Soru 1 · 2024/112 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Özel güvenlik görevlisi Caner’in 5188 sayılı Kanun’da sayılmış olan yetkilerini nerede kullanabilir?
- A)Ülkenin her yerinde
- B)Görevli bulunduğu il sınırları içinde
- C)Görev alanı ve görev alanının 5 km çapındaki sınırlar içerisinde
- D)Göreve giderken servis aracı güzergâhında
- E)Görev alanında
Çözümü göster — doğru cevap E
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun gereği, özel güvenlik görevlilerinin yetkileri sadece görevlendirildikleri yer (görev alanı) içinde kullanılabilir. Bu alan, görevli bulunduğu işyeri, site veya kamu kuruluşunun sınırlarıdır. Dolayısıyla doğru cevap E şıkkıdır.
Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı yetkilerin ülke geneline yayıldığını, B şıkkı il sınırlarını, C şıkkı 5 km çapı ve D şıkkı ise sadece servis güzergâhını yetki alanı olarak göstererek kanuna aykırıdır.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, yetkilerini sadece görevlendirildiği işyeri veya alan sınırları içinde kullanabilir; dışarıda polis gibi hareket edemez.
Soru 2 · 2024/112 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
İllerde Özel Güvenlik Komisyonu Başkanı kimdir?
- A)Belediye Başkanı
- B)İl Emniyet Müdürü
- C)İl Jandarma Komutanı
- D)Vali
- E)Vali Yardımcısı
Çözümü göster — doğru cevap E
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, il özel güvenlik komisyonu Vali Yardımcısı tarafından başkanlık edilir. Bu düzenleme, komisyonun yürütme organı içindeki hiyerarşik yapısını ve sorumluluğu net bir şekilde belirler.
Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Belediye Başkanı, il özel güvenlik komisyonunun bir üyesi olabilir ancak başkan değildir; İl Emniyet Müdürü ve İl Jandarma Komutanı komisyon üyeleridir, başkanlık görevi yoktur; Vali ise komisyonu kurar ancak doğrudan başkanlık yapmaz.
Bilinmesi gereken kural: İllerde Özel Güvenlik Komisyonu, 5188 sayılı Kanun gereği Vali Yardımcısı tarafından başkanlık edilir.
Soru 3 · 2024/112 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Aşağıdaki hallerden hangisi işveren açısından haklı fesih ile özel güvenlik görevlisi Caner’in iş sözleşmesine son verilme sebebidir?
- A)İşçinin yapmakla ödevli bulunduğu görevleri kendisine hatırlatıldığı halde yapmamakta ısrar etmesi
- B)İşverenden izin almaksızın bir işgünü işe gelmemek
- C)İşçinin tedavi edilebilecek bir hastalığa yakalanması
- D)Ücretinin işveren tarafından ödenmemesi
- E)Doğruluk ve bağlılığa uyan davranışlarda bulunması
Çözümü göster — doğru cevap A
Doğru cevap A'dır. 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25. maddesi uyarınca, işçinin görevini yapmamakta ısrar etmesi, işverene iş sözleşmesini derhal feshetme hakkı tanır. Özel Güvenlik Kanunu (5188 sayılı Kanun) da görevlilerin görevlerini eksiksiz yerine getirmesi gerektiğini vurgular.
Diğer şıkların yanlışlığı: B) Bir iş günü izin almadan gelmemek, 4857 sayılı Kanun'un 25/II-10 maddesindeki "haklı fesih" şartını oluşturan "devamlı işe gelmemek" veya "belirli süre" şartını karşılamaz. C) Tedavi edilebilir hastalık, iş sözleşmesini feshetmek için geçerli bir haklı neden değildir. D) Ücretin ödenmemesi işverenin kusurudur ve işçi iş sözleşmesini feshetme hakkına sahiptir, işveren değil. E) Doğruluk ve bağlılık, görevlinin uyması gereken temel bir davranış kuralıdır, fesih sebebi değil.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, görevini yapmamakta ısrar ederse işveren, 4857 sayılı İş Kanunu hükümlerine göre iş sözleşmesini derhal feshedebilir.
Soru 4 · 2024/112 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Aşağıdakilerden hangisi özel güvenlik hizmetlerinde kullanılan silahlar için yanlıştır?
- A)İl özel güvenlik komisyonu hangi koruma ve güvenlik hizmeti için ne miktar ve özellikte ateşli silah bulundurulabileceğini belirler
- B)Talih oyunları işletmelerinde, sağlık tesislerinde, eğitim ve öğretim kurumlarında veya içkili yerlerde silahlı özel güvenlik görevlisi çalıştırılmasına izin verilmez
- C)Özel güvenlik görevlileri, spor müsabakalarında, özel toplantılarda, sahne gösterileri ve benzeri etkinliklerde silahlı olarak görev yapamaz
- D)Koruma ve güvenlik hizmetinde kullanılacak silah ve teçhizat, ilgili kişi veya kuruluş tarafından temin edilir
- E)Özel güvenlik şirketlerine, silah eğitiminde kullanılmak üzere il özel güvenlik komisyonunun kararı ve valinin onayı ile silah alma, kullanma ve taşıma izni verilebilir
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelik hükümlerine göre, özel güvenlik şirketlerine silah temin ve taşıma izni verilemez; bu izni yalnızca koruma ve güvenlik hizmetinde görev yapan özel güvenlik görevlilerine, komisyon kararı ve valinin onayıyla verilir. Şirketler sadece eğitim amaçlı silah bulundurma izni alabilir, ancak bu izin "silah alma, kullanma ve taşıma" izni ile karıştırılmamalıdır; şirketler doğrudan silah sahibi olamaz.
Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur, komisyon miktar ve özellikleri belirler. B şıkkı doğrudur, belirtilen yerlerde silahlı görev yapılamaz. C şıkkı doğrudur, spor ve etkinliklerde silahlı görev yasaktır. D şıkkı doğrudur, silah ve teçhizatı hizmet veren taraf temin eder.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik şirketleri kendilerine silah izni alamaz, bu izni sadece görevli personel için komisyon ve vali onayıyla alabilir.
Soru 5 · 2024/112 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Havaalanında çalışan özel güvenlik görevlisi Yasin tarafından yerine getirilen hangi uygulamalar doğrudur? I.Yolculara kimlik sorma II. Yolcuları X-ray cihazından geçirme III. Yolcuların üzerini gerektiğinde el ile arama IV. Yolculara nereye gideceklerine dair sorular sorma V. Havaalanı çalışanlarının silahlarını geçici emanete alma
- A)I-II-III-IV-V
- B)II-IV-V
- C)I-II-IV
- D)II-V
- E)III-IV-V
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin havaalanı gibi sınırlı alanlarda yetkileri sınırlıdır. Yolcuların kimlik sorması (I), güvenlik kontrolü için zorunludur. X-ray cihazından geçirme (II) ve nereye gideceklerini sorma (IV) ise güvenlik önlemleri kapsamında yetkili personelin talimatıyla yapılabilir. Ancak, özel güvenlik görevlilerinin el ile arama yapma yetkisi yoktur (III); bu işlem sadece polis veya gümrük memurlarına aittir. Ayrıca, havaalanı çalışanlarının silahlarını emanete alma yetkisi de özel güvenlik görevlisine tanınmamıştır (V); silahlar sadece yetkili makamlarca alınabilir.
Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, yetkisi olmayan el ile arama ve silah emanetini içerdiği için yanlıştır. B ve D şıkları, yetkili olmayan silah emanetini (V) doğru kabul ettiği için hatalıdır. E şıkkı ise, yetkisi olmayan el ile aramayı (III) içerdiği için geçersizdir.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, havaalanlarında yolcu kimlik sorma ve X-ray taraması yapabilir ancak el ile arama ve silah emanet alma yetkisine sahip değildirler.
Soru 6 · 2024/112 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
AVM’de çalışan, il özel güvenlik komisyonunca kelepçe teçhizatı kullanmasına izin verilen özel güvenlik görevlilerinin, aşağıdaki hangi durumda görev alanında meydana gelen olayda kelepçe takma yetkisi oluşur?
- A)18 yaşından küçük bir çocuk hırsızlık yaparken suçüstü yakalanırsa
- B)İki şahıs birbirlerine ağır hakaret ediyorsa
- C)İki şahıs birbirlerini iterek bağırarak tartışıyorsa
- D)İki şahıstan biri sadece diğerini darp ediyor ve ayırmak isteyen özel güvenlik görevlisine de fiziki saldırıda bulunuyorsa her iki şahsa da kelepçe takılabilir
- E)İki şahıstan biri kendine ve başkasına zarar veriyorsa kelepçe takılır
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Yönetmelik uyarınca, özel güvenlik görevlisi sadece "can ve mal güvenliğinin korunması" amacıyla ve "zorunluluk" halinde teçhizat kullanabilir. Kelepçe takmak, kişinin kendisine veya başkasına zarar verme ihtimali varsa, yani fiziki direnç gösteriyorsa veya saldırı tehdidi varsa uygulanabilir bir zorlama yöntemidir. Bu durum, E şıkkındaki "kendine ve başkasına zarar veriyorsa" ifadesiyle tam olarak örtüşür.
Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, 18 yaş altı çocuklara kelepçe takılması yasaktır; B ve C şıklarında sadece hakaret veya itiş kakış gibi fiziki zarar verme eylemi yokken kelepçe kullanımı orantısızdır; D şıkkı ise sadece darp ve itiş durumunda, görevlinin müdahalesine direnç gösterilmemişse kelepçe takmayı gerektirmez.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, sadece kişinin kendisine veya başkasına zarar verme tehlikesi varsa ve diğer zorlayıcı yöntemler işe yaramazsa kelepçe takabilir.
Soru 7 · 2024/112 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Hangi suçlar kapsamında soruşturma veya kovuşturması bulunan kişiler, özel güvenlik görevlisi olamaz? I. Anayasal düzene ve bu düzenin işleyişi ile ilgili suçlar II. Özel hayata ve hayatın gizli alanı kapsamındaki suçlar III. Cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar IV. Uyuşturucu veya uyarıcı madde suçları
- A)Yalnız I
- B)I ve II
- C)I ve III
- D)I, II, III
- E)I, II, III, IV
Çözümü göster — doğru cevap E
5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, anayasal düzene ve bu düzenin işleyişine karşı suçlar, özel hayata ve hayatın gizli alanına karşı suçlar, cinsel dokunulmazlığa karşı suçlar ile uyuşturucu veya uyarıcı madde suçlarından dolayı soruşturma veya kovuşturması bulunanlar özel güvenlik görevlisi olamaz. Bu nedenle, I, II, III ve IV numaralı suçlar kapsamlarında yargılananlar mesleği icra edemez; doğru cevap E seçeneğidir.
Diğer şıkların yanlış olma sebebi: A, B, C ve D şıkları, yasada açıkça yasaklanan tüm suç türlerini kapsamadığı için eksik ve hatalıdır.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olabilmek için, anayasal düzen, özel hayat, cinsel dokunulmazlık ve uyuşturucu suçları başta olmak üzere 5188 sayılı Kanun'da sayılan tüm suçlardan dolayı soruşturma veya kovuşturma altında olmamak şarttır.
Soru 8 · 2024/112 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Özel güvenlik görevlisi Figen, görev yaptığı alışveriş merkezindeki bir mağazada hırsızlık yapıldığını ve şahsın giriş kapısına doğru kaçtığını öğrenir, aldığı tedbirle hırsızı yakalar ancak hırsız kendisine karşı direnmektedir. Bu durumda özel güvenlik görevlisi zor kullanma yetkisini kullanarak hırsızı etkisiz hale getirir. Aşağıdaki kanunlardan hangisi yakalama ve zor kullanma yetkisi vermez?
- A)Türk Medeni Kanunu
- B)Borçlar Kanunu
- C)Ceza Muhakemesi Kanunu
- D)Türk Ceza Kanunu
- E)Türk Ticaret Kanunu
Çözümü göster — doğru cevap E
Doğru cevap E'dir. Özel güvenlik görevlilerinin yakalama ve zor kullanma yetkisi, 5188 sayılı Kanun ile Türk Ceza Kanunu (TCK) ve Ceza Muhakemesi Kanunu (CMK) hükümlerine dayanır. Bu kanunlar, suçun işlenmesini önlemek, yakalamak veya şüpheliyi yakalamak için zor kullanma izni verir. Ancak Türk Ticaret Kanunu, ticari ilişkiler, şirketler ve tacirler arasındaki borç ilişkilerini düzenler; özel güvenlik görevlilerine fiziksel zor kullanma veya yakalama yetkisi tanımıaz.
Diğer şıkların yanlışlığı: A) Medeni Kanun, özel hukuk ilişkilerini düzenler ancak özel güvenlik için doğrudan zor kullanma yetkisi vermez. B) Borçlar Kanunu, alacak ve borç ilişkilerini kapsar, fiziksel müdahale yetkisi içermez. C) CMK, yakalama ve zor kullanma usullerini düzenleyen temel kanunlardan biridir. D) TCK, zor kullanma ve meşru müdafaa gibi halleri açıkça tanımlar.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlilerinin zor kullanma ve yakalama yetkisi sadece Ceza ve Muhakeme Kanunları ile 5188 sayılı Kanun ile sınırlıdır; Ticaret Kanunu bu yetkiyi vermez.
Soru 9 · 2024/112 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
VYZ alışveriş merkezi kontrol ve arama noktasında görevli özel güvenlik görevlileri Çetin ve Metin’in yaptıkları kontrol sırasında, bir şahsın şüpheli tavırları dikkat çeker. X-ray cihazından geçirilen valizin içinde poşetlenmiş bir madde tespit edilir. Şahsın beyanı farklı olsa da görevliler bağımlılık yapan madde olabileceğinden şüphelenirler. Bunun üzerine yapılacak işlem aşağıdakilerden hangisidir?
- A)Madde alınıp şahıs gönderilir
- B)Şahısın beyanı esas alınır ve gönderilir
- C)Şahıs bekletilir, genel kolluğa haber verilir
- D)Madde kontrol için laboratuvara gönderilir
- E)Özel güvenlik görevlileri kendileri kontrol yapar ve karar verir
Çözümü göster — doğru cevap C
Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin yetkisi sadece kontrol ve arama ile sınırlıdır; uyuşturucu veya bağımlılık yapıcı madde şüphesi durumunda el koyma veya inceleme yetkileri yoktur. Bu durumda görevliler, şüpheliyi ve maddeyi koruma altına alarak (bekletme) derhal Genel Kolluk (Polis/Jandarma) birimlerine haber vermek zorundadır.
Diğer şıklar neden yanlıştır: A ve B şıkları, şüpheliyi ve maddeyi serbest bırakarak suçun işlenmesine veya delillerin yok olmasına neden olur; D şıkkı, özel güvenlik görevlisinin maddeyi laboratuvara gönderme yetkisinin bulunmamasından; E şıkkı ise görevlilerin kimyasal analiz yapma veya maddeyi kendilerinin kontrol etme yetkisinin olmamasından kaynaklanır.
Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, uyuşturucu şüphesi gördüklerinde el koyma veya inceleme yapamaz, şüpheliyi bekletip derhal Genel Kolluğa haber vermelidir.
Soru 10 · 2024/112 · Özel Güvenlik Meslek Bilgisi
Ankara’da lisede çalışan özel güvenlik görevlisi Adnan, öğrenciler arasında çıkan kavgada olaya müdahale etmek isteyen yetkili polislere okula silahla giremezsiniz diyerek, engel olmaya çalışmıştır. Bu durumda kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engellemekten dolayı ne ceza verilir?
- A)5188 sayılı Kanun’a göre hapis cezası verilir
- B)5188 sayılı Kanun’a göre özel güvenlik kimliği iptal olur ve bir daha özel güvenlik alanında çalışamaz
- C)5188 sayılı Kanun’a göre sadece idari para cezası verilir ve işten çıkarılır
- D)5188 sayılı Kanun’a göre sadece özel güvenlik kimlik kartı iptal edilir
- E)5188 sayılı Kanun’a göre bir yılın altında hapis cezası adli para cezasına çevrilir ve özel güvenlik kimlik kartı iptal edilir
Çözümü göster — doğru cevap B
Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun gereği, özel güvenlik görevlisinin görevini kötüye kullanması veya kamu görevlisine karşı görevini yapmasını engellemesi durumunda, kimlik kartı iptal edilir ve bir daha özel güvenlik alanında çalışamaz. Bu, kanunun öngördüğü en ağır idari yaptırımdır.
Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, bu eylem için doğrudan kanunda hapis cezası öngörülmediğini, bunun TCK kapsamında değerlendirilebileceğini ancak sorunun özel güvenlik mevzuatına dayalı yaptırımını sorduğunu göz ardı eder. C şıkkı, sadece para cezası ve işten çıkarma gibi hafif yaptırımları öngörmüş olup, kanundaki kimlik iptali ve meslekten men cezasını atlamıştır. D şıkkı, kimlik iptalini doğru belirtse de, bir daha çalışamama yasağını (meslekten men) eksik bırakmıştır. E şıkkı ise hapis cezasının adli para cezasına çevrilmesi gibi TCK hükümlerini karıştırarak, 5188 sayılı Kanun'un öngördüğü kesin meslekten men cezasını gözden kaçırmıştır.
Bilinmesi gereken kural: Kamu görevlisine karşı görevini engellemek, özel güvenlik görevlisinin kimlik kartını iptal eder ve bir daha özel güvenlik alanında çalışmasını yasaklar.