkı) hırsızlık ve kaçırma gibi suçlara karşı korunma amacıyla açıkça tanınmıştır. Diğer şıklar ise yasaklı alanlardır: Eğitim kurumlarında (A), sağlık tesislerinde (B), talih oyunları işletmelerinde (D) ve içkili yerlerde (E) silah bulundurma ve kullanma kesinlikle yasaktır. Bu yasaklar, kamu düzenini korumak ve silahlı çatışma riskini önlemek amacıyla kanunla getirilmiştir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, para nakli gibi kanunen izin verilen özel görevler dışında hiçbir yerde silah taşıyamaz ve kullanamaz.