117. Dönem Özel Güvenlik Sınavı Soruları ve Cevapları — Özel Güvenlik Meslek Bilgisi — 6. bölüm

Doğru cevap A) Su'dur. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve yangınla mücadele ilkeleri gereği, su yanma noktasının altına inerek ısının alıkonulmasını sağlar; bu, yangının soğutma yöntemiyle söndürülmesidir.

Diğer şıklar neden yanlıştır? B şıkkı (Kuru kimyevi toz) ve E şıkkı (D tozu) yanmayı kimyasal olarak keserek (boğma/engelleme) söndürür. C şıkkı (Kum) ve D şıkkı (Toprak) ise yanıcı maddeyi hava ile temasını keserek boğma yöntemiyle söndürür.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme yöntemlerinden soğutma, yanma noktasının altına inerek ısıyı almayı hedefler ve bunu en iyi su sağlar.

Doğru cevap C şıkkı olan Titanyum'dur. 5188 sayılı Kanun ve yangın sınıflandırması (TS EN 2) gereği, D sınıfı yangınlar hafif metallerin (Titanyum, Magnezyum, Alüminyum tozu vb.) yanmasıyla oluşur. Bu metaller yüksek ısıda yanar ve su ile temas ettirildiğinde patlama riski yaratır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: A, B ve E şıkları sırasıyla A (sıvı), B (katı) ve A (sıvı) sınıfı yangınlara girer; D şıkkı ise B sınıfı (gaz) yangınıdır.

Bilinmesi gereken kural: Hafif metallerin (Titanyum, Magnezyum) yanması D sınıfı yangındır ve söndürülürken kesinlikle su kullanılmaz.

Doğru cevap B) Sıçramadır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, kaynak veya kesim işlemlerinde oluşan yüksek ısı ve metal parçalarının (çapak) fırlayarak yanıcı yüzeylere temas etmesi sonucu oluşan olay teknik olarak "sıçrama" olarak tanımlanır. Bu durum, yangın riskinin en temel sebeplerinden biridir ve özel güvenlik personelinin yangın önleme tedbirleri kapsamında mutlaka dikkate alması gereken bir durumdur.

Diğer şıkların neden yanlış olduğu: Kundaklama kasıtlı bir yangın çıkarma eylemi, Riskli/Risksiz yanma ve Tetikleme ise bu spesifik çapak fırlama olayını tanımlayan teknik terimler değildir.

Bilinmesi gereken kural: Kaynak ve kesim işlemlerinde oluşan çapak sıçramaları, yangın çıkışının en yaygın ve önlenebilir nedenidir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, yangın gibi acil durumlarda yaralılara ilk müdahaleyi yapma yetkisi ve görevi İlkyardım ekibine aittir. Bu ekip, yaralıların hayati tehlikesini ortadan kaldırmak için tıbbi ilk müdahaleyi yapar.

Diğer şıklar neden yanlıştır: Koruma ekibi sadece güvenlik görevi yapar; Kurtarma ekibi kurtarma operasyonuna odaklanır; Söndürme ekibi yangını söndürür; Acil ekibi ise genel bir tanımlama olup yasal görev tanımı değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın durumunda yaralılara ilk müdahaleyi yapma görevi, 5188 sayılı Kanun ve yönetmelikler gereği açıkça İlkyardım ekibine aittir.

Doğru cevap B şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, yangın söndürme operasyonlarında en kritik tehlikelerden biri yangın nedeniyle yalıtımı bozulmuş veya suyla temas eden elektrik hatlarıdır. Özel güvenlik görevlileri, yangın yerinde elektrik akımına maruz kalma riskini önceden değerlendirmeli ve yetkili makamlardan (itfaiye) onay almadan müdahale etmemelidir.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, C, D ve E şıkları yangın yerlerinde standart ve yaygın kabul görmüş temel tehlike kategorileri değildir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme çalışmaları sırasında elektrik akımına maruz kalma riski, özel güvenlik görevlisinin en dikkat etmesi gereken hayati tehlikedir.

Doğru cevap A'dır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler ile İş Güvenliği mevzuatı gereği, yangın söndürme cihazlarının yerinde genel kontrolleri yılda en az bir kez yapılması zorunludur. Bu kontrol, cihazın basınç göstergesinin doğru bölgede olup olmadığını, hortum ve nozulların hasarsız olduğunu ve kullanım talimatının okunabilirliğini kapsar.

Diğer şıkların yanlış olma nedeni: B, C, D ve E şıkları, yasal olarak belirlenen yıllık minimum bir kezlik kontrol sıklığından fazla sayı vererek mevzuata aykırıdır.

Bilinmesi gereken kural: Yangın söndürme cihazlarının yılda en az bir kez yerinde genel kontrolü yapılmalıdır.

Doğru cevap A şıkkıdır. 5188 sayılı Kanun ve yangın güvenliği yönetmeliklerine göre "sıvı yanıcı madde" tanımı, oda sıcaklığında akışkan halde bulunan ve kolayca tutuşabilen maddeler içindir. Benzin, tiner, aseton ve vernik bu tanıma uyan sıvılardır. Ancak plastikler katı maddelerdir; yanıcı olsalar da fiziksel halleri sıvı olmadığı için "sıvı yanıcı madde" kategorisine girmezler.

Diğer şıkların yanlışlığı: B, C, D ve E şıkları oda sıcaklığında sıvı halde bulunan ve kolayca tutuşan maddelerdir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın sınıflandırmasında maddenin fiziksel hali (katı, sıvı, gaz) sınıflandırmanın temel belirleyicisidir.

Doğru cevap A) Alevdir. 5188 sayılı Kanun ve yangınla mücadele yönetmeliklerine göre yangın oluşum aşamaları sırasıyla; ısı, koku, duman, ses ve en son alev olarak gerçekleşir. Alev, yanmanın tam olarak başladığını ve görünürlüğün sağlandığı son aşamadır.

Diğer şıkların yanlış olma nedenleri: B) Ateş, yangın sürecinin başlangıcını ifade eden genel bir kavramdır, aşama sıralamasında yer almaz. C) Koku, yanmanın ilk belirtilerinden biri olarak en erken aşamada duyulur. D) Duman, yanma maddelerinin ısınmasıyla oluşan ve alevden önce görülen bir aşamadır. E) Ses, yanma sürecinin ortalarında duyulan bir belirtidir.

Bilinmesi gereken kural: Yangın oluşum aşamalarında en son görülen ve yanmanın tam gerçekleştiğini gösteren aşama alevdir.

Doğru cevap D şıkkıdır. 5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler uyarınca, özel güvenlik görevlilerinin uyuşturucu madde tanımı ve etkileri konusunda temel bilgi sahibi olması zorunludur. Kokain, koka ağacından elde edilen (E şıkkı doğru), kokusuz ve kristal formunda bulunan (A şıkkı doğru) bir uyuşturucudur. Buruna çekilerek (B şıkkı doğru) kullanılır ve merkezi sinir sistemini uyarıcı olarak etkiler (C şıkkı doğru). Dolayısıyla merkezi sinir sistemini yavaşlatır ifadesi (D şıkkı) bilimsel ve mevzuat açısından yanlıştır; yavaşlatıcı etki gösterenler (örneğin eroin) farklıdır.

Diğer şıkların yanlışlığı: A, B, C ve E şıkları, kokainin bilimsel ve yasal tanımlarına tam olarak uymaktadır.

Bilinmesi gereken kural: Kokain merkezi sinir sistemini uyarıcı etkide bulunur, sakinleştirici veya yavaşlatıcı değildir.

5188 sayılı Özel Güvenlik Hizmetlerine Dair Kanun ve ilgili yönetmelikler, görevlilerin uyuşturucu madde etkisi altındaki kişileri tanıyıp rapor etmesini gerektirir. LSD (Lizergik Asit Dietilamid) kullanımı, sanrı ve halüsinasyonlara yol açarak yüksek kaygı, yabancılaşma ve göz bebeklerinde belirgin büyüme (midriyazis) ile karakterizedir. Bu nedenle A, B ve C şıkları LSD'nin klasik belirtileridir. D şıkkındaki titme de madde etkisiyle ortaya çıkabilir. Ancak LSD kullanıcısında göz bebekleri küçülmez, aksine genişler; göz bebeklerinde küçülme (miosis) genellikle morfin, eroin veya alkol gibi diğer uyuşturucu türlerinin belirtisidir. Bu tıbbi ve hukuki ayrım, görevlinin doğru müdahaleyi yapabilmesi için hayati önem taşır.

Bilinmesi gereken kural: LSD kullanımı göz bebeklerini büyütür, küçültmez.

Diğer Şıkların Yanlışlığı: A) Yüksek kaygı LSD'nin en yaygın belirtilerinden biridir. B) Kendine ve çevreye yabancılaşma LSD'nin sanrısal etkisidir. C) Göz bebeklerinde büyüme LSD'nin fizyolojik belirtisidir. D) Aşırı titme LSD kullanımında görülebilen bir beliredir.