117. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 14. bölüm

Doğru cevap A) El koyma'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre özel güvenlik görevlilerinin temel yetkileri; zor kullanma, yakalama, emanete alma ve şüpheliyi yetkili makamlara teslim etmektir. Ancak "el koyma" yetkisi, malı veya eşyayı devletin mülkiyetine geçirmek veya resmen el koyma işlemi yapmak anlamına gelir ve bu yetki sadece kolluk kuvvetlerine aittir. Özel güvenlik görevlisi, sadece şüpheliyi yakalayıp teslim edebilir veya zor kullanabilir; eşyayı resmen el koyamaz.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C ve D şıkları kanunen açıkça tanınmış yetkilerdir. E şıkkı ise, sadece suçüstü halinde veya acil durumda ve yetkili makamların izniyle sınırlı olarak uygulanabilir bir istisnadır, genel bir yetki değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi, eşyayı resmen el koyamaz; sadece yakalama ve zor kullanma gibi sınırlı yetkileri kullanabilir.

Doğru cevap E) Jandarma'dır. 2803 Sayılı Jandarma Kanunu, Jandarma Teşkilatının görev, yetki ve sorumluluklarını düzenleyen temel mevzuattır. Bu kanun, Jandarma'nın suç önleme, soruşturma ve yakalama yetkilerini açıkça tanımlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şunlardır: A) Orman muhafaza memurları 4403 sayılı kanunla; B) Gümrük muhafaza memurları 5602 sayılı kanunla; C) Polis 2559 sayılı Polis Kanunu ile; D) Sahil güvenlik ise 1982 sayılı kanunla düzenlenmiştir.

Bilinmesi gereken kural: Her kolluk gücünün görev ve yetkileri, kendisine özel olarak çıkarılmış kanunla belirlenir; Jandarma için bu temel kanun 2803 sayılı Jandarma Kanunu'dur.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı'nın kuruluş şemasında İstanbul, Adana, Bursa ve Antalya gibi büyük şehirlerde bölge başkanlıkları bulunurken, Trabzon'da böyle bir birim yer almamaktadır. Bu durum, denetimlerin coğrafi yoğunluğa göre planlanmasını gerektiren idari düzenlemelerden kaynaklanır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B, D ve E şıkları, kanun ve yönetmelik hükümlerine göre bölge başkanlığı kurulmuş olan illeri temsil ettiği için doğrudur.

Bilinmesi gereken kural: Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı'nın bölge başkanlıkları, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde belirtilen illerde bulunur; Trabzon bu listede yer almaz.

Doğru cevap C'dir. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklere göre Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı, özel güvenlik şirketlerinin ve personelinin faaliyetlerini denetler. Ancak denetim yetkisi doğrudan gümrük işlemlerine veya gümrük personeline uzanmaz; bu alan Gümrük ve Ticaret Bakanlığı ve Gümrük Muhafaza Genel Müdürlüğü yetkisinde olup, Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı'nın denetim alanı dışındadır. Diğer şıklar (A, B, D, E) ise sınavın metnindeki çelişkili ve uydurma ifadelerden oluştuğu için mantıksızdır; A, B ve D şıkları özel güvenlik mevzuatı ile ilgili olmayan tamamen farklı meslek gruplarını (sigorta, ateşleyici, silah tamircisi) içerirken, E şıkkı ise denetim yetkisinin gümrük personeline ait olduğunu belirtir ki bu da Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı'nın yetkisi dışındadır.

Bilinmesi gereken kural: Özel Güvenlik Denetleme Başkanlığı, sadece özel güvenlik şirketlerini ve personeli denetler; gümrük, askeri veya diğer meslek gruplarını denetleme yetkisine sahip değildir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun, özel güvenlik görevlisi olabilmek için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmanın zorunlu olduğunu açıkça hükme bağlamıştır. Bu nedenle "vatandaşlık zorunluluğu yoktur" iddiası kanuna aykırıdır ve yanlıştır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı, 5188 sayılı Kanun gereği grev yapma haklarının kısıtlandığını doğru belirtir; B şıkkı, 18 yaşını doldurmuş olma şartını doğru ifade eder; C şıkkı, lokavtla işten çıkarılamayacağına dair doğru bir koruma sağlar; E şıkkı ise görevlilerin sadece koruma ve güvenlik hizmetleri dışında başka işlerde çalıştırılamayacağını doğru anlatır.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olmak için Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak zorunludur ve kanunsuz emirler asla yerine getirilemez.