117. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 11. bölüm

Doğru cevap B'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik izni verilen yerlerde arama yapılabilmesi için yetkili kılınan kişiler arasında Hakimler, Savcılar, Milletvekilleri, Avukatlar, Noterler ve Diplomatlar yer alır. Bu kişiler, görevleri gereği veya özel statüleri nedeniyle kanunla aramaya yetkili kılınmıştır. Ancak hamileler ve çocuklar, özel güvenlik mevzuatında aramaya yetkili kılınan kişiler arasında yer almadığı gibi, bu gruplara yönelik zorlayıcı arama işlemleri de temel insan hakları ve çocuk hakları gereği yasaklanmıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde açıkça aramaya yetkili kılınan kişiler arasında yer almaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik izni verilen yerlerde aramaya yetkili kişiler arasında hamileler ve çocuklar bulunmaz; bu gruplar aramaya tabi tutulamaz.

Doğru cevap D) İhbar tutanağı'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisi bir suçun işlendiğine dair bilgi aldığında, yetkili makamlara (Polis, Jandarma, Savcılık) bu bilgiyi iletmek için "İhbar Tutanağı" düzenler. Bu tutanak, görevlinin yetkisini aşmadan sadece bilgi verdiğini ve olayı yetkililere bildirdiğini kanıtlar.

Diğer şıklar neden yanlış? A) Bilgi tutanağı, resmi bir mevzuat terimi değildir ve ihbar sürecini karşılamaz. B) Olay tutanağı, görevlinin olaya müdahale edip tespit yaptığı durumlarda düzenlenir, sadece bilgi almak için değil. C) Tespit tutanağı, görevlinin kendi gözlem ve yetkisiyle bir durumu kayıt altına alması içindir. E) Suçüstü tutanağı, suçun işleniş anında yakalama ve delil toplama gibi daha ileri bir müdahale gerektiren durumlarda kullanılır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, bir suçun işlendiğine dair sadece bilgi aldığında yetkili makamları bilgilendirmek için "İhbar Tutanağı" düzenler; doğrudan yakalama veya delil toplama yetkisi yoktur.

Doğru cevap E) Not alma'dır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlisi görevi sırasında gördüklerini veya duyduklarını, resmi bir tutanak veya rapor düzenlemeye gerek kalmadan, hatırlatıcı ve bilgi amaçlı olarak kaleme alırsa bu işlem "not alma" olarak tanımlanır. Bu yazılı ifade, resmi belgeler gibi hukuki bağlayıcılık taşımaz; sadece görevlinin hafızasını tazelemek ve sonraki işlemlere hazırlık sağlamak amacıyla yapılır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A) Dilekçe, bir makamdan bir istekte bulunmak için yazılan resmi belgedir. B) Eşkal, suçlu veya şüpheliye ait fiziksel özelliklerin çizilerek tasvir edildiği belgedir. C) Tutanak, olayın resmi olarak ve hukuki geçerlilikle tespit edildiği, imza ve mühür gerektiren belgedir. D) Rapor, olayın detaylıca anlatıldığı, resmiyet taşıyan ve genellikle üst makamlara sunulan yazılı ifadedir.

Bilinmesi gereken kural: Not alma, resmiyet ve hukuki bağlayıcılık taşımayan, sadece görevlinin hafızasını tazelemek için hazırlanan hatırlatıcı yazılı ifadedir.

Doğru cevap A) Yakalama'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun uyarınca, özel güvenlik görevlileri suç işlenirken şahsı yakalayabilir veya yakalamaya çalışabilir. Soruda belirtilen "fiilen kısıtlama" eylemi, suçun işlenmesini önlemek veya faili yakalamak amacıyla yapılan geçici tutma işlemidir; bu 5188 sayılı Kanun'da açıkça "yakalama" yetkisi olarak tanımlanmıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, sadece direnç gösterildiğinde veya kaçmaya çalışıldığında kullanılabilen bir araçtır; C şıkkı, sadece kolluk kuvvetlerine ait olup özel güvenlik görevlilerinin yetkisi dışındadır; D şıkkı, suç unsuru veya delil niteliğindeki eşyayı geçici olarak el koyma işlemidir; E şıkkı ise sadece suç unsuru veya delil bulunması durumunda ve belirli şartlarda uygulanabilir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri, suç işlenirken veya işlenmekte olan suçun failini yakalamak amacıyla sadece geçici olarak özgürlüğü kısıtlayabilirler, ancak bu işlemi "yakalama" yetkisi çerçevesinde yaparlar; "gözaltına alma" yetkisi sadece kolluk kuvvetlerine aittir.

Doğru cevap E'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin temel yetkisi "suça el koyma" ve "suçun devamını önleme"dir. Ancak, delilleri bir araya toplamak ve incelemek, sadece yetkili kolluk kuvvetlerinin (Polis, Jandarma, Savcılık) görev alanına girer. Özel güvenlik görevlisi, olay yerini koruma altına alıp sanığı tespit edene kadar beklemeli, delilleri toplamak yerine sadece gözlemleyerek kolluk kuvvetlerine teslim etmelidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B ve D şıkları görev tanımı gereği doğrudur; C şıkkı ise sanığı tespit etmek kollukla iş birliği gerektiren ancak görevlilerin de yapabileceği bir ilkel adımdır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi delil toplamaz, sadece olay yerini koruyarak kolluk kuvvetlerine teslim eder.

5188 sayılı Kanun ve Genel Güvenlik Hizmetleri Yönetmeliği uyarınca, özel güvenlik görevlileri tutanaklarda olayın yeri, zamanı, şüphelinin kimliği ve ele geçirilen eşyanın niteliği gibi somut bilgileri eksiksiz yazmakla yükümlüdür. Ancak, görevlinin yetkisi sadece suç unsuru eşyayı el koymak ve durumu yetkili makamlara bildirmektir; eşyanın maddi değerini belirlemek veya değerlendirmek görevlilerin yetki alanı dışındadır. Değer tespiri, savcılık veya mahkeme gibi yetkili mercilerce yapılır. Bu nedenle tutnaktaki değer bilgisi gereksizdir ve görevlinin takdirine bırakılmış bir husus değildir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı, eşyanın türünü belirtmek delil niteliği taşır; C ve D şıkları, olayın yer ve zamanını tespit etmek tutanağın temel unsurlarıdır; E şıkkı ise şüphelinin kimliğini belirlemek zorunludur.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlileri tutanakta eşyanın türünü, yerini, zamanını ve kimliğini yazmak zorundadır ancak maddi değerini belirlemeye yetkili değildir.

X-Ray cihazlarında görüntüleme renkleri, malzemenin atom numarasına göre belirlenir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, görevlilerin bu cihazları doğru okuyarak tehlikeli maddeleri tespit etmesini zorunlu kılar. Su, hafif elementlerden oluştuğu için X-Ray ışınlarını az emer ve sistemde turuncu renk ile gösterilir. Bu renk, organik maddelerin (su, plastik, kumaş) standart gösterimidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: Mavi ve Mor renkleri genellikle ağır metalleri (demir, çelik) temsil eder; Siyah renk ise hava veya boşlukları gösterir; Kırmızı renk ise genellikle patlayıcı veya çok yoğun organik maddeler için kullanılır.

Bilinmesi gereken kural: X-Ray ekranında organik maddeler ve sıvılar (su dahil) standart olarak turuncu renkte görünür.

Doğru cevap D'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği kapalı devre güvenlik sistemlerinin temel işlevi görüntü yakalama, kaydetme ve izlemektir. Bu işlevi sağlayan ana bileşenler; görüntü yakalayan Kamera (A), görüntüyü depolayan Kayıt Cihazı (B), görüntüyü izleyen Monitör (C) ve görüntüyü odaklayan Lens (E)'dir. Adaptör (D) ise sisteme elektrik sağlayan bir güç kaynağıdır; sistemin görüntüleme işlevini doğrudan yerine getiren bir bileşen olmadığı için ana bileşenler arasında sayılmaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, sistemin görüntüleme döngüsünü tamamlayan zorunlu ve doğrudan işlevsel parçalardır.

Bilinmesi gereken kural: Kapalı devre güvenlik sisteminin ana bileşenleri görüntüleme döngüsünü oluşturan kamera, kayıt cihazı, monitör ve lens iken adaptör sadece güç kaynağıdır.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, kart kontrollü geçiş sistemleri yetkili personelin kimlik doğrulamasını elektronik kartlar üzerinden yapar. Proximity okuyucular, bu kartları manyetik alanla okuyarak kapı veya bariyeri açan ve sadece yetkili kişilerin girişine izin veren sistemlerdir.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B ve D şıkları nesne veya patlayıcı tespit eden tarama cihazlarıdır; E şıkkı ise vücut taraması yapar, hiçbiri kart tabanlı kimlik kontrolü sağlamaz.

Bilinmesi gereken kural: Kart kontrollü sistemler, yetkili personelin kimlik doğrulamasını elektronik kart okuyucularla yaparak sadece onlara erişim izni verir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri ve Bazı Düzenlemeler Kanunu ile ilk yardım yönetmeliklerine göre, solunumun değerlendirilmesinde en güvenilir ve standart yöntem Bak-Dinle-Hisset tekniğidir. Bu yöntem, göğüs hareketlerini izleyerek (Bak), ağza ve buruna yaklaşıp sesleri duyarak (Dinle) ve cilde hissederek (Hisset) solunumun varlığını veya yokluğunu kesin olarak belirlemeyi sağlar.

Diğer şıklar neden yanlıştır: B, C ve E şıkları solunumun doğrudan ve anlık değerlendirilmesini sağlamaz; vücut sıcaklığı, nabız ve kan basıncı farklı hayati fonksiyonları ölçer. D şıkkındaki Rentek yöntemi ise yaralıyı kurtarma veya taşıma tekniğidir, solunum değerlendirmesi değildir.

Bilinmesi gereken kural: İlk yardımda solunum varlığı, göğüs hareketi, ses ve hava akışı kontrolüyle Bak-Dinle-Hisset yöntemiyle değerlendirilir.