116. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Meslek Bilgisi yönetmeliği gereği, şoktaki hastaya su içirilmesi kesinlikle yasaktır. Şok durumunda mide boşaltma refleksi bozulur ve sıvı verilmesi kusmaya, solunum yolu tıkanmasına ve durumun kötüleşmesine neden olur. Bu, temel ilk yardım kurallarının en önemli istisnalarından biridir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı doğrudur çünkü şokta müdahale gecikirse ölüm riski artar; C şıkkı doğrudur, bacaklar yükseltilerek kan dolaşımı kalbe yönlendirilir; D şıkkı doğrudur, göğüs yaralanması olanlarda bacaklar yükseltilmemelidir; E şıkkı doğrudur, sıkı kıyafetler dolaşımı engeller ve gevşetilmelidir.

Bilinmesi gereken kural: Şoktaki hastaya asla su veya yiyecek verilmemeli, hasta sıcak tutulmalı ve bacakları yükseltilmelidir.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilk yardım yönetmeliklerine göre, yaralının solunumu yoksa (kalp durması riski), hayati tehlike anında araçtan derhal çıkarılarak hayati müdahale yapılması zorunludur. Hayat kurtarma önceliği, diğer tüm yaralanmalardan üstündür.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A, B, D ve E şıkları, yaralıda hayati tehlike oluşturmayan veya yaralının sıkışmadığı durumlarda, araçtan çıkarma işlemi gereksiz risk oluşturacağı için yapılmaz.

Bilinmesi gereken kural: Hayati tehlike (solunum yokluğu) varsa araçtan çıkarma yapılır; yoksa araçtan çıkarmadan ilk yardım uygulanır.

Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) sınavında bu sorunun doğru cevabı A şıkkıdır.

Neden Doğru? 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım konusunda yetkili olmadığını, sadece temel yaşam desteği ve acil durum müdahalesi yapabileceğini belirtir. Ancak soru tıbbi bir ilke üzerine kuruludur: Karın yaralanmalarında (ezici/künt) iç kanama şüphesi vardır. Bilinci açık olan yaralıya su içirmek, mideyi doldurarak ameliyat riskini artırır ve kusma ihtimalini doğurur. Bu nedenle su içirmek yanlış bir uygulamadır ve soru "hangisi yanlıştır?" diye sorduğu için doğru cevap A'dır.

Diğer Şıklar Neden Yanlış?

• B: Yaralıyı düz zemine yatırmak, şok pozisyonu için doğru bir ilk adımdır.
• C: İç kanama ve şok belirtilerini izlemek hayati önem taşır.
• D: Bilinci kapalı ancak nefes alan yaralıyı yarasının olduğu tarafa çevirmek (derlenme pozisyonu), hava yolunu korumak için doğrudur.
• E: Solunum durursa hemen temel yaşam desteği başlatılması kanun ve yönetmelik gereğidir.

Bilinmesi gereken kural: Karın yaralanmalarında iç kanama riski nedeniyle asla su veya yiyecek verilmemeli, yaralı hemen hastaneye sevk edilmelidir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, burkulma ve zorlanmalarda yaralı bölgeye masaj yapmak kesinlikle yasaktır. Masaj, kan akışını artırarak şişmeyi ve kanamayı şiddetlendirir, bu da iyileşme sürecini geciktirir. Özel güvenlik görevlilerinin temel görevi, yaralının durumunu kötüleştirmeyecek müdahalelerde bulunmaktır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, baskılı bandajın şişmeyi kontrol etmek için doğru bir yöntem olduğu için "yapılmaz" ifadesi yanlıştır; B şıkkı, sıcak uygulamanın şişmeyi artıracağı için yapılmaması doğru bir uyarıdır; D şıkkı, buz uygulamasının damarları büzerek şişmeyi azalttığı için doğru bir uygulamadır; E şıkkı ise yaralının hareket etmemesinin durumu kötüleştirmemesi açısından doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Burkulma ve zorlanmalarda şişmeyi artırmamak için bölgeye asla masaj yapılmaz, sıcak uygulanmaz ve hareket ettirilmez.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilk yardım yönetmelikleri gereği, nöbet geçiren kişinin çevresindeki tehlikeler (düşen eşyalar, sivri cisimler) ortadan kaldırılmalı ve kişiye zarar vermesi engellenmelidir. Bu, özel güvenlik görevlisinin temel görevi olan "can ve mal güvenliğinin sağlanması" ilkesine doğrudan uygundur.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, nöbeti tetikleyebilir veya kişiye fiziksel zarar verebilecek, tıbben yasaklanmış ve tehlikeli uygulamalardır.

Bilinmesi gereken kural: Epilepsi nöbeti sırasında kişiye hiçbir şey yedirmemeli, zorla açılmamalı ve sadece çevre güvenliğini sağlayarak nöbetin bitmesini beklemelidir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve Özel Güvenlik Yönetmeliği gereği, özel güvenlik görevlileri ilk yardım konusunda temel bilgiye sahip olmalı ve TCK'nın "ihmal" suçundan kaçınmak için doğru müdahaleyi yapmalıdır. Donma durumunda etkilenen bölgeye masaj yapmak (D şıkkı), donmuş dokuların daha fazla hasar görmesine ve kan dolaşımının bozulmasına neden olduğu için kesinlikle yasaktır; bu, mevzuatın öngördüğü "doğru ve güvenli müdahale" ilkesine aykırıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır? A şıkkı ıslak kıyafetleri kurutmak için doğru bir uygulamadır. B şıkkı bilinci açık hastaya sıcak içecek vermek hayati bir gerekliliktir. C şıkkı göğüs ve kasık bölgelerine ılık paket koymak ısıyı merkeze taşır. E şıkkı ise doğrudan ısı uygulamanın tehlikeli olacağı doğru bir uyarıdır.

Bilinmesi gereken kural: Donma durumunda donmuş dokulara asla masaj yapılmaz, çünkü bu işlem kalıcı doku hasarına yol açar.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilk yardım konusunda temel bilgi sahibi olmasını ve hayati tehlike yaratan durumlarda doğru müdahaleyi yapmasını zorunlu kılar. Akrep sokmalarında doğru uygulama, zehirin vücutta yayılmasını yavaşlatmak ve ağrıyı azaltmaktır. Bu nedenle sokulan bölgeye 15 dakika boyunca soğuk kompres uygulanması (C şıkkı) tıbbi olarak kabul gören ve kan dolaşımını hızlandırmadan zehri yerel olarak etkisizleştiren en doğru yöntemdir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı bölgeyi hareket ettirmek zehrin kan dolaşımına daha hızlı karışmasına neden olur. B şıkkı kan dolaşımını tamamen engelleyen bandaj, doku ölümlerine yol açar. D şıkkı kesip emme işlemi zehrin yayılmasını artırır ve enfeksiyon riski yaratır. E şıkkı sıcak uygulama ise damarları genişleterek zehrin vücuda daha hızlı yayılmasına neden olur.

Bilinmesi gereken kural: Akrep sokmalarında zehrin yayılmasını yavaşlatmak ve ağrıyı azaltmak için sokulan bölgeye 15 dakika soğuk kompres uygulanmalıdır.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, acil durum bildirimlerinde panik yaratmamak ve operasyonel verimlilik sağlamak esastır. Bağırarak ve hızlı konuşmak, operatörün bilgiyi yanlış almasına, adresin karışmasına ve müdahalenin gecikmesine neden olur; bu durum TCK ve CMK hükümlerine aykırı bir ihmal olarak değerlendirilebilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, net ve sakin konuşma iletişim kalitesini artırır; C şıkkı, adresin tam belirtilmesi kurtarma ekiplerinin yerini bulması için zorunludur; D şıkkı, durumun niteliği müdahale türünü belirler; E şıkkı ise yapılan ilk yardımın devamı için gereklidir.

Bilinmesi gereken kural: Acil çağrıda sakin, net ve düzenli konuşmak, operatörün doğru bilgi almasını ve müdahalenin zamanında başlamasını sağlar.

Doğru cevap A) Kuru kimyevi toz'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği, özel güvenlik görevlilerinin yangın söndürme eğitiminde en sık kullanılan ve "toz hâline getirilmiş kimyasal madde" tanımıyla birebir örtüşen söndürme maddesi kuru kimyevi tozdur.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B) Kum, kimyasal madde değil, fiziksel bir malzemedir. C) Granül, genel bir parçacık tanımıdır ve söndürme maddesi türü değildir. D) Köpük, sıvı bazlı bir söndürme maddesidir, toz hâlinde değildir. E) Karbondioksit, sıvılaştırılmış gazdır, toz formunda bulunmaz.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme cihazlarında kullanılan ve toz hâlindeki kimyasal maddeye "Kuru Kimyevi Toz" adı verilir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre, sıvı yanıcı maddeler (A sınıfı yangınlar değil, B sınıfı yangınlar) su ile söndürüldüğünde sıvı yüzeyde yayılarak yangının daha da büyümesine neden olur. Bu nedenle, yangının oksijenle temasını keserek ve soğutma etkisiyle söndüren Köpük en etkili yöntemdir. Köpük, sıvının yüzeyini kaplayarak buharlaşmayı engeller ve yangını tamamen söndürür.

Diğer şıklar neden yanlış? Su, sıvı yangınlarında yayılma riski nedeniyle tehlikelidir. Halojen ve Karbonmonoksit, sıvı yangınlarında köpük kadar etkili ve yaygın değildir. Kuru kum ise sadece küçük ölçekli yangınlarda kullanılabilir, köpük kadar etkili değildir.

Bilinmesi gereken kural: Sıvı yangınlarında su kullanılmaz, yangını boğarak söndüren köpük maddesi tercih edilir.