112. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap A) Alüminyum'dur. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, D sınıfı yangınlar metallerin yanmasıyla oluşur. Alüminyum, magnezyum ve titanyum gibi metaller bu sınıfa girer. Diğer şıklar yanlıştır: B şıkkındaki tiner ve D şıkkındaki plastik B sınıfı (sıvı), C şıkkındaki şeker ve E şıkkındaki kömür ise C sınıfı (katı) yangınları oluşturur.

Bilinmesi gereken kural: Metallerin yanmasıyla oluşan yangınlar D sınıfıdır ve söndürülmesi için özel tozlar kullanılmalıdır.

Doğru cevap B) Köpük'tür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, köpük söndürücüler; su, hava ve deterjan (köpük yapıcı) maddelerinin karışımından oluşur. Bu bileşen, yangının soğutma ve boğma etkisiyle söndürülmesini sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Su sadece sıvıdır ve hava/deterjan içermez; C) Kum kuru bir katıdır; D) Karbondioksit gazdır; E) Kuru kimyevi toz ise toz formundadır.

Bilinmesi gereken kural: Köpük söndürücüler, yangın söndürme maddesi olarak su, hava ve deterjanın birleşimiyle üretilen tek özel türdür.

Doğru cevap A) Yavaş yanma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklerde yangın güvenliği kuralları, yangının türlerini ve önlenmesini düzenler. Yavaş yanma; ısı, ışık ve alev görülmeyen, sadece korlaşmanın (kızarma) olduğu ve genellikle ısı birikimiyle gerçekleşen yanma türüdür. Bu durum, yangın söndürme ve önleme eğitimlerinde temel bilgi olarak işlenir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B şıkkı (Kendi kendine yanma) ısı ve ışık üretir; C şıkkı (Hızlı yanma) alev ve ışık içerir; D şıkkı (Parlama ve patlama) şiddetli ısı ve ışık yayar; E şıkkı (Oksijensiz yanma) ise teorik olarak yanma için oksijen gerekir ve bu tanım yanma türü olarak sınıflandırılmaz.

Bilinmesi gereken kural: Alev ve ışık görülmeyen, sadece korlaşmanın olduğu yanma türü yavaş yanmadır.

Doğru cevap B) Dedektör'dür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin görev alanlarında yangın riskini erken aşamada tespit etmesi ve önlem alması gerekir. Dedektörler; ısı, duman veya alev gibi yangın belirtilerini algılayarak otomatik olarak uyarı veren cihazlardır. Bu cihazlar, yangın söndürme sistemlerini tetikleyerek veya görevliyi uyararak can ve mal kaybını önler.

Diğer şıklar neden yanlıştır: Yangın butonu, yangın olduğunu manuel olarak bildirmek için kullanılan bir düğmedir; siren, yangın uyarı sesini çıkaran bir cihazdır; sprinkler, yangını söndürmek için su püskürten bir söndürme sistemidir; yangın dolabı ise yangın tüpü ve hortuklarını barındıran bir depolama ünitesidir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın dedektörleri, yangın belirtilerini algılayarak erken uyarı sağlayan ve 5188 sayılı Kanun kapsamında güvenlik önlemlerinin temelini oluşturan otomatik algılama cihazlarıdır.

Doğru cevap D) Su'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre, hafif metal yangınları (örneğin magnezyum, alüminyum tozu) su ile söndürülmeye çalışıldığında suyun yüksek sıcaklıktaki metal ile tepkimesi sonucu hidrojen gazı açığa çıkar ve şiddetli bir patlama meydana gelir. Bu nedenle su, bu tür yangınlarda kesinlikle yasaktır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Kum, C) Toprak ve B) D tozu gibi maddeler yangını boğarak söndürür ve güvenli kullanılır. E) Kuru kimyevi toz ise özel sınıf yangınlar için uygun söndürme maddelerindendir.

Bilinmesi gereken kural: Hafif metal yangınlarında su kullanmak patlama riski yaratır; kum, kuru kimyevi toz veya özel D tozu kullanılmalıdır.

Doğru cevap A) Çığ'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler kapsamında özel güvenlik görevlilerinin acil durum ve afet yönetimi konularında temel bilgi sahibi olması gerekir. Soruda tanımlanan "dağlık ve eğimli arazide kar kütlesinin kayması" olayı, Türk Dil Kurumu ve afet bilimi tanımlarına göre kesinlikle çığdır. Özel güvenlik görevlileri, özellikle dağlık bölgelerde görevlendirildiklerinde bu doğal tehlikeyi tanıyıp önlem almalıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: Heyelan toprak ve kaya kütlelerinin kaymasıdır, tsunami deniz tabanındaki depremlerle oluşan dev dalgadır, erozyon toprağın su ve rüzgarla aşınmasıdır, deprem ise yer kabuğundaki sismik hareketlerdir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, dağlık ve eğimli arazilerde kar kütlesinin yamaçtan aşağı kayması olayını "çığ" olarak tanımalı ve bu durumda acil durum prosedürlerini uygulamalıdır.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, işyerlerinde bulunan ve oksijeni yerinden ederek asfiksi (oksijen yetersizliği) yaratan gazlar 1. Grup Gazlar olarak tanımlanır. Hidrojen, metan, etan ve propan gibi yanıcı veya inert gazlar, bulundukları ortamda oksijen konsantrasyonunu düşürerek çalışanların solunumunu engeller ve bu durum 1. grup sınıflandırmasına girer.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B şıkkı (2. Grup), zehirli ve tahriş edici gazları kapsar; C şıkkı (3. Grup), yanıcı ve patlayıcı özellikli gazları ifade eder; D şıkkı (4. Grup), radyoaktif maddeleri içerir; E şıkkı (5. Grup) ise mevzuatta tanımlanmamış geçersiz bir sınıflandırmadır.

Bilinmesi gereken kural: Oksijeni yerinden ederek asfiksi yaratan gazlar 1. Grup Gazlar olarak kabul edilir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, yangın söndürme operasyonlarında en kritik tehlikelerden biri yangın nedeniyle yalıtımı bozulmuş veya suyla temas eden elektrik hatlarıdır. Özel güvenlik görevlileri, yangın yerinde elektrik akımına maruz kalma riskini önceden değerlendirmeli ve yetkili makamlardan (itfaiye) onay almadan müdahale etmemelidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları yangın yerlerinde standart ve yaygın kabul görmüş temel tehlike kategorileri değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme çalışmaları sırasında elektrik akımına maruz kalma riski, özel güvenlik görevlisinin en dikkat etmesi gereken hayati tehlikedir.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin uyuşturucu madde kullanımını kesin olarak yasaklar. Ancak soru tıbbi sınıflandırmaya dayanır: Morfin, Eroin, Afyon ve Metadon, merkezi sinir sistemini baskılayarak uyuşturan (sedatif) maddelerdir. Esrar ise merkezi sinir sistemini uyarıcı veya psikoaktif etkiler gösteren, bu sınıflandırmaya uymayan tek maddedir. Diğer şıkların hepsi (B, C, D, E) opioid grubunda yer alarak sinir sistemini yavaşlattığı için yanlıştır.

Bilinmesi gereken kural: Uyuşturucu maddeler sınıflandırılırken, esrarın uyarıcı/psikoaktif etkisi, diğerlerinin ise merkezi sinir sistemini yavaşlatan baskılayıcı etkisinden farklıdır.

Doğru cevap B) Captagon'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin uyuşturucu madde türlerini tanıması ve tehlikeli durumlarda doğru müdahale etmesi zorunludur. Captagon, fenil-etilamin türevi olan ve sentetik olarak üretilen bir uyuşturucudur.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: Kokain, eroin ve afyon sakızı bitkisel kaynaklıdır; esrar ise kenevir bitkisinden elde edilen doğal bir maddedir.

Bilinmesi gereken kural: Sentetik uyuşturucular laboratuvar ortamında üretilen kimyasal maddelerdir; kokain, esrar ve eroin ise bitkisel kökenlidir.