117. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 5. bölüm

Doğru cevap E şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca biyometrik sistemler, kişinin fizyolojik veya davranışsal özelliklerini kullanır. Ancak imza, parmak izi, iris ve yüz gibi biyometrik verilerden farklı olarak davranışsal bir özelliktir ve kişi tarafından kolayca değiştirilebilir veya taklit edilebilir. Biyometrik tanımlamada "değiştirilemez" ve "sadece kişiye ait olan fizyolojik özellik" kriteri aranır; imza ise bu kriterleri tam karşılamaz ve güvenlik sistemlerinde daha az güvenilir kabul edilir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve D şıkları; parmak izi, iris, el ve yüz gibi değiştirilemez ve kişiye özgü fizyolojik özellikler olduğu için biyometrik tanıma uygundur.

Bilinmesi gereken kural: Biyometrik sistemler, değiştirilemez ve taklit edilemez fizyolojik özelliklere dayanır; imza ise davranışsal bir özellik olduğu için bu tanıma tam uymaz.

Doğru cevap A'dır. Hayat kurtarma zincirinin ilk halkası, acil durumun fark edilmesi ve 112 Acil Çağrı Merkezi'ne haber verilmesidir. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım yükümlülüğünü tanımlarken, öncelikle profesyonel tıbbi desteği çağırmayı şart koşar. Haber verilmeyen bir olayda müdahale başlatılamaz; bu nedenle ilk adım iletişimdir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı, haber verme yapılmadan temel yaşam desteği uygulamayı tehlikeli ve yasal yükümlülüğü ihlal eden bir eylem olarak değerlendirir. C ve D şıkları, müdahale zincirinin ikinci ve üçüncü halkaları olup, haber verme sonrası gerçekleşen adımlardır. E şıkkı ise sadece koma durumundaki hastalar için uygulanacak özel bir pozisyon olup, zincirin bir halkası değildir.

Bilinmesi gereken kural: Özel güvenlik görevlisi olarak ilk göreviniz, olay yerinde müdahale etmeden önce derhal 112'yi arayarak durumu bildirmektir.

Doğru cevap C şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, solunum yolu tamamen tıkalıysa hava akışı kesilir. Bu durumda kişi nefes alamadığı için ses çıkaramaz ve konuşamaz. Bu, hava yolunun tamamen kapalı olduğunun en belirgin ve acil işaretidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı öksürme, hava yolunun kısmen tıkalı olduğunu gösterir; B ve D şıkları nefes alabilme ve konuşabilme yeteneği var demektir; E şıkkı ise solunum tıkanıklığının doğrudan bir belirtisi değildir.

Bilinmesi gereken kural: Tam tıkanıklıkta kişi konuşamaz, öksüremez ve nefes alamaz; derhal Heimlich manevrası uygulanmalıdır.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili ilk yardım yönetmeliklerine göre, iç kanama şüphesi olan yaralının mide ve bağırsakları yaralanmış olabilir. Bu durumda ağızdan sıvı veya gıda vermek, kusmayı tetikleyerek solunum yoluna kaçma riski yaratır ve ameliyat ihtiyacını zorlaştırır. Bu nedenle ilk yardım kuralı gereği ağızdan hiçbir şey verilmemelidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: B şıkkı şok pozisyonu iç kanamada hayati önem taşır; C şıkkı yaşamsal bulguların kontrolü zorunludur; D şıkkı hareket ettirmemek kanamayı artırma riskini azaltır; E şıkkı vücut ısısını korumak şokun önlenmesi için gereklidir.

Bilinmesi gereken kural: İç kanama şüphesi durumunda yaralıya asla ağızdan sıvı veya gıda verilmemeli, şok pozisyonu verilmeli ve derhal tıbbi yardım istenmelidir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilk yardım konusunda temel yetkilerinin sınırlı olduğunu ve tıbbi müdahale gerektirmeyen durumlarda sadece temel ilk yardım uygulamaları yapabileceğini belirtir. Hava yolu kısmi tıkanıklığında hasta nefes alabildiği için öksürük refleksi korunmalıdır; bu durumda hastaya dokunulmadan öksürmeye teşvik edilmesi en güvenli ve doğru yaklaşımdır. Karına bası (A) tam tıkanıklıkta uygulanır, kalp masajı (B) kalp durmasında gerekir, şok (C) ve koma pozisyonu (E) ise tıkanıklık durumuna uygun değildir.

Bilinmesi gereken kural: Hava yolu kısmi tıkanıklığında hasta öksürüyorsa müdahale edilmez, sadece öksürmeye teşvik edilir.

Doğru cevap B'dir. Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) olarak ilk yardım göreviniz, 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği "canlı kurtarma" ilkesine dayanır. Türkiye Kızılay ve Sağlık Bakanlığı'nın güncel ilk yardım kılavuzlarına göre, yetişkinlerde tek kişiyle yapılan kalp-akciğer canlandırmasında (KAK) ritmik 30 kalp masajı ardından 2 soluk verilmesi zorunludur. Bu oran, kan dolaşımını ve oksijenlenmeyi en verimli şekilde sağlamak için uluslararası standartlarda belirlenmiştir.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı, çocuklarda veya iki kişiyle yapılan müdahalelerde kullanılan eski bir orandır; C şıkkı, çocuklarda iki kişiyle müdahalede kullanılan orandır; D şıkkı, tıbbi olarak geçersiz ve yetersiz bir orandır; E şıkkı ise soluk ve masaj sayılarını yanlış eşleştirmiştir.

Bilinmesi gereken kural: Yetişkinlerde tek kişiyle KAK uygularken 30 kalp masajı + 2 soluk oranı, 5188 sayılı Kanun'un getirdiği "canlı kurtarma" yükümlülüğünün temelini oluşturur.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetleri Kanunu ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım bilgisi edinmesini zorunlu kılar. Doğru cevap B şıkkıdır. Arı, akrep ve yılan sokmalarında zehirin etkisini azaltmak ve ağrıyı hafifletmek için bölge soğuk su ile yıkanır veya soğuk kompres uygulanır. Ancak deniz canlıları (meduza, deniz anası vb.) sokmalarında zehirin etkisini nötralize etmek ve ağrıyı dindirmek için bölge sıcak su ile yıkanmalıdır.

Diğer şıklar neden yanlıştır: A şıkkı deniz canlıları için sıcak suyu yanlış, B şıkkı ise doğru kombinasyondur; C ve D şıkları yılan ve akrep için soğuk suyu, E şıkkı ise deniz canlıları için ılık suyu yanlış önerir.

Bilinmesi gereken kural: Arı, akrep ve yılan sokmalarında soğuk su, deniz canlıları sokmalarında ise sıcak su uygulanmalıdır.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, özel güvenlik görevlisinin ilk yardım yükümlülüğünü düzenler. 1. derece yanık, derinin en üst tabakasını etkiler ve sadece kızarıklık, ağrı ile hassasiyet görülür. Bu derecede deri bütünlüğü korunur; bu nedenle içi su dolu kabarcık oluşmaz. Kabarcık (vezikül), 2. derece yanığın belirgin bir bulgusudur. Dolayısıyla A şıkkı 1. derece yanıkta görülmez ve doğru cevaptır.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları, 1. derece yanıkta görülen ağrı, kızarıklık, şişlik ve hassasiyet belirtileridir.

Bilinmesi gereken kural: 1. derece yanıkta deri bütünlüğü bozulmaz ve kabarcık oluşmaz; kabarcık varsa yanık 2. derecedir.

Doğru cevap B şıkkıdır. Tıbbi literatür ve özel güvenlik ilk yardım eğitimlerinde, sağlıklı bir yetişkinin dinlenme halindeki normal nabız hızı dakikada 60-100 atım olarak kabul edilir. Bu bilgi, 5188 sayılı Kanun kapsamında görevlilerin temel sağlık bilgisi gerekliliği ve ilk müdahale yetkinliği ile doğrudan ilişkilidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A şıkkı bradikardi (nabız düşüklüğü) sınırlarını içerir; C ve E şıkları taşikardi (nabız yüksekliği) durumlarını gösterir; D şıkkı ise çok geniş ve tıbbi olarak kesin olmayan bir aralık sunar.

Bilinmesi gereken kural: Yetişkin bir bireyin normal nabız hızı dakikada 60 ile 100 atım arasında olmalıdır.

Özel Güvenlik Görevlisi (ÖGG) sınavında "Biyoloji ve İlk Yardım" konusuna ait bu soru, temel anatomik bilgiyi ölçer. Doğru cevap B) Kalp'tir.

Kalp, kanı vücuda pompalayarak dolaşım sistemini oluşturan en temel organdır. 5188 sayılı Kanun ve ilgili yönetmeliklerde özel güvenlik görevlilerinin ilk yardım bilgisi sahibi olması zorunluluğu belirtilmiştir; bu nedenle dolaşım sistemi organlarını bilmek hayati önem taşır. Kalp, kanı damarlar boyunca taşıyarak oksijen ve besin maddelerinin hücrelere ulaşmasını sağlar.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri şöyledir: Böbrekler idrar yapma ve kanı süzme işlevi gören boşaltım sistemine aittir. Akciğerler solunum sistemini oluşturur. Kaslar hareket sistemine dahildir. Eklemler ise iskelet sistemini tamamlayan yapılar arasındadır.

Bilinmesi gereken kural: Dolaşım sistemi kalp ve damarlardan oluşur; kalp kanı pompalayarak tüm vücuda kan taşıyan ana organdır.