113. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 12. bölüm

Doğru cevap D) İz dedektörü'dür. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler uyarınca, patlayıcı ve narkotik kalıntılarını tespit eden cihazlar "iz dedektörü" olarak tanımlanır. Bu cihazlar, şüpheli maddelerin moleküler izlerini algılayarak güvenlik kontrolünde kullanılır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Kartlı geçiş sistemi sadece kimlik doğrulama ve erişim kontrolü sağlar. B) CCTV görüntüleme amaçlıdır, madde tespiti yapamaz. C) Araç altı kontrol sistemi araçların görsel ve manyetik taramasını yapar. E) Bagaj tarama sistemi X-ışını ile nesne görüntüsü oluşturur, kimyasal iz taramaz.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, patlayıcı ve uyuşturucu kalıntılarını tespit etmek için sadece iz dedektörlerini kullanmalıdır.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, metal dedektörlerinin temel işlevi; kapı tipi veya el tipi olmalarından bağımsız olarak, metal nesneleri algıladıklarında sesli veya ışıklı uyarı vererek güvenlik görevlisine bildirmektir. Bu, TCK ve CMK kapsamında suç unsuru taşıyan silah veya patlayıcıların tespiti için yasal ve teknik bir zorunluluktur.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A) Metal dedektörleri radyasyon değil, manyetik alan bozulmasını tespit eder. B) Sadece metalleri algılar, organik maddeleri tespit edemez. C) Radyasyonla çalışmazlar, elektromanyetik alan prensibiyle çalışırlar. D) Geniş elektrostatik alan oluşturmazlar, dar bir manyetik alan oluştururlar.

Bilinmesi gereken kural: Metal dedektörleri radyasyon veya organik madde değil, sadece metal nesneleri sesli ve ışıklı uyarı ile tespit eder.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve X-ray cihazı çalışma prensiplerine göre, cihazlar madde yoğunluğuna göre renk üretir. Metal gibi yüksek yoğunluklu maddeler X-ışınlarını en çok soğurduğu için Mavi renk ile gösterilir. Cam ve plastik gibi düşük yoğunluklu maddeler ise daha az soğurur; bu durumda Yeşil renk camı, Turuncu renk ise plastik ve organik maddeleri temsil eder. Bu renk kodlaması, özel güvenlik görevlilerinin çanta ve eşyalarındaki tehditleri hızlıca tespit etmesini sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A şıkkı renkleri tamamen ters ve yanlış eşleştirmiştir. B şıkkı metal ve plastik renklerini karıştırmıştır. C şıkkı cam ve metal renklerini yerinden çıkarmıştır. E şıkkı ise plastik ve cam renklerini yanlış tanımlamıştır.

Bilinmesi gereken kural: X-ray cihazında yüksek yoğunluklu maddeler mavi, orta yoğunluklu olanlar yeşil, düşük yoğunluklu organik maddeler ise turuncu renkle gösterilir.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlisinin ilkyardım görevi, 112 ekiplerinin gelmesine kadar hayati müdahaleyi sürdürmek ve yaralıyı güvenli bir şekilde bekletmektir. Yaralıyı, olay yerinde herhangi bir tehlike bulunmamasına rağmen gereksiz yere taşımak, yaralının durumunu kötüleştirebileceği için yasalar ve tıbbi protokollerce yasaklanmıştır; bu nedenle bu madde ilkyardımın amaçları arasında yer almaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı hayati kurtarma, B şıkkı durumun kötüleşmesini engelleme, C şıkkı iyileşmeyi destekleme ve D şıkkı ise 112 gelinceye kadar güvenli taşıma görevlerini doğru ifade eder.

Bilinmesi gereken kural: Olay yerinde tehlike yoksa bile, yaralıyı tıbbi ekip gelene kadar veya güvenli bir yere taşımak zorunlu değilse, gereksiz hareket ettirmekten kaçınılmalıdır.

Doğru cevap A) Rentek manevrası'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlileri acil durumlarda (patlama, yangın, solunum durması) yaralıyı en kısa sürede ve güvenli şekilde tahliye etmekle yükümlüdür. Rentek manevrası, omurgası kırık şüphesi olan bir yaralıyı, kurtarıcı tarafından araç içinden veya zeminde omurgayı hareket ettirmeden, omuz ve kalça hizasından tutarak yukarı çekip tahliye etmeyi sağlayan tek yöntemdir. Bu teknik, TCK ve CMK kapsamında "acil durum" ve "zararı önleme" ilkelerine uygun olarak uygulanır.

Diğer şıklar neden yanlış? B) Kaşık tekniği, yaralıyı omurgayı korumadan iki kişi tarafından taşımak için kullanılır. C) Köprü tekniği, yaralıyı omurgayı hareket ettirmeden taşımak için iki kişi tarafından uygulanır ancak Rentek manevrası kadar hızlı tahliye sağlamaz. D) Karşılıklı durarak kaldırma, omurgayı korumaz ve acil tahliye için uygun değildir. E) Kütük yuvarlama tekniği, yaralıyı yuvarlayarak taşır ve omurgayı korumaz.

Bilinmesi gereken kural: Patlama veya yangın gibi acil durumlarda omurgası şüpheli yaralıyı tahliye ederken mutlaka Rentek manevrası uygulanmalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, bilinç kontrolü sırasında hasta şiddetle sarsılmamalı veya yüzüne su dökülmemelidir. Bu yöntemler yaralanma riskini artırır ve doğru tıbbi prosedür değildir. Yetişkinlerde standart uygulama, omuzlarına hafifçe dokunarak ve yüksek sesle "İyi misin?" diye seslenerek bilinç durumunu değerlendirmektir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı su serpmek tıbbi olarak gereksiz ve risklidir; C şıkkı kafayı sarsmak beyin hasarı riski yaratır; D şıkkı ayak topuğuna dokunmak yetişkinlerde bilinç kontrolü için standart yöntem değildir; E şıkkı ise uzaktan gözlem, doğrudan temas ve sesle uyarı gerektiren acil durum prosedürüne aykırıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yetişkin hastada bilinç kontrolü, hafif fiziksel uyarı ve yüksek sesle seslenmek suretiyle yapılır.

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, bayılma (senkop) sırasında vücut kan basıncının düşmesiyle cilt soğur ve soluklaşır; bu nedenle "sıcak cilt" bayılma belirtisi değildir. Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları baş dönmesi, halsizlik, terleme ve kulak çınlaması bayılma öncesi klasik belirtilerdir.

Bilinmesi gereken kural: Bayılma durumunda cilt soğuk ve nemli olur, sıcak cilt bu durumu dışlar.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin temel görevlerini belirlerken, ilk yardım prosedürlerinin hayati önem taşıdığını vurgular. Göze yabancı cisim kaçması durumunda C şıkkı yanlıştır; çünkü göz kapağını parmakla açmak veya zorlamak, yabancı cismin korneaya daha fazla zarar vermesine ve enfeksiyon riskine yol açar. Bu işlem, sadece profesyonel sağlık personeli tarafından yapılmalıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğru bir uyarıdır, ovalama hasarı artırır. B şıkkı doğru bir önlemdir, enfeksiyonu önler. D şıkkı doğru bir incelemedir, ancak parmakla müdahale edilmeden yapılmalıdır. E şıkkı doğru bir müdahale yöntemidir, yüzeydeki cisimlerin güvenli çıkarılmasını sağlar.

Bilinmesi gereken kural: Göze yabancı cisim kaçtığında asla göz kapağını parmakla açmaya veya gözün içini kontrol etmeye çalışmayın; sadece göz kapaklarını hafifçe kapalı tutarak ve hastayı sakinleştirerek profesyonel yardım bekleyin.

C sınıfı yangınlar, elektrik enerjisi taşıyan cihazların veya tesislerin yanmasıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, bu yangınlarda iletkenlik özelliği taşıyan maddeler kullanılmaz. Kuru kimyevi toz (D şıkkı), elektrik iletmez ve yangını hızlıca söndürdüğü için en ideal maddedir.

A şıkkı yanlış çünkü su elektrik iletir ve can güvenliği riski oluşturur. B şıkkı yanlış çünkü köpük de iletkenlik gösterebilir ve elektrik yangınlarında kullanılmaz. C şıkkı yanlış çünkü toprak elektrik iletir ve pratik bir çözüm değildir. E şıkkı yanlış çünkü karbondioksit sadece küçük hacimli yangınlarda etkilidir, büyük alanlarda ideal değildir.

Bilinmesi gereken kural: Elektrik yangınlarında iletkenlik gösteren maddeler yerine, kuru kimyevi toz veya karbondioksit gibi iletken olmayan söndürme maddeleri kullanılmalıdır.

Doğru cevap E) Kundaklama'dır. 5237 sayılı TCK Madde 179 uyarınca, bir yerleşim yeri, bina veya araziyi zarar vermek kastıyla ateşe vermek suçunu tanımlar. Özel Güvenlik Yönetmeliği ve meslek bilgisi derslerinde de belirtildiği üzere, yangınların oluşumunda en önemli ve kasıtlı neden "kundaklama"dır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, C ve D şıkları yangının oluşumunda kastın bulunmadığı, dikkatsizlik, bilgisizlik, ihmal veya tedbirsizlik gibi kusurlu halleri ifade eder; soruda ise açıkça "zarar vermek kastı" vurgulanmıştır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın olaylarında "zarar vermek kastı" varsa bu bir kundaklama suçu, kast yoksa dikkatsizlik veya ihmal sonucu oluşmuş bir yangındır.